Үндестік заңы
Үндестік заңы
Үндестік заңы — түбір мен қосымшаның, сондай-ақ сөз аралығындағы дыбыстардың бір-біріне ықпал етіп, өзара үйлесіп айтылуы. Үндестіктің екі түрі бар:
- Буын үндестігі
- Дыбыс үндестігі
Антонимдер
Антонимдер — мағыналары бір-біріне қарама-қарсы сөздер.
Мысалдар
- адал — арам
- жақсы — жаман
Жіктік жалғау
Жіктік жалғау екі түрге бөлінеді: жекеше және көпше.
Жекеше түрі
I жақ
Жалғаулар: -мын, -мін, -бын, -бін, -пын, -пін
Мысал: бала+мын → баламын
II жақ
Жалғаулар: -сың, -сің, -сіз
Мысал: баласың, баласыз
III жақ
Жалғау жоқ.
Мысал: бала
Көпше түрі
I жақ
Жалғаулар: -мыз, -міз, -быз, -біз, -пыз, -піз
Мысал: баламыз
II жақ
Жалғаулар: -сыңдар, -сіңдер
Мысал: баласыңдар
III жақ
Жалғау жоқ.
Мысал: балалар
Лепті сөйлем
Бір немесе бірнеше тиянақты ойды білдіретін сөйлемнің соңына леп белгісі (!) қойылса, ол лепті сөйлем деп аталады.
Тіркестерді қазақша аудару және сөйлем құрау
Төмендегі сөз тіркестерін қазақшаға аударып, сол тіркестермен сөйлем құраңыз.
Сөз тіркестері
Орысша → Қазақша
| Орысша | Қазақша |
|---|---|
| жирное мясо | майлы ет |
| вкусный обед | дәмді түскі ас |
| солёный огурец | тұздалған қияр |
| горький перец | ащы бұрыш |
| сладкий перец | тәтті бұрыш |
| озорной мальчик | бұзық бала |
| тихая девочка | жуас қыз |
| глубокая река | терең өзен |
| длинная трава | ұзын шөп |
| тесная комната | тар бөлме |
| круглый стол | домалақ үстел |
| кривая дорога | қисық жол |
| крайний дом | шеткі үй |
| нижний этаж | астыңғы қабат |
Тапсырма: әр тіркеспен кемінде бір сөйлем жазыңыз.
Қорытынды тапсырма
Мәтінмен жұмыс
Мәтінді көшіріп, көптік жалғауын тауып белгілеңіз.