Магнетиктердің түрлері
Магнетиктер және олардың түрлері
Заттың магниттік қасиеттерін қарастырғанда, мұндай орталарды магнетиктер деп атайды. Магнит өрісіне енгізілген барлық денелер белгілі бір дәрежеде магниттеледі, яғни өздерінің меншікті магнит өрісін тудырады.
Негізгі ұғым: магниттік өтімділік
Магниттік өтімділік (μ) — ортаның магниттік қасиеттерін сипаттайтын өлшемсіз шама. Ол ортадағы магнит индукциясы векторы модулінің сол нүктедегі вакуумдағы магнит индукциясы модуліне қатынасына тең.
Магнетиктердің жіктелуі
Магниттік қасиеттеріне қарай магнетиктер шартты түрде үш негізгі топқа бөлінеді: диамагнетиктер, парамагнетиктер және ферромагнетиктер.
Диамагнетиктер
Диамагнетиктер — сыртқы магнит өрісінің индукциясына қарама-қарсы бағытта әлсіз магниттелетін, яғни сыртқы өрісті әлсірететін заттар.
Мысалдар
күміс, қорғасын, кварц, көптеген газдар
Өтімділік
әдетте μ < 1
Күшті диамагнетиктердің бірі — висмут: μ = 0.999824.
Парамагнетиктер
Парамагнетиктер — сыртқы өріс индукциясы бағытымен бағыттас әлсіз магниттелетін заттар.
Өтімділік
бірден сәл үлкен: μ > 1
Мысал
платина: μ = 1.00036
Ферромагнетиктер
Ферромагнетиктер — магниттік өтімділігі өте үлкен заттар: μ ≫ 1. Олардың қасиеті электрондардың магниттік табиғатымен түсіндіріледі.
Атом ядросының айналасында қозғалған әрбір электронды өзінің спиндік магнит өрісін тудыратын шағын «ток ілмегі» ретінде қарастыруға болады.
Көптеген заттарда электрондардың спиндік магнит өрістері бірін-бірі өтейді. Бірақ кейбір кристалдарда (мысалы, темірде) спиндік магнит индукция векторларының параллель бағытталуына жағдай жасалады.
Домендер
Кристалл ішінде өздігінен магниттелген аймақтар пайда болады. Мұндай аймақтар домендер деп аталады.
Сыртқы өрістің әсері
Сыртқы өріс бойымен бағытталған домендердің көлемі ұлғайып, магниттелу артады.
Кюри температурасы
Белгілі бір температурадан жоғары ферромагниттік қасиет жойылады. Бұл шек Кюри температурасы деп аталады.
Қорытынды
Магнетиктер — өздігінен магнит өрісін тудыратын немесе сыртқы магнит өрісін өзгерте алатын орта. Магниттенудің әртүрлі механизмдеріне байланысты магнетиктер диа-, пара-, ферро- және кей жағдайларда ферримагнетиктер болып бөлінеді.
Магнит өрісінің әсерінен дененің көлеміндегі элементтер магнит моментіне ие болады. Магнит моментінің бағыты контурға тірелген бетке түсірілген оң нормаль бағытымен сәйкес келеді.