Қажымұқан Мұңайтпасов
Қажымұқан Мұңайтпасов: классикалық күрестің аңызы
Қазақ халқының атақты балуаны, классикалық күрестің асқан шебері Қажымұқан (Мұқан) Мұңайтпасов 1871 жылы Ақмола облысы, Қараөткелде дүниеге келген. 1948 жылы Шымкент облысы, Арыс ауданында қайтыс болды.
Туған жылы
1871
Қайтыс болған жылы
1948
Алғашқы ірі кездесулер мен шеберлік мектебі
1901 жылы Омбы қаласында өткен балуандар чемпионатында ол атақты, айлалы әрі өте тәжірибелі орыс балуаны Иван Злобинмен белдесті. Кейін И. В. Лебедевтің тәрбиесінде болып, цирк артистерінің өнерін меңгерді.
Чемпионаттар және халықаралық арена
1908 жылы Ресейдің ірі қалаларында әлем чемпионы Георг Лурих ұйымдастырған чемпионаттарға қатысып, алғаш рет «Ямогата Муханура» деген бүркеме атпен аренаға шықты. 1909 жылы Рига қаласында өткен дүниежүзілік біріншілікте 1-орын алды.
1910 жылы Мәскеу, Петербург және өзге де көптеген қалаларда болып, Петр Янковский, Георг Лурих сияқты палуандармен кездесті. Сондай-ақ Париж, Лондон, Берлин, Варшава, Будапешт, Стокгольм секілді қалаларда өнер көрсетті.
Жетістіктері
- Өмірінде 48 алтын, күміс, қола медаль жеңіп алды.
- «Құрмет белгісі» орденімен марапатталды.
- Дереккөз: Қазақ совет энциклопедиясы.
Аурудан аяған күштірек: төзім туралы қысқа әңгіме
Сейіт орам үстінде жүгіріп бара жатқанда, бір арбашы байқамай соғып кетіп, аяғын сындырып алады. Ойбайлап жылаған баланы көрген анасы шошып, есінен танып қалады.
Мұны көрген соң, Сейіт жыламақ түгіл, сынған аяғын орнына салып таңып жатқанда да дыбысын шығармай, қабағын да шытпай жатады. Сонда сынықшы: – Аяғың ауырмай ма? Қабағыңды да шытпайсың ғой? – деп сұрайды.
Анасы сыртқа шыққан соң, Сейіт сынықшыға сыбырлап: – Ауырмақ түгіл, жаным көзіме көрініп тұр. Бірақ менің қиналғанымды көрсе, әжем де қиналып, жүдемесін деп, шыдап жатырмын, – дейді.
Негізгі ой
Нағыз күш кейде сыртқы айқайдан емес, ішкі сабыр мен өзгеге жанашырлықтан көрінеді.
Жіктік жалғауы: жекеше және көпше тұлғалар
Төмендегі мысалдарда сөздер жекеше және көпше түрде жіктеліп берілді. Емлелік қателер түзетіліп, бірізділік сақталды.
Оқушы
- Жекеше: оқушымын, оқушысың, оқушы
- Көпше: оқушымыз, оқушысыздар, оқушылар
Тігінші
- Жекеше: тігіншімін, тігіншісің, тігінші
- Көпше: тігіншіміз, тігіншісіздер, тігіншілер
Инженер
- Жекеше: инженермін, инженерсің, инженер
- Көпше: инженерміз, инженерсіздер, инженерлер
Бағдарламашы
- Жекеше: бағдарламашымын, бағдарламашысың, бағдарламашы
- Көпше: бағдарламашымыз, бағдарламашысыңдар, бағдарламашылар
Аспаз
- Жекеше: аспазбын, аспазсың, аспаз
- Көпше: аспазбыз, аспазсыздар, аспаздар
Дәрігер
- Жекеше: дәрігермін, дәрігерсің, дәрігер
- Көпше: дәрігерміз, дәрігерсіздер, дәрігерлер
Ұстаз
- Жекеше: ұстазмын, ұстазсың, ұстаз
- Көпше: ұстазбыз, ұстазсыздар, ұстаздар
Отан туралы ой: тәуелсіздікке апарған жол
Отан деген сөзді күн сайын естиміз. Қазақта: «Отан – отбасынан басталады» дейді. Отан – адамның туып-өскен жері, туған-туысымен, жақындарымен бірге өмір сүретін атамекені.
Тәуелсіз Қазақстанның маңызды кезеңдері
- 1991 жыл, 1 желтоқсан
- Қазақстан Президентін сайлау өтті. Тұңғыш Президент болып Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев сайланды.
- 1992 жыл
- Жоғарғы Кеңес сессиясында Елтаңба, мемлекеттік Ту және Әнұран бекітілді.
- 1995 жыл, 30 тамыз
- Қазақстан Республикасының Конституциясы қабылданды.
Егемендік құны және жаңа бағыт
Осы күнге жету үшін қазақ халқы талай қиындықты бастан кешірді. Соңғы үш жүз жылға жуық уақытта тәуелсіздіктен айырылып, екі жүз жылға жуық патшалық Ресейдің отары болды. Кейін Кеңес мемлекетінің құрамында болып, дербестік пен тәуелсіздікті толық жоғалтты.
Дербес, тәуелсіз ел болу – үлкен бақыт. Елдің өз құқығы өз қолында. Қазақстан нарықтық экономикаға біртіндеп көшіп, жекешелендіру, кәсіпкерлікті дамыту, сыртқы экономикалық байланыстарды нығайту бағытында маңызды қадамдар жасай бастады.