Тіс аурулары
Әдістемелік нұсқаулық
Ветеринариялық хирургия пәнінен курстық жұмысты орындау тәртібі (5В120100 — Ветеринариялық медицина)
Құжат туралы мәлімет
Әзірлеген
Ветеринариялық медицина кафедрасының доценті міндетін атқарушы, м.ғ.к. Ахметжанов О. Н.
2013 жыл
Талқыланған
- Ветеринариялық медицина кафедрасының отырысында (хаттама № ___, 2013)
- Аграрлық факультеттің әдістемелік кеңесінде (хаттама № ___, 2013)
Кафедра меңгерушісі: Тойкина Г.Н. • Төрайым: Тлеубаева А.В.
Бекітілген
Университеттің оқу-әдістемелік кеңесі мақұлдап, басып шығаруға ұсынған.
ОӘЖ төрайымы, проректор: Искакова Г. К. (2013)
Кіріспе
Қазіргі жоғары оқу орындарының негізгі міндеттерінің бірі — белсенді оқыту түрлерін күшейту және студенттің өздігінен орындаған жұмысына сүйене отырып, болашақ маманның шығармашылық әлеуетін дамыту. Бүгінгі білім беру кеңістігінде кәсіби өсу адамның өз бетімен білім алып, өзін-өзі тәрбиелеу дағдысымен тікелей байланысты.
Ветеринариялық дәрігерлерді даярлау жүйесінде хирургия пәні бойынша курстық жұмыс орындаудың орны ерекше: ол басқа клиникалық пәндермен қатар маманның қалыптасуын толықтырып, ауыл шаруашылығы өндірісін білікті мамандармен қамтамасыз етуге бағытталған.
Бұл әдістемелік нұсқау күндізгі және сырттай оқу бөлімдері студенттеріне арналған. Ол пәннің типтік оқу бағдарламасына, кафедраның жинақталған тәжірибесіне және өзге оқу орындарындағы ұқсас әдістемелік еңбектерге сүйене отырып дайындалды.
Нұсқаулықта қамтылатын негізгі бағыттар
- Курстық жұмыс тақырыптарын таңдау және жоспарлау
- Ғылыми әдебиеттермен жұмыс істеу тәсілдері
- Өзіндік зерттеу жүргізу, деректерді жинау және өңдеу
- Қолжазбаны рәсімдеу және қорғауға дайындалу
Ұсынылған тақырыптар жануарлардың хирургиялық ауруларының кең ауқымын қамтиды, сондықтан студент өз қызығушылығы мен өндірістік тәжірибеде кездескен жағдайларға сүйене отырып тақырып таңдай алады. Титулдық беттің үлгісі қосымшада берілген.
Курстық жұмыстың мақсаты
Теория мен тәжірибені ұштастыру
Хирургия пәнінен алынған теориялық білімді бекітіп, тәжірибелік дағдылармен толықтыра отырып терең меңгерту.
Ғылыми ізденіске дағдыландыру
Ғылыми әдебиеттермен жүйелі жұмыс істеуді үйрету, библиографияны дұрыс рәсімдеу және деректерді ғылыми тұрғыда талдауға бейімдеу.
Өндірістік шешім қабылдау
Шаруа қожалықтарында хирургиялық ауруларды ажыратып, емдеу және алдын алу жұмыстарын жоспарлау, орындау және нәтижесін бақылау дағдысын қалыптастыру.
Экономикалық тиімділікті бағалау
Аурудың келтіретін зиянын есептеп, емдеу және алдын алу шараларының экономикалық тиімділігін анықтауды меңгерту.
Ғылыми әдістемелерді игеру
Диагностика, емдеу және профилактикалық шараларды жоспарлау мен жүргізудің ғылыми негіздерін қолдану.
Жазу және қорғау мәдениеті
Жазбаша жұмысты сауатты рәсімдеу және оны көпшілік алдында қорғауға машықтандыру.
Негізгі кезеңдер
- 1Тақырыпты таңдау
- 2Ғылыми деректерді жинау және өңдеу
- 3Жоспар құру
- 4Ғылыми-өндірістік тәжірибе жүргізу және нәтижені тіркеу
- 5Зиян көлемін және экономикалық тиімділікті есептеу
- 6Қолжазбаны дайындау және қорғауға әзірлену
Курстық жұмыстың тақырыбын таңдау
Курстық жұмыстың тақырыбын студент өз бетінше немесе ғылыми жетекшінің ұсынысымен таңдайды. Тақырып таңдауда ең тиімді тәсіл — оқу немесе өндірістік тәжірибе кезінде шаруашылықта нақты кездескен клиникалық жағдайды негізге алу.
Тәжірибелік критерий
Студент өзі зерттеген, емдеуге қатысқан және динамикасын бақылаған кез келген жануар түріндегі хирургиялық ауруды тақырып ретінде таңдауына болады.
Кафедра ұсынатын тақырыптардың үлгі тізімі төменде берілген.
Тақырып бойынша ғылыми әдебиеттермен жұмыс істеу
Кафедрада курстық жұмыстың тақырыбы бекітілгеннен кейін студент қажетті ғылыми деректерді жинап, олармен мұқият танысады және зерттеу жоспарын құрады.
Ұсынылатын дереккөздер
- Соңғы 5–10 жылда жарияланған ғылыми еңбектер
- Ветеринария және мал шаруашылығы бағытындағы мерзімді журналдар
- ЖОО мен ғылыми-зерттеу институттарының жинақтары
- Реферативтік журналдар және ашық ғылыми дерекқорлар
- Интернет-іздеу арқылы табылған сенімді материалдар
Өзіндік зерттеулер жүргізу, мәліметтерді жинау, жинақтау және өңдеу
Курстық жұмыстың құндылығы — онда ұсынылған өзіндік материалдың сапасы мен жинақтылығына байланысты. Өзіндік деректерге сүйенген жұмыс реферат сипатындағы еңбектен анағұрлым бағалы.
Дерек жинаудың практикалық жолдары
- Мал мамандары мен малшылардан сұрау салу арқылы анамнез жинау
- Ұстау-бағу жағдайы, қора-жай, жайылым және су көздерінің ықпалын бағалау
- Аурудың басталу уақыты, ағымы және негізгі клиникалық белгілерін нақтылау
- Алдыңғы ем-шаралар туралы мәлімет жинау
Ғылыми дәлдік талабы
Жиналған мәліметтер міндетті түрде қорытындыланып, клиникалық тұрғыдан бағалануы керек. Нақты әрі толық дерек студенттің өзі жүргізген жалпы қабылданған клиникалық және клиника-зертханалық зерттеулер арқылы алынады.
Негізгі қағида: дерек — тек бақылау емес, дәлел. Әр қорытынды өлшеммен, салыстырумен және құжатталған нәтижемен бекітілуі тиіс.
Курстық жұмысты дайындау және оның жоспары
Ұсынылатын құрылым
- 1Кіріспе
- 2Әдебиеттерге шолу
- 3Негізгі бөлім (өзіндік зерттеу)
-
3.1 Аурудың тарихы3.2 Бақылау және емдеу кестесі (курация)3.3 Эпикриз
- 4Қорытынды және ұсыныстар
- 5Пайдаланылған әдебиеттер
- 6Қосымшалар
Көлем және рәсімдеу
- Қолжазба көлемі: компьютермен тергенде кемінде 15–20 бет
- Мәтін параметрлері (нұсқаулық талабы): шрифт 14, интервал 1
Негізгі бөлімнің салмағы
Студенттің өзіндік зерттеулері курстық жұмыстың өзегі болып саналады және шамамен 8–10 бетті қамтуы тиіс. Мұнда диагноздың дұрыстығы, ем мен алдын алу шараларының негізділігі дәлелдермен көрсетіледі.
Бөлімдерге қысқаша түсіндірме
1) Кіріспе (1–2 бет)
Тақырыпқа байланысты мал шаруашылығының халық шаруашылығындағы маңызын көрсетіңіз. Зерттеу жүргізілген саланың мақсатын атап, ауруды дер кезінде ажырату, емдеу және алдын алу шараларының өзектілігін негіздеңіз.
2) Әдебиеттерге шолу (3–4 бет)
Зерттелетін ауру бойынша қысқаша ғылыми сипаттама беріңіз. Диагностика, емдеу және профилактика тәсілдерін салыстырып, олардың артықшылықтары мен шектеулеріне сыни тұрғыдан баға беріңіз.
3) Өзіндік зерттеулер
Шаруашылықтың сипаттамасын (өндірістік бағыты, мал саны, өсіру-бағу технологиясы, өнімділік), сондай-ақ зоотехникалық және ветеринариялық жұмыста байқалған кемшіліктерді көрсетіңіз.
Зерттеу нәтижелері негізінде ауру тарихын құрастырып, диагноз қойыңыз. Емдеу және алдын алу шараларын толық жазыңыз: қолданылған дәрі-дәрмекке сипаттама беріп, қолдану әдісі мен нәтижесін көрсетіңіз. Алынған деректерді ғылыми әдебиеттермен салыстырып, қорытындыңызды дәлелдеңіз.
4) Қорытынды және тәжірибелік ұсыныстар
Қорытындыны тек негізгі зерттеуден алынған нақты деректерге сүйене отырып жасаңыз. Ұсыныстар өлшенетін, орындалатын және тәжірибеге енгізуге жарамды болуы тиіс.
5) Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Тізімге тек жұмыста нақты қолданылған дереккөздерді енгізіңіз және оларды қолданылу ретімен орналастырыңыз. Әр жазбада автор(лар), басылым атауы, шыққан жылы, нөмірі және беті (немесе кітап деректері) толық көрсетілуі керек.
6) Қосымшалар
Тақырыпты толықтыратын материалдарды тіркеңіз: фотосуреттер, дәрілердің нұсқаулықтары, ветеринариялық құжат көшірмелері және басқа дәлелдемелік деректер.
Пайдаланылған әдебиеттер (үлгі тізім)
Төмендегі тізім — бағдарлық үлгі. Курстық жұмыста тек өзіңіз пайдаланған дереккөздерді ғана енгізіңіз.
- Мурәлінов К.Л. Оперативті хирургия (оқулық құрал). Алматы: ҚазҰАУ, 2006. 416 б.
- Ілиясов Б.К. Ветеринариялық хирургия (оқулық). Алматы, 2008. 400 бет.
- Магда И.И., Иткин Б.З., Воронин И.И. Оперативная хирургия с основами топографической анатомии. М.: Колос, 2003. 360 с.
- Нечаев А.Ю. Ветеринарная анестезиология в учебном процессе. Ветеринария, 2002, №10, с. 53–54.
- Кашин А.С. Хирургические операции у животных. Ветеринария, 2000, №1, с. 44–46.
- Кашин А.С., Медведева Л.В. Закрытие послеоперационных ран брюшной стенки у животных. Ветеринария, 2001, №11, с. 38–40.
- Шиякина Т.Н. Грыжесечение интравагинальных грыж у поросят. Ветеринария, 2000, №5, с. 41–42.
- Кашин А.С. Пупочная грыжа. Ветеринария, 2000, №11, с. 44–45.
- Кашин А.С. Кастрация животных. Ветеринария, 2000, №5, с. 44–47.
- Кашин А.С. Клещи копытно-кастрационные. Ветеринария, 2001, №6, с. 37–38.
- Стекольников А.З., Лебедев А.В., Нарусбаева М.А. Кастрация жеребца-крипторхида. Ветеринария, 2000, №1, с. 46–47.
- Кашин А.С., Медведева Л.В. Вправление вывиха коленной чашки у лошади. Ветеринария, 2003, №3, с. 8–9.
- Справочник ветеринарного врача. СПб.: Лань, 2004. 896 с.
- Материалы первого евроазиатского ветеринарного конгресса. Алматы, 2007.
- Хирургические операции у собак и кошек. М.: ООО «Аквариум-Принт», 2005. 232 с.
- Тимофеев С.В. Общая хирургия животных (учебник). Москва: Зоомедлит, 2007. 666 с.
- Лебедев А.В., Липовский В.М. Общая ветеринарная хирургия. М.: Колос, 2000.
- Шакалов К.И., Калашник И.А., Мастыко Г.С. және т.б. Частная ветеринарная хирургия. Ленинград: Колос, 1990. 465 с.
- Ілиясов Б.К. Алғашқы ветеринариялық жәрдем (оқу құралы). Шымкент, 2011.
- Қожанов К.Н. Малдәрігерлік тәжірибеде ауруларды анықтау және емдеу техникалары (оқу құралы). Алматы, 2013.
- Аятқанұлы Мағаш. Мал акушерлігі және көбею биотехнологиясы (оқу құралы). Павлодар, 2006. 253 бет.
- Қожанов К.Н. Ветеринариялық фармакология (оқу құралы). Алматы, 2008.
- Ермаханбетов Ә.Н. Клиникалық және қолданбалы диагностика (оқулық). Алматы: Нұр-Принт, 2009. 424 бет.
- Ветеринария Россия журналы. Мерзімді басылымдар (2004–2014), университет кітапханасының оқу залы.
- Ветеринария Қазақстан журналы. Мерзімді басылымдар (2004–2014), университет кітапханасының оқу залы.
- Ветеринар Россия журналы. Мерзімді басылымдар (2004–2014), университет кітапханасының оқу залы.
- Ветеринария газеті (Қазақстан, Ресей). Мерзімді басылымдар (2004–2014), университет кітапханасының оқу залы.
Курстық жұмысқа ұсынылатын тақырыптар
Тізім тақырып таңдауда бағыт береді. Қажет болса, жетекшімен келісіп, өндірістік тәжірибе материалдарына негізделген нақты клиникалық жағдайды тақырып ретінде бекітуге болады.
Қосымшалар (үлгі бланкілер)
Қосымша А. Титулдық беттің үлгісі
Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті
Аграрлық факультет
Ветеринариялық медицина кафедрасы
Хирургия пәнінен КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Тақырыбы: ____________________________________________
Орындаған: ____________________________________________
Мамандығы, тобы: _____________________________________
Тексерген: _____________________________________________
Бағасы: ____________
Қолы: _____________
Күні: ______________
Семей, 2014
Қосымша Б. Ауру тарихы (үлгі)
Ауру тарихы № ________
__________________________ 200__ жыл
Тіркеу
Мал иесі және мекенжайы: _____________________________________________________________
Мал туралы мәлімет
Жасы: ____________
Түрі-түсі: __________________________
№: ______________________
Лақап аты: __________________________
Тұқымы: _____________________________
Салмағы: ____________________________
Буаздығы: ___________________________
Өнімділігі: __________________________
Емді бастау мерзімі: ____________________________
Емді аяқтау мерзімі: _____________________________
Болжау: ______________________
Емделген күн саны: ______________________________
Толықтырылған диагноз
а) Негізгі диагноз: _____________________________________________
б) Қосалқы: _________________________________________________
в) Асқыну: __________________________________________________
Малды емдеуге алдым: ________________________________________
Анамнез
Малды ұстау-бағу, азықтандыру, пайдалану ерекшеліктері, бұрын ем жүргізілген-жүргізілмегені: ________________________________________________
Жалпы зерттеу
Температура: __________
Тамыр соғысы: ________________________
Қан қысымы: __________
Дем алысы: ___________________________
Дене бітімі: __________________________________________
Қоңдылығы: ______________
Кеңістіктегі қалпы: _________________________________
Конституциясы: ____________________
Тері және тері асты клетчаткасы: _________________________________________________
Лимфа түйіндері: _____________________________________________
Көз конъюнктивасы мен шырышты қабықтар: ______________________
Жүйелерді зерттеу
Қан айналу жүйесі: __________________________________
Тыныс алу жүйесі: ___________________________________
Ас қорыту жүйесі: ____________________________________
Зәр шығару жүйесі: ___________________________________
Жүйке жүйесі: ________________________________________
Жыныс мүшесі: _______________________________________
Сүт безі: _____________________________________________
Арнайы зерттеулер (қан, рентген, УДЗ т.б.): ____________
Патологиялық ошақты сипаттау
_______________________________________________________________
Диагноз
_______________________________________________________________
Күнделік (ауру ағымы және ем)
| Айы, күні | Уақыты | T | P | D | R | Ауру барысы | Емі, азықтандыру |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| — | — | — | — | — | — | — | — |
Мал толық жазылды ма, жоқ па? __________________________________________
Емделген малды бағу, азықтандыру, пайдалану туралы мәлімет: __________________
Эпикриз
а) Этиологиясы: __________________________________________
б) Патогенезі: ____________________________________________
в) Клиникалық белгілері: __________________________________
г) Диагнозы: _____________________________________________
д) Емдеуі және нәтижесін сараптау: ________________________
ж) Алдын алу: ____________________________________________