Бейнелеу өнері арқылы жастардың патриоттық сезімдерін қалыптастыру

Тамыры терең дәстүр: ою-өрнек пен қолөнер

Қазақ халқы бейнелеу өнеріне ертеден жақын болған. Әжелеріміз киім-кешекке, үйдің ішкі-сыртқы әшекейіне сан алуан ою ойып, тұрмыстық бұйымдардың көркін келтірген. Аталарымыз киіз үйдің жабдықтарын, ер-тұрманды, зергерлік бұйымдарды жасап қана қоймай, оларды көркем өрнекпен бедерлеп, шынайы шеберліктің биігін көрсетті.

Ер-тұрманға, сырмақ пен текеметке, сандық пен кебежеге зер салсақ, өнердің нағыз өресін танимыз. Үй тұрмысында қолданылған алғашқы дизайнерлік шешімдердің бастауы — осы ұлы шеберлердің қолтаңбасы. Қазақтың ою-өрнегі — бір-біріне ұқсамайтын, қайталанбас төл туындылар.

Табиғат — ұстаз, дала — шеберхана

Қазақтың тума талант суретшісі Әбілхан Қастеевтің «ешкінің мүйізінен, әжемнің киізінен, таудың жотасынан үйрендім» деген сөзі ұлттық дүниетанымның тұтас бір болмысын ашады. Бұл — өнердің табиғатпен, тұрмыспен, күнделікті өмірмен біте қайнасып жатқанын көрсететін терең пайым.

Бейнелеу өнері ойды ұштайды, жаңалыққа бастайды

Бейнелеу өнерінің құдіреті — адам ойына қанат бітіріп, жігер мен қайрат беруінде. Сызу мен сурет салу кез келген салада жаңалық ашуға, оны жетілдіруге көмектеседі. Өйткені адам қиялындағы бейнені, көрген нысанын немесе ойлаған жобасын алдымен қағаз бетіне түсіріп, содан кейін іске асырады.

Тарихтан белгілі мысал: Леонардо да Винчи ұшатын құрал туралы ойларын алдымен сызба түрінде қағазға түсірген. Қазіргі медицинада да бейнелеу мен елестету тәсілдері адамның ішкі сезімін реттеуге, көңіл күйін тұрақтандыруға қолданылып жатады. Мұндай мысалдар көп.

Түс, композиция және жан әлемі

Картинадағы бояу үндестігі, түс таңдауы, композиция құру тәсілі адам жанына тікелей әсер етеді. Кейбір туындыны көргенде көңіл өзінен-өзі көтеріліп, қуаныш сезімі оянады; енді бірі терең ойға жетелейді. Тіпті кей картиналардың адамға тыныштық беріп, бойды сергітуге ықпал ететіні де байқалады.

Ұлттық рух және менталитет мәселесі

Бейнелеу өнері өсіп келе жатқан жастардың ұлттық рухын көтеріп, салт-дәстүрге, Отанға, ел мен жерге деген сүйіспеншілікті оятуға зор үлес қосады. Өнер арқылы туған жердің көркемдігі мен байлығын, табиғаттың көз тоймас сұлулығын айқын сезінеміз.

Ұлтты ұлт ететін негізгі күштің бірі — менталитет. Егер менталитет әлсіресе, ұлттық бейне көмескіленіп, ұлттың тұтастығы да шайқалады. Қазіргі таңда жастардың кей тұста шектен тыс еліктегіш бола бастауы — ұлттық рух пен болмыстың жұтаңдау қаупін аңғартады.

Еліктеу емес — өз болмысымызды таныту

Өнер ең алдымен ұлттық сипатқа ие болуы керек. Әр суретші өз Отанының табиғатын, салт-дәстүрін, әдет-ғұрпын, туған жердің көркін бейнелеуге ұмтылғаны жөн. Өйткені ұрпақты тәрбиелеудің бір жолы — мәдени кодты көркем тілмен жеткізу. Салт-санамызды келешекке жеткізбесек, оны кім жеткізеді?

Қанша жерден сыртқа еліктеп, өзгенің бағытын толық көшіргенімізбен, екінші Леонардо да Винчи немесе екінші Микеланджело бола алмаймыз. Ең ұтымдысы — ата-бабадан қалған қолөнерді жаңаша оймен дамытып, ұлттық менталитетке сай тың туынды ұсыну. Өзгеге еліктейміз деп жүріп, ұлттық дәстүрдің қадір-қасиетін жоғалтып алмауды ойлаған абзал: жақсыны үйрену керек, бірақ оны ақылмен саралап, қажетіне жарату маңызды.

Білім, жауапкершілік және жас ұрпаққа үндеу

Өнердің адам тәрбиесіндегі рөлі әрдайым алдыңғы қатарда тұруы тиіс. Терең біліммен, парасатпен өскелең ұрпақты тәрбиелеу — елдің ертеңіне деген сенімді нығайтады. Әлемдегі өркениетті елдермен тереземіз тең болуы үшін жан-жақты білімді болу — ортақ міндет.

Жастардың сапалы білім алуына жасалған мүмкіндіктер — үлкен жауапкершілік. Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлының жастарға арналған сөздерінде еңбекке адалдық пен кәсібилік басты өлшем ретінде аталады: әркім өз ісінің шебері болуға талпынғанда ғана мақсатқа жетеді. Сондай-ақ, оқытушы қаншалықты мықты болғанымен, студенттің өз талпынысынсыз нәтиже болмайтыны да ескертіледі.