Қазақша рефераттар

Мектеп жасына дейінгі балалар өміріндегі адамгершілік тәрбиесі

Кіріспе

«Адамның бір қызығы бала деген. Бала — адамның бауыр еті», — деп бұрынғылар бекер айтпаған. Шынында да, ет жүрегі елжіремейтін адам кемде-кем. Бала — біздің болашағымыз, ертеңіміздің иесі — жеткіншек ұрпақ. Сондықтан олардың тағдырына немқұрайлы қарау — адамгершілік ары­мызға жат.

Әсіресе экономикалық және рухани дағдарыс кезеңдерінде қоғамның ең қорғансыз, ең бейкүнә мүшелері — балалар — айрықша назарды қажет етеді. Оларға көрсетіп отырған қамқорлығымыз жеткілікті ме? Жас ұрпақтың жан-жақты, еркін дамуына қолайлы жағдай жасау үшін не істеуіміз керек? Бұл сұрақтар мектепке дейінгі тәрбие жүйесінің өзегінде тұруы тиіс.

Негізгі ой

Мектеп жасына дейінгі кезеңде адамгершілік тәрбие — баланың мінез-құлқы мен құндылықтарының іргетасын қалайды: мейірім, әділдік, жауапкершілік, төзім, сыйластық сияқты қасиеттер осы уақытта қалыптасады.

Баланың қызығушылығын ояту: ертегі, ойын, кітап

Бала ертегіні ерекше жақсы көреді: ертегіні оқып немесе мазмұнын әсерлі жеткізсеңіз, ол бар ықыласымен тыңдап, тіпті қайта айтып беруге талпынады. Ертегі арқылы бала жақсылық пен жамандықты айыра бастайды, кейіпкерлердің әрекетін бағалайды, сезімін сөзбен жеткізуге үйренеді.

Баланың ой-өрісін дамытып, білмекке құштарлығын арттыру үшін оны жаңа ойыншықтармен, түрлі заттармен, суреттермен таныстырып, кітап оқуға ынталандыру маңызды. Қызығушылық тудыратын қарапайым әрекеттердің өзі (әңгімелеу, сурет қарау, сұрақ қою) баланың танымдық белсенділігін арттырады.

Қолдан жасалған ойыншықтың әсері

Бала жаңа ойыншыққа құмар. Мүмкіндік болса, ойыншықты бірге жасап көру немесе баланың өзіне жасатып үйрету қызығушылығын күшейтеді, еңбексүйгіштік пен ұқыптылыққа баулиды.

Кітап оқуға ынталандыру

Кітап оқу — эстетикалық талғамды, сөздік қорды және моральдық түсінікті дамытудың тиімді жолы. Ең бастысы — баланың жасына сай, қызықты мазмұнды таңдау.

Адамгершілік тәрбиенің практикалық қырлары

Жас жеткіншектерді адамгершілікке бағыттауда ойын — ең табиғи және нәтижелі құрал. Ойын арқылы бала:

  • қиындықтан қорықпауға және мақсатқа жету үшін күш-жігерін жұмсауға;
  • кезегін сабырмен күтуге, төзімді болуға;
  • ойыншықты бөлісуге, бірлесе әрекет етуге;
  • құрбысына мейірімді болуға, қолғабыс көрсетуге үйренеді.

Қазіргі мектепке дейінгі тәрбие жұмысында балалардың танымдық белсенділігін дамыту мен эстетикалық-адамгершілік қасиеттерін қалыптастыруға ерекше мән беріледі. Бұл міндеттерді жүзеге асырудың маңызды тетігі — оқу мен әңгімелеуге, кітапқа қызықтырудың түрлі тәсілдері.

3–5 жас аралығы: шешуші кезең

Баланың өмірінде 3 жастан 5 жасқа дейінгі кезең айрықша орын алады. Осы уақытта тіл дамуы жеделдейді, мінез дағдылары бекітіледі, қарым-қатынас мәдениеті қалыптаса бастайды. Сондықтан тәрбие жұмысы отбасы мен балабақша арасындағы тығыз байланысқа сүйенуі қажет.

Ата-анамен серіктестік

Мектепке дейінгі ұйым жұмысына ата-ананы толыққанды қатыстыру — заман талабы. Бұл үшін тренингтер, пікірсайыстар, дөңгелек үстелдер, отбасылық сайыстар және танымдық-тәжірибелік шаралар ұйымдастыру тиімді.

Мысалы, ата-аналардың көмегімен 200 түп саялы және жеміс ағашын отырғызу, ені 9 м, ұзындығы 46 м аула аумағын кеңейту сияқты ортақ жұмыстарда олардың белсенділігі тәрбиелік ықпалдың күшеюіне де ықпал етеді: бала еңбектің мәнін көреді, ортақ іске жауапкершілік сезінеді.

Қорытынды ой

Мектепке дейінгі оқыту мен тәрбие — үздіксіз білім беру жүйесінің алғашқы деңгейі. Ол тұрақты өзгеріп отырған әлемде табысты бейімделе алатын тұлғаны қалыптастыруға негіз қалайды. Ел өміріндегі өзгерістер қоғам болашағына жауап бере алатын жан-жақты жетілген, білімді, парасатты азамат тәрбиелеуді талап етеді.

Сондықтан бала тәрбиесі нәрестелік шақтан бастап отбасы, балабақша және мектеп арасындағы сабақтастықта, үздіксіз әрі жүйелі түрде жүргізілуі тиіс. Бала — ұрпақ еркесі ғана емес, ертеңгі күннің тірегі.