СЕРТИФИКАТТАУДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗДЕРІ
Сертификаттаудың құқықтық негіздері
Қазақстан Республикасының «Сертификаттау туралы» заңы Қазақстан Республикасындағы өнімдерді, сапа жүйелерін және өндірістерді (бұдан әрі — процестерді) сертификаттаудың құқықтық негіздерін белгілейді. Сондай-ақ сертификаттау саласындағы қатынастарды реттейді және қатысушылардың құқықтарын, міндеттері мен жауапкершілігін айқындайды.
Жалпы ережелер
Төменде Заңда қолданылатын негізгі ұғымдар ықшам әрі түсінікті түрде берілген.
1-бап. Заңда пайдаланылатын негізгі ұғымдар
1) Тіркеу
Уәкілетті мемлекеттік органның ұйымның белгілі бір салада сертификаттау жөніндегі орган немесе сынақ зертханасы (орталығы) ретінде жұмыс жүргізуге құқылы екендігін ресми тануы.
2) Тіркеу аттестаты
Белгіленген қызмет саласында сертификаттау жөніндегі органның немесе сынақ зертханасының нақты жұмыстарды орындауға құқығын куәландыратын, мемлекеттік сертификаттау жүйесінің ережелеріне сәйкес берілетін құжат.
3) Аудит (сертификаттаудағы)
Сертификаттау жөніндегі тіркелген органдардың және/немесе сынақ зертханалары (орталықтары) қызметіне тәуелсіз талдау жүргізу, сондай-ақ өтініш берушінің бастамасы бойынша сертификатталған өнімдердің, процестердің, жұмыстар мен қызметтердің белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылау.
4) Қазақстан Республикасының мемлекеттік сертификаттау жүйесі
Сертификаттау саласындағы жұмыстарды өз құзыреті шегінде жүзеге асыратын мемлекеттік басқару органдарының, жеке және заңды тұлғалардың, сондай-ақ Қазақстан Республикасында сертификаттау мен тіркеу жұмыстарын жүргізу тәртібін белгілейтін нормативтік құжаттардың жиынтығы.
5) Сертификаттау органдары мен сынақ зертханалары қызметін мемлекеттік бақылау
Стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік органның және оның мемлекеттік қадағалау жөніндегі аумақтық бөлімшелерінің тіркелген органдар мен сынақ зертханаларының нормативтік құжаттарды бұзу фактілерін анықтауға, олардың жолын кесуге және жоюға бағытталған қызметі.
6) Сәйкестік туралы декларация
Жеткізушінің, дайындаушының немесе сатушының өнімнің белгіленген талаптарға сәйкестігін куәландыратын, мемлекеттік сертификаттау жүйесі белгілеген нысандағы құжат.
7) Өтініш беруші
Өнімді, процесті, жұмысты немесе қызмет көрсетуді сертификаттауға ұсынған және оның сапасы мен қауіпсіздігіне жауап беретін жеке немесе заңды тұлға (дайындаушы, сатушы, атқарушы).
8) Сәйкестік белгісі
Мемлекеттік сертификаттау жүйесінің ережелеріне сәйкес қолданылатын, өнімнің, процестің, жұмыстың немесе қызметтің нақты стандартқа не өзге нормативтік құжатқа сәйкес екенін және қажетті сенім деңгейі қамтамасыз етілетінін көрсететін белгіленген тәртіппен қойылған белгі.
9) Инспекциялық бақылау
Сертификаттау жөніндегі тіркелген органдар тарапынан сертификатталған өнімнің, процестің, жұмыстың немесе қызметтің белгіленген талаптарға сәйкестігін бақылау.
10) Өнімнің бірдейлігі
Белгілі бір өнімді өндіру, айналымға шығару және пайдалану саласында айырым белгілері бойынша біркелкі танылуын қамтамасыз ететін рәсім.
11) Сынақ зертханасы
Өнімнің құжат талаптарына сәйкестігін сынақ арқылы тексеруді жүргізетін зертхана (орталық).
12) Сертификаттау жөніндегі нормативтік құжат
Сертификаттау қызметінің түрлеріне немесе оның нәтижелеріне қатысты нормаларды, ережелерді және сипаттамаларды белгілейтін стандарттау туралы құжат.
13) Сертификаттау жөніндегі орган
Мемлекеттік сертификаттау жүйесі белгілеген тәртіппен белгілі бір қызмет саласында сертификаттау жұмыстарын жүргізуге тіркелген заңды тұлға.
14) Мемлекеттік сертификаттау жүйесінің тізілімі
Сәйкестік сертификаттарын, сертификаттау органдарын, сынақ зертханаларын, сертификаттау жөніндегі сарапшы-аудиторларды және сертификаттау саласындағы нормативтік құжаттарды тіркеу есебінің құжаты.
15) Сертификаттау
Дайындаушыдан, тұтынушыдан және сатып алушыдан тәуелсіз органның өнімнің, жұмыстың немесе қызметтің нормативтік құжаттарда белгіленген талаптарға сәйкестігін жазбаша растауы.
16) Сәйкестік сертификаты
Мемлекеттік сертификаттау жүйесінің ережелері бойынша берілетін және өнімнің, жұмыстың, техникалық регламенттің, стандарттың немесе өзге нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкестігін куәландыратын құжат.
17) Тауардың шығу тегінің сертификаты
Өнімнің шығу тегін растайтын және белгіленген тәртіппен куәландырылатын құжат.
18) Сертификаттау жөніндегі сарапшы-аудитор
Белгілі бір қызмет саласында сертификаттау немесе тіркеу жұмыстарын жүргізу үшін белгіленген тәртіппен аттестатталған маман.
2-бап. Сертификаттау туралы заңдар
- Сертификаттау туралы заңнама осы Заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен тұрады.
- Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарттарда осы Заңдағыдан өзгеше ережелер белгіленсе, халықаралық шарттардың ережелері қолданылады.
3-бап. Сертификаттаудың мақсаттары
Негізгі мақсаттар
Қауіпсіздік және қорғау: адамдардың өмірі мен денсаулығын, азаматтардың мүлкін және қоршаған ортаны қорғау; өнімдердің, жұмыстардың және қызмет көрсетулердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету.
Тұтынушы мүддесі: өнімдер мен қызмет көрсетулердің сапасы мәселелерінде тұтынушылардың құқықтары мен мүдделерін қорғау.
Техникалық кедергілерді азайту: саудадағы техникалық кедергілерді жою және өнімнің ішкі әрі сыртқы нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету.
Нарық пен халықаралық ынтымақтастық: бірыңғай тауар нарығының жұмыс істеуі, сондай-ақ халықаралық экономикалық және ғылыми-техникалық ынтымақтастық пен халықаралық саудаға қатысу үшін қажетті жағдайлар жасау.
Сертификаттау саласындағы мемлекеттік реттеу мен басқару
4-бап. Сертификаттау жөніндегі жұмыстарды басқару
- Сертификаттау жөніндегі жұмыстарды басқаруды Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындаған стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі уәкілетті мемлекеттік орган жүзеге асырады.
- Жеке және заңды тұлғалар сертификаттау саласындағы қызметін осы Заңның, өзге нормативтік құқықтық актілердің және мемлекеттік сертификаттау жүйесінде қолданылатын нормативтік құжаттардың талаптарына сәйкес ұйымдастырады және жүзеге асырады.
5-бап. Мемлекеттік сертификаттау жүйесін ұйымдастыру
Ұйымдық құрылым:
- Стандарттау, метрология және сертификаттау жөніндегі мемлекеттік орган.
- Өнімдерді, процестерді, жұмыстарды және қызмет көрсетулерді сертификаттау жөніндегі тіркелген органдар.
Мемлекеттік сертификаттау жүйесі сертификаттау саласында бірыңғай саясат жүргізуді қамтамасыз етеді және мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті негізгі ережелер мен рәсімдерді белгілейді. Оған сертификаттау органдары мен сынақ зертханаларына қойылатын талаптар, оларды тіркеу тәртібі, сарапшы-аудиторларды даярлау және аттестаттау рәсімдері, тізілім жүргізу, аудит пен инспекциялық бақылауды ұйымдастыру тәртібі жатады.
6-бап. Уәкілетті мемлекеттік органның құқықтары мен міндеттері
Негізгі міндеттері:
- Мемлекеттік сертификаттау жүйесін құру және оның жұмысын ұйымдастыру.
- Сертификаттау саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыру мен іске асыруға қатысу, сертификаттауды дамытудың жоспарларын әзірлеу.
- Міндетті сертификаттауға жататын өнімдердің тізбесін дайындау.
- Сертификаттау органдарын және сынақ зертханаларын белгіленген тәртіппен тіркеу.
- Сарапшы-аудиторларды аттестаттау.
Бақылау және рәсімдер:
- Сынақ зертханалары (орталықтары) мен сертификаттау органдары қызметіне мемлекеттік бақылауды ұйымдастыру.
- Мемлекеттік сертификаттау жүйесінің тізілімін жүргізу.
- Сәйкестік сертификаттары мен сәйкестік белгілерінің нысандарын, оларды беру және қолдану тәртібін белгілеу.
- Құзыретті ұйымдарға сертификаттау жұмыстарын жүргізуге рұқсат беру.
- Ережелер мен рәсімдерді бұзуға кінәлі адамдарға заңда көзделген ықпал ету шараларын қолдану.
Сертификаттау жөніндегі нормативтік құжаттарға қойылатын талаптар
Сертификаттау жөніндегі нормативтік құжаттарда белгіленетін талаптар ғылымның, техниканың және технологияның заманауи жетістіктеріне негізделуі, халықаралық стандарттар талаптарына сәйкес келуі, сондай-ақ өнімді пайдалану, процестерді орындау, жұмыстар мен қызметтерді көрсету шарттарын ескеруі тиіс.
Бұл талаптар халықаралық саудада қосымша кедергілер тудырмауға тиіс.
Ескерту
Берілген мәтін үзінді күйінде аяқталады: «Нормативтік құжат …». Қажет болса, жалғасын жіберсеңіз, сол бөлімді де бірізді құрылыммен өңдеп, осы стильде толықтырып беремін.