Мал өсіру әдістері
Құжат туралы
Бұл материал «Мал шаруашылығы және мал азықтандыру I» пәні бойынша оқытушыға арналған оқу жұмыс бағдарламасының негізінде әзірленген оқу-әдістемелік кешеннің мазмұнын ықшам әрі оқуға жеңіл форматта ұсынады. Пән 5В120100 — «Ветеринарлық медицина» білім беру бағдарламаларына арналған.
- Орындау/пайдалану орны
- Мал шаруашылығы және аңшылықтану (морфология негіздерімен) кафедрасы
- Басылым
- Семей, 2014
- Қорытынды бақылау
- Емтихан
- Жүктеме (үлгі)
- 2 кредит • 90 сағат
1) Қолданылу аймағы
«Мал шаруашылығы және мал азықтандыру I» пәні бойынша оқытушыға арналған оқу жұмыс бағдарламасы 5В120100 — «Ветеринарлық медицина» мамандығы студенттеріне арналған оқу-әдістемелік кешеннің құрамына кіреді. Құжат оқу үдерісін ұйымдастыру тәртібін жүйелейді және регламенттейді: мал азығы түрлері, азықтандыру тәсілдері, сондай-ақ өндірістік технологиялардың негізгі бағыттары қамтылады.
2) Нормативтік сілтемелер
Бағдарлама төмендегі құжаттардың талаптары мен ұсыныстарына сүйеніп, пән бойынша оқу үдерісін ұйымдастыру тәртібін айқындайды:
- ҚР МЖМБС — мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (ҚР БҒМ бұйрығы: 23.08.2012 ж., №1080).
- Типтік оқу жоспары — 5В120100 «Ветеринарлық медицина» бағыты бойынша.
- Университет стандарты — пәндердің оқу-әдістемелік кешенін әзірлеу және рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар (УТС 042-СМУ-4-2014).
- Құжаттандырылған процедура — ОӘК құрылымы мен мазмұны (ҚП 042-1.01-2014).
3) Жалпы ережелер
3.1 Пәннің қысқаша мазмұны
Пән жоғары білікті мамандар даярлауға бағытталған және өзге кәсіби пәндермен өзара байланыста оқытылады. Мал шаруашылығы ауыл шаруашылығының жетекші салаларының бірі болып саналады және өсімдік шаруашылығын құнды органикалық тыңайтқыштармен қамтамасыз етеді. Осылайша екі сала арасында өзара тиімді байланыс қалыптасады: өсімдік шаруашылығы малды азықпен қамтыса, мал шаруашылығы оны топыраққа тыңайтқыш түрінде қайтарады. Құс саңғырығында азықпен қабылданған органикалық заттардың шамамен 40%-ға жуығы кездеседі.
Сонымен қатар мал шаруашылығы өңдеу өнеркәсібі үшін маңызды шикізат көзі: азық-түлік, жеңіл өнеркәсіп, былғары-аяқ киім өндірісі және басқа да бағыттар. Сала өсімдік шаруашылығы өнімдерін, шабындықтар мен жайылым ресурстарын, сондай-ақ өсімдік қалдықтарын құнды шикізат пен тағам өнімдеріне айналдырады.
3.2 Курстың мақсаты
Пәнді оқытудың мақсаты — студенттерге ауыл шаруашылығы малдарының түрлері мен тұқымдарын тануды, оларды өсіру әдістерін, өнім алу және өңдеу тәсілдерін меңгертуді қамтамасыз ету.
3.3 Пәннің негізгі міндеттері
- Мал шаруашылығындағы теориялық негіздерді қалыптастыру.
- Экстерьер ерекшеліктерін, интерьер ұғымын және оны оқыту әдістерін меңгерту.
- Конституция және оның типтері туралы түсінік қалыптастыру.
- Жеке даму, эволюция және тұқым шығару теориясының негіздерін түсіндіру.
- Мал шаруашылығы дамуының негізгі кезеңдерін және әлемдік саланың қазіргі мәселелерін қарастыру.
3.4 Оқу нәтижелері (не білу, меңгеру, істей алу)
Білуі керек
- Дене өлшемдері мен тірі салмақты бағалау тәсілдері.
- Сүт және ет өнімділігін есептеу әдістері.
- Сүт өнімділігіне әсер ететін негізгі факторлар.
- Сүтті, сүтті-етті және ет бағытындағы негізгі тұқымдар.
Меңгеруі және істей алуы керек
- Асылдандыру жұмыстарын ұйымдастыру және жоспарлау.
- Малды өсіру әдістерін қолдану және селекциялық жұмысты жүргізу.
- Зоотехникалық талаптарға сай өндірістік жұмыстарды орындау.
- Бонитировка деректерін жинау және рәсімдеу.
Түсінуі керек
Ауыл шаруашылығындағы мал шаруашылығының экономикалық және технологиялық маңызын, сондай-ақ оның өсімдік шаруашылығымен өзара байланысын.
3.5 Пререквизиттер
- Жануарлар морфологиясы
- Мал шаруашылығы және мал азықтандыру II
3.6 Постреквизиттер
- Жануарлар патологиясы
- Бағалы аңдар, құстар, балықтар және аралардың азықтық улануы
- Балық және аралардың көбею биотехнологиясын ұйымдастыру
4) Оқу бағдарламасының мазмұны (модульдер)
Төменде дәріс және зертханалық сабақтар тақырыптары модульдер бойынша жинақталып берілген.
Дәрістер
Модуль 1. Кіріспе
- 1) Мал шаруашылығына кіріспе — 1 сағат
Модуль 2. Ауыл шаруашылығы малдарын сұрыптау
- 2) Ауыл шаруашылығы малдарын сұрыптау — 1 сағат
- 3) Жұп таңдау — 1 сағат
- 4) Мал тұқымдары туралы ілім — 1 сағат
Модуль 3. Мал түліктерін өсіру негіздері
- 5) Ауыл шаруашылығы малын өсіру әдістері — 1 сағат
- 6) Будандастыру және гибридтеу — 2 сағат
Модуль 4. Жалпы зоотехния
- 7) Қой шаруашылығы — 2 сағат
- 8) Жылқы және түйе шаруашылығы — 2 сағат
- 9) Ірі қара шаруашылығы — 2 сағат
- 10) Шошқа және құс шаруашылығы — 2 сағат
Зертханалық сабақтар
Модуль 1. Мал денесінің өлшемдерін алу
- 1) Жануарлардың сыртқы пішіні мен дене бітімін бағалау — 1 сағат
Модуль 2. Мал түліктерін өсіру негіздері
- 2) Сұрыптаудың негізгі әдістері: шығу тегі бойынша бағалау және сұрыптау — 1 сағат
- 3) Мал өсіру әдістері: инбридинг дәрежесін анықтау — 1 сағат
- 4) Будандастыру және гибридтеу: міндеттері мен қолдану үлгілері — 1 сағат
Модуль 3. Жалпы зоотехния
- 5) Қой тұқымдарының биологиялық ерекшеліктері — 2 сағат
- 6) Бірінші межелік бақылау (МБ) — 1 сағат
- 7) Жылқы тұқымдары: сипаттама, түр-түс, белгілер, ен-таңба — 1 сағат
- 8) ІҚМ тұқымдарының биологиялық ерекшеліктері — 1 сағат
- 9) Түйе тұқымдары және экстерьер ерекшеліктері — 1 сағат
- 10) Шошқа тұқымдары: жетілуі мен өнімділік көрсеткіштері — 2 сағат
- 11) Инкубациялау және инкубатор. Бройлер етін өндіру технологиясы — 2 сағат
- 12) Екінші межелік бақылау (МБ) — 1 сағат
Оқу жүктемесі (үзінді)
| Курс | Семестр | Кредит | Дәріс | Зертхана | ОБӨЖ | СӨЖ | Барлығы | Бақылау |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2 | 3 | 2 | 15 | 15 | 15 | 45 | 90 | Емтихан |
5) Студенттің өздік жұмысына арналған тақырыптар
Тізім оқу барысында жеке ізденіс пен талдауды тереңдетуге арналған.
6) Оқу-әдістемелік әдебиеттермен қамтамасыз ету картасы
Кестеде негізгі оқу құралдарының қоры мен қамтамасыз етілу деңгейі көрсетілген.
| № | Оқулық/құрал атауы | Дана | Студент | Қамтамасыз ету, % |
|---|---|---|---|---|
| 1 | А.Ә. Төреханов, Ж.К. Каримов, Ш.Д. Даленов және т.б. Ірі қара шаруашылығы, Алматы, 2006 | 2 | 36 | 5,5 |
| 2 | Е. Шәкенов, Р. Қазыханов, А. Бекқожин, С. Әкімов Зоотехния негізі, Алматы, 2007 | 20 | 36 | 55 |
| 3 | Қ.Ш. Нұрғазы Мал шаруашылығы негіздері (практикум), Алматы, 2008 | 21 | 36 | 58 |
| 4 | Қ.Ш. Нұрғазы Мал шаруашылығы, Алматы, 2012 | 14 | 36 | 39 |
| 5 | Н. Омарқожаұлы, А. Шуркин Мал шаруашылығы практикумы, Астана, 2007 | 17 | 36 | 47 |
| 6 | Т. Жолшыбек Мал шаруашылығы, Астана, 2009 | 12 | 36 | 33 |
7) Әдебиеттер
7.1 Негізгі әдебиеттер
- А.Ә. Төреханов, Ж.К. Каримов, Ш.Д. Даленов және т.б. Ірі қара шаруашылығы, Алматы, 2006.
- Е. Шәкенов, Р. Қазыханов, А. Бекқожин, С. Әкімов. Зоотехния негізі, Алматы, 2007.
- Қ.С. Сәбденов, Т.К. Бексейтов, М. Абдуллов, Е.Н. Исманов, Б.Т. Құлатаев. Қой шаруашылығы, Алматы, 2014.
- Қ.Ш. Нұрғазы. Мал шаруашылығы негіздері (практикум), Алматы, 2008.
- Қ.Ш. Нұрғазы. Мал шаруашылығы, Алматы, 2012.
- Н. Омарқожаұлы, А. Шуркин. Мал шаруашылығы практикумы, Астана, 2007.
- Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков. Мал шаруашылығы, 1-кітап, Астана, 2008.
- Н. Омарқожаұлы, Б. Әкімбеков. Мал шаруашылығы, 2-кітап, Астана, 2010.
- Т. Жолшыбек. Мал шаруашылығы, Астана, 2009.
- Т.С. Садықұлов, Т.К. Бөксейтов. Мал өсіру және селекция, Алматы, 2011.
7.2 Қосымша әдебиеттер
- Ә. Бөкейхан. Далалық өлкедегі қой шаруашылығы, Алматы, 2014 (монография).
- Қ.С. Сәбденов, Б.Т. Құлатаев, М.К. Байбатшанов. Қой және ешкі өнімдерін өндіру технологиясы, I том, Алматы, 2012.
- Қ.С. Сәбденов, Б.Т. Құлатаев, М.К. Байбатшанов. Қой және ешкі өнімдерін өндіру технологиясы, II том, Алматы, 2012.
Қысқаша түйін
Бұл бағдарлама пәннің нормативтік негізін, оқу мақсаттарын, күтілетін нәтижелерін және модульдік құрылымын бір арнаға келтіреді. Нәтижесінде оқытушыға оқу үдерісін жоспарлау, сабақ мазмұнын жүйелеу және студенттің өздік жұмысын бағыттау үшін нақты құрылым беріледі.