Мінездің концептуальды сипаттамасы
Психогеометрия деген не?
Психогеометрия — тұлғаның практикалық мінез-құлқын талдауға арналған әдістеме. Ол адамның негізгі қимыл-қозғалыс, іс-әрекет және қарым-қатынас элементтерін байқап, концептуалды сипаттама жасауға мүмкіндік береді.
1) «Форманы» анықтау
Сізді қызықтырған адамның тұлғалық типін (негізгі фигурасын) шамалап айқындау.
2) Түсінікті мінездеме
Адамның дара ерекшеліктері мен қасиеттерін күнделікті тілмен түсіндіру.
3) Мінез-құлық сценарийі
Қарапайым жағдайларда адамның ықтимал жүріс-тұрыс үлгілерін болжау.
Әдістеменің шығу тегі және қолданылуы
Бұл жүйе АҚШ-та қалыптасқан. Автор — Сьюзан Деллингер, әлеуметтік психология мен басқару саласында кадр даярлау бойынша маман ретінде танылған.
Педагогикалық тәжірибеде әдістеме екі форматта қолданыла алады: сұрақнама ретінде және бақылау нұсқасы ретінде. Экспресс-диагностикада көбіне бақылау деңгейі таңдалып, жиналған деректер қорытынды жасау үшін өңделеді.
Бақылауды қалай жүргізуге болады?
1-қадам: категорияларды белгілеу
Алдымен қызықтырған адамның мінез-құлқын жүйелі түрде бақылап, жоғарыдағы категориялар бойынша нақты белгілерді белгілеңіз.
Мақсат — әрбір категория бойынша «көрінеді / көрінбейді» деген бастапқы дерек жинау.
2-қадам: уақыт пен дәлдік
Дәл қорытындыға келу үшін бір реттік әсерге сүйенбей, бірнеше жағдайдағы жүріс-тұрысты салыстырып байқау қажет.
- Әртүрлі ортада бақылау (жұмыс, оқу, бейресми жағдай).
- Көрінетін мінез-құлық элементтерін тіркеу.
- Психологиялық қасиеттерді бөлек белгілеу.
3-қадам: нәтижені өңдеу және интерпретация
Өңдеу
Әр категория бойынша деректерді жинап, көрінетін элементтер санын есептеңіз.
Доминантты түр
Ең көп белгі сәйкес келетін фигура доминантты болып саналады.
Модуляторлар
Қалған фигуралар мінездің қосымша қырларын толықтырып, тәртіптің «реңкін» береді.
Зерттеуші бірінші орынға қойған (немесе ең көп элемент жиналған) тұлға негізгі болып есептеледі. Соңғы, ең әлсіз сәйкесетін фигура кейде түсіндіруде қиындық тудыруы мүмкін — ол адамның «қарсы қыры» немесе жағдайға тәуелді мінезін көрсетуі ықтимал.
Тұлға типтері: 5 фигура бойынша қысқаша портрет
Төменде бес психогеометриялық фигураға тән жиі кездесетін белгілер жүйелендірілген: Квадрат, Үшбұрыш, Тік төртбұрыш, Шеңбер, Зигзаг.
Квадрат
Тәртіп, нақтылық, ереже
Сыртқы көрініс
- Ер адам: консервативті, мұнтаздай таза, таңдалған стиль.
- Әйел: ұстамды, байсалды, қарапайым әрі жинақы.
Жұмыс орны
Әр нәрсе өз орнында, реттелген жүйе басым.
Әңгімесі
Логикалық, анық, көбіне құрғақ; монотонды болуы мүмкін. Кәсіби терминологияны қолданады.
Мінез ерекшелігі
Ұйымшыл, дәл, ережеге берік, еңбекқор, шыдамды; кейде суықтау, қырсық болуы мүмкін.
Дене тілі: қозғалысы санаулы әрі нақты, жүрісі байсалды, эмоциясы сыртқа көп шықпайды.
Үшбұрыш
Лидерлік, мақсат, ықпал
Сыртқы көрініс
- Ер адам: сәнді, қымбат заттарға бейім, жағдайға сай киінеді.
- Әйел: кербез, сыпайы, күтімді, сапалы аксессуарларды таңдайды.
Жұмыс орны
Статус пен жетістік символдары көрінуі мүмкін; мақсатқа бағытталған ұйымдастыру.
Әңгімесі
Қысқа әрі сенімді, ықпалды, жылдам; эмоциясы айқын. Кейде жаргон қолданады.
Мінез ерекшелігі
Басшылыққа ұмтылады, шешім қабылдауға бейім, батыл, энергиясы жоғары; шыдамсыз болуы мүмкін.
Дене тілі: сенімді қимыл, нық жүріс, басқарушылық ишаралар (мысалы, қол алысуы берік).
Тік төртбұрыш
Өзгеріс, өтпелі кезең, тұрақсыздық
Сыртқы көрініс
Өзгермелі: кейде жағдайға сай емес, салдыр-салақ немесе біркелкі емес стиль байқалуы мүмкін.
Жұмыс орны
Тәртіпсіздеу; бір-біріне қайшы идеялар қатар жүруі мүмкін (эклектика).
Әңгімесі
Сенімсіздеу, ойы үзілуі мүмкін; эмоциясы құбылмалы, паразит сөздер мен сұрақтар кездеседі.
Мінез ерекшелігі
Белгісіздік пен ауысушылық басым: ізденімпаз, тәуекелшіл; бірақ өзіне сенімсіз, ұмытшақ болуы мүмкін.
Дене тілі: жүйкелік қимылдар, қозғалысы аяқталмай қалуы мүмкін; жүрісі ауыспалы, көзқарасы жүгірмелі.
Шеңбер
Қарым-қатынас, эмпатия, үйлесім
Сыртқы көрініс
Бейресми, жұмсақ стиль; нәзік әсер қалдыруы мүмкін.
Жұмыс орны
Ыңғайлы, «үйдегідей» жайлы орта құруға бейім.
Әңгімесі
Эмоциялық, тыныштандыратын, асықпайтын; әдемі дауыс, комплимент айтуы мүмкін, тіл табысқыш.
Мінез ерекшелігі
Қамқор, интуициясы жақсы, шыдамды; бірақ шешім қабылдауда қиналуы мүмкін.
Дене тілі: босаң қалып, жұмсақ қимыл, жылы жымию, бас изеп келісу, мейірімді амандасу.
Зигзаг
Идея, шығармашылық, серпін
Сыртқы көрініс
Ерекше, кейде күтпеген; ұқыпсыз көрінуі мүмкін, бірақ өзіндік «қолтаңбасы» айқын.
Жұмыс орны
Кейде қараусыз қалғандай көрінеді; назар идеяға ауып, тәртіп екінші орында қалады.
Әңгімесі
Жарқын, жылдам, образды; сөз қоры бай, әсерлі сөйлейді. Кейде эмоцияны күшейтіп жібереді.
Мінез ерекшелігі
Жаңалыққа құмар, қиялшыл, интуициясы жақсы; тәртіп пен тұрақтылықта әлсіздеу болуы мүмкін.
Дене тілі: жылдам әрі өзгермелі қимыл, алға ұмтылған жүріс, тірі мимика, сөйлеумен қатар жүретін белсенді ишаралар.
Қорытынды қолдану логикасы
Доминантты фигура
Қай фигура бойынша белгілер көбірек жиналса, сол тұлғаның мінез-құлқында жетекші рөл атқарады және негізгі сценарийді анықтауға көмектеседі.
Қосымша фигуралар
Қалған фигуралар адамның тәртібін толықтыратын модуляторлар ретінде қарастырылады: олар жағдайға қарай күшейіп немесе әлсіреп көрінуі мүмкін.