Энергетика түсінігі

Пәннің оқу-әдістемелік кешені туралы қысқаша мәлімет

Бұл материалдар «Мамандыққа кіріспе» пәніне арналған оқу-әдістемелік кешеннің мазмұнын жүйелейді. Кешен 5В071700 – Жылуэнергетика мамандығына бағытталған және оқу үдерісін ұйымдастыруға қажетті негізгі бөлімдерді қамтиды.

Негізгі бөлімдер

Глоссарий — негізгі ұғымдар мен анықтамалар.
Дәрістер — тақырыптық мазмұн және оқу модульдері.
Практикалық сабақтар — қолданбалы тапсырмалар.
Студенттің өзіндік жұмысы — дербес игеру және бекіту.

Кімге арналған

Материалдар пән оқытушысына оқу жоспарын жүргізу, ұғымдарды біріздендіру және академиялық талаптарды түсіндіру үшін ыңғайлы құрылымда берілген.

Негізгі назар: терминология, академиялық рәсімдер және білім беру жүйесінің логикасы.

Контекст

Құжат жоғары білім беру кеңістігіндегі жалпы ұғымдарды, кредиттік технология қағидаларын, академиялық ұтқырлықты және сапаны бағалау тетіктерін қамтиды.

Ұлттық және халықаралық тәжірибелер (мысалы, Болон процесі).
Оқу нәтижелерін бағалау және аттестаттау рәсімдері.

Глоссарий: негізгі ұғымдар

Төменде білім беру жүйесінде жиі қолданылатын терминдер ықшам әрі бірізді тілмен берілді. Мақсат — оқу үдерісіндегі құжаттар мен рәсімдерді түсінуді жеңілдету.

Академия, институт, университет

Академия: Мамандықтардың бір-екі тобы бойынша жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің кәсіптік бағдарламаларын іске асыратын, ғылыми-педагогикалық қызмет жүргізетін және өз саласында зерттеулер орындайтын оқу орны.
Институт: Мамандықтардың бір-екі тобы бойынша жоғары білім бағдарламаларын іске асыратын, кадрлардың біліктілігін арттыру мен қайта даярлауды ұйымдастыратын оқу орны.
Университет: Кемінде үш мамандық тобы (медициналық университетте — кемінде екі) бойынша жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламаларын іске асыратын, жетекші ғылыми-әдістемелік орталық болып табылатын оқу орны.

Академиялық ұтқырлық

Академиялық ұтқырлық — білім алушылардың немесе оқытушы-зерттеушілердің білім алу немесе зерттеу жүргізу мақсатында белгілі бір академиялық кезеңге басқа оқу орнына ауысуы.

Сыртқы (халықаралық)

Шетелдік жоғары оқу орындарында оқу немесе ғылыми мекемелерде қызмет атқару.

Ішкі (ұлттық)

Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарында оқу немесе академиялық қызмет ету.

Дәрежелер және білім беру сатылары

Бакалавр

Жоғары білімнің тиісті бағдарламасын меңгерген тұлғаға берілетін академиялық дәреже.
Бакалавриат

Нормативтік оқу мерзімі кемінде 4 жыл болатын, бакалавр дәрежесін беруге бағытталған жоғары білімнің кәсіптік бағдарламасы.
Магистр

Жоғары оқу орнынан кейінгі білім бағдарламаларын меңгерген тұлғаға берілетін академиялық дәреже.
Докторантура (PhD)

Жоғары білікті ғылыми және ғылыми-педагог кадрлар даярлаудың нысаны; нәтижесінде философия докторы (PhD) дәрежесі беріледі.

Кредиттік оқыту және оқу жоспарлау

Кредит: Студенттің оқу жұмысы көлемінің өлшем бірлігі. 1 кредит — бір академиялық кезеңдегі бір пән бойынша 45 сағат оқу жұмысына тең.
Кредиттік оқыту технологиясы: Пәндерді оқып-зерделеу реттілігін білім алушының таңдауы мен дербес жоспарлауы негізінде ұйымдастыратын жүйе.
Жеке оқу жоспары: Жұмыс оқу жоспары негізінде әр оқу жылына студент үшін құралатын жоспар; оны қалыптастыруға декан мен эдвайзер көмектеседі.

Сапаны бағалау және рәсімдер

Қорытынды аттестаттау

Білім алушының мемлекеттік стандартта көзделген пәндер көлемін меңгеру деңгейін айқындауға арналған рәсім.
Білім беру мониторингі

Білім беру үдерісінің нәтижелері мен шарттарын жүйелі бақылау, талдау, бағалау және болжау.
Аккредиттеу және мемлекеттік аттестаттау

Білім беру ұйымдарының белгіленген талаптарға сәйкестігін растауға және қызмет сапасын бақылауға бағытталған рәсімдер.
Нострификация

Шетелде алынған білім туралы құжаттардың баламалылығын айқындау рәсімі.

Ғылыми жұмыс және академиялық жазылым

Ғылыми-зерттеу жұмысы

Бар білімді кеңейту және жаңа білім алу, гипотезаларды тексеру, заңдылықтарды анықтау мақсатындағы зерттеу, эксперимент және талдау жұмыстары.
Ғылыми мақала

Нақты мәселені шешуге бағытталған, мазмұндама мен негізгі дәлелдер және ең маңызды нәтижелер берілетін аяқталған ғылыми мәтін.
Монография

Белгілі бір тақырыпты терең талдайтын ғылыми еңбек; жаңа тұжырымдамалар мен шешімдер, кең библиография және ескертпелермен беріледі.
Тезистер

Мақала, баяндама, курстық немесе дипломдық жұмыстың негізгі ойларын ықшамдап беретін қысқаша тұжырымдар.
Дипломдық жұмыс

Оқуды аяқтау кезеңінде орындалатын ғылыми-тәжірибелік жұмыс; қорғау барысында студент өз білімі мен кәсіби дайындығын дәлелдейді.

Қолдау және ынталандыру

Стипендия: Білім алушының күнделікті шығындарын ішінара өтеу үшін берілетін ақша сомасы.
Атаулы стипендия: Үздік оқитын, ғылыми-зерттеу жұмыстарымен айналысатын және университет өміріне белсенді қатысатын білім алушыларды қолдау үшін тағайындалатын стипендия.
«Болашақ» халықаралық стипендиясы: Қазақстан азаматтарына шетелде күндізгі оқу нысанында білім алу үшін Қазақстан Республикасы Президенті тағайындайтын стипендия.

Салалық ұғым: Атом электр стансасы (АЭС)

Атом электр стансасы — атом ядросының энергиясын электр энергиясына айналдыратын қондырғы. Жұмыс істеу қағидасы ядроның нейтрондармен әсерлесуі нәтижесінде бөлінетін энергияға негізделеді.

Ядролық реакторда, әдетте, ядролық отын, нейтрондарды баяулатқыш және бөлінген жылуды тасымалдаушы жылутасығыш (су, газ немесе сұйық металдар) қолданылады.

Дәрістер бөлімі: Модуль 1

Модуль 1 техникалық физика бағыты бойынша бакалавр даярлаудың талаптарын және «Мамандыққа кіріспе» пәнінің бастапқы тақырыптарын таныстырады.

1-дәріс: Кіріспе

Ұзақтығы: 2 сағат
Апта: 1–2 апта

Дәрістің сұрақтары

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңы.
Мамандықтың біліктілік сипаттамасы.
Қазақстан Республикасында жылуэнергетика бакалаврларын даярлау ерекшеліктері.
Қызметкерлердің біліктілігін арттыру.
Жылуэнергетика бакалаврларын қазіргі заман талаптарына сай даярлау.

Негізгі құқықтық тірек

Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі №319 «Білім туралы» Заңы білім беру саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді, мемлекеттік саясаттың негізгі қағидаларын айқындайды және азаматтардың білім алуға конституциялық құқығын қамтамасыз етуге бағытталған.

«Білім туралы» заң: құрылымы мен тараулары

Төмендегі тізім құжат құрылымын оқу мақсатында ықшамдап береді: тараулардың атаулары мен негізгі баптар білім беру жүйесін басқару, мазмұн және ұйымдық рәсімдерді қамтиды.

1-тарау. Жалпы ережелер

1-бап. Негізгі ұғымдар.
2-бап. Білім беру саласындағы заңнама.
3-бап. Мемлекеттік саясат принциптері.

2-тарау. Білім беру жүйесін басқару

4-бап. Үкіметтің құзыреті.
5-бап. Уәкілетті органның құзыреті.
6-бап. Жергілікті органдардың құзыреті.
7-бап. Ақпараттық қамтамасыз ету.
8-бап. Мемлекеттік кепілдіктер.
9-бап. Оқыту және тәрбиелеу тілі.

3-тарау. Білім беру жүйесі

10-бап. Білім беру жүйесі ұғымы.
11-бап. Жүйенің міндеттері.
12-бап. Білім беру деңгейлері.

4-тарау. Білім беру мазмұны

13–14-бап. Мазмұн ұғымы және оқу бағдарламалары.
15–25-бап. Деңгейлер бойынша оқу бағдарламалары және ересектерге білім беру.

5-тарау. Білім беру қызметін ұйымдастыру

26–29-бап. Қабылдау талаптары, оқу нысандары, үдерісті ұйымдастыру, ғылыми және оқу-әдістемелік жұмыс.
30–33-бап. Мектепке дейінгі және жалпы орта білім, орта білімнен кейінгі білім.
34–37-бап. Жоғары техникалық мектептер, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім, қосымша білім.
38-бап. Кәсіптік практика.
39-бап. Білім туралы құжаттар.

6-тарау. Білім беру қызметінің субъектілері

40–42-бап. Білім беру ұйымдары, жарғы, құру/қайта ұйымдастыру/тарату.
44–46-бап. Басқару, еңбек қатынастары, басшы жауапкершілігі, бірлестіктер.
47–49-бап. Білім алушылардың құқықтары, міндеттері, денсаулығын сақтау және байланысты нормалар.

Оқу үшін практикалық қорытынды

Заңның құрылымын түсіну студентке де, оқытушыға да оқу бағдарламаларын жоспарлау, бағалау рәсімдерін дұрыс қолдану, сондай-ақ білім беру ұйымдарының жауапкершілігі мен құқықтық шеңберін нақтылау үшін қажет.