Қазақша рефераттар

МЕКТЕПТІҢ БАСТАУЫШ САТЫСЫНДАҒЫ ОҚЫТУ ТУРАЛЫ

Мектептің бастауыш сатысындағы оқыту туралы

Бастауыш білім жалпы орта білім беретін мектептердің бастауыш сыныптарында немесе оқу-тәрбие жұмысын дербес ұйымдастыратын білім беру ұйымдарының бастауыш сатысында жүзеге асады. Бұл деңгейде оқыту мен тәрбиенің өзара байланысы негізгі қағида ретінде қарастырылады.

Бастауыш сатыдағы оқытудың негізгі мақсаттары

  • Келесі сатыдағы оқу бағдарламаларын меңгеруге негіз болатын қарапайым білім негіздерін игерту және оқушылардың танымдық қабілеттері мен біліктіліктерін дамыту.
  • Негізгі оқу іс-әрекеті дағдыларын қалыптастыру.
  • Ұлттық дүниетанымды, елдің мәдени-тарихи ерекшеліктері мен дәстүрлерін ескере отырып, отандық және әлемдік мәдениетпен таныстыру.

1–4 сыныптарда қалыптасатын базалық нәтижелер

Жалпы бастауыш білім оқуды, жазуды, санауды, оқу әрекетінің негізгі біліктері мен дағдыларын, теориялық ойлаудың элементтерін, оқу әрекетіне өзіндік бақылаудың қарапайым дағдыларын, өзін-өзі ұстау және сөйлеу мәдениетін, жеке бас гигиенасы мен салауатты өмір салтының негіздерін меңгертуді қамтамасыз етеді.

1-сыныпқа қабылдау: басты ұстанымдар

Негізгі бағдар

Мектепке дейінгі жастағы балаларды 1-сыныпқа қабылдауда олардың оқу, жазу, санау дағдыларының деңгейінен бұрын мектепке жалпы дайындығы ескерілуі тиіс.

Маңызды ескерту

Тәжірибе көрсеткендей, кей жағдайларда тестілеу нәтижесі тиімсіз болып, алдын ала тексерудің төмен көрсеткіштері баланы қабылдамауға негіз ретінде қолданылып жатады. Алайда баланы оқуға қабылдамау туралы шешім шығару медицина қызметкерлерінің құзыретіне ғана жатады.

Тестілеудің және баламен әңгімелесудің барлық түрлерінің мақсаты — алдағы оқу процесін баланың жеке даму ерекшеліктерін ескере отырып жақсарту және түзету.

1-сыныптағы оқу үдерісін ұйымдастыру

Мұғалім 1-сынып оқушыларымен жұмыс жүргізгенде мектепке дейінгі кезеңдегі жетістіктерін ескеріп, қарқынды даму жағдайында жеке қолдау көрсетуі, сондай-ақ мектепке дейін қалыптаспаған сапаларды түзетуге бағытталған арнайы көмек ұйымдастыруы тиіс.

Тыйым салынатын тәжірибе

Оқу жетістіктері мен даму деңгейі бойынша жасанды іріктеу арқылы балаларды дайындық деңгейіне қарай топтастыруға болмайды.

Ынталандыру

Оқуға қызығушылық қалыптастыру үшін оқу жылының бірінші жартыжылдығында баға қоюды талап етпейтін ынталандыру әдістері қолданылуы қажет.

Бейімдеу

Оқу жүктемесі біртіндеп өсіріліп, сабақтардың «сатылық» режимі сақталады.

Үзіліс

Үзілістер белсенді демалыс пен ыстық тамақтануды ескере отырып белгіленеді және 10 минуттан кем болмауы тиіс.

Бірнеше ауысымда жұмыс істейтін бастауыш сатысы бар білім беру ұйымдарында 1-сынып оқушыларының сабағы бірінші ауысымда өтіп, таңғы 8:30-дан ерте басталмауы тиіс.

Оқытудың екі деңгейі

  1. 1

    Жалпы білімдік дайындық

    Ғылым негіздерін оқыту оқу жоспарларының инвариантты бөлігінде белгіленген пәндер тізімі мен сағат көлемі арқылы жүзеге асырылады.

  2. 2

    Жалпы дамыту дайындығы

    Оқушылардың қызығушылықтары, бейімділіктері мен қабілеттеріне сай шығармашылық дамуына қажетті жағдайлар жасалады.

Оқу жүктемесінің «сатылы режимі» (1-сынып)

Кезең Сабақ ұзақтығы Күніне сабақ саны
1-тоқсан 35 минут 3 сабақ
2-тоқсаннан бастап 35 минут 4 сабақ

Сабақ кестесі оқушылардың тамақтануы мен демалуына жеткілікті үзіліс қалатындай етіп құрылуы тиіс (ҚР Үкіметінің 2005 жылғы 11 наурыздағы №224 қаулысы).

Бақылау және бағалау

Мемлекеттік стандарт нормаларын іске асыру, сондай-ақ білім, білік, дағдыларды бақылау және бағалау жүйесін жетілдіру мақсатында тексеру жұмыстары, диктанттар, аралық бақылаулар сияқты дәстүрлі түрлермен қатар оқушылардың жетістіктерін анықтауға мүмкіндік беретін аралық және қорытынды тесттік бақылау формаларын енгізу ұсынылады.

Негізгі қағида

Стандарт талаптарының орындалуын бағалау оқытудың бастауыш сатысының соңында — 4-сыныпта жүргізілуі тиіс.

Пәндер бойынша бастауыш білім беру стандарты барлық оқушылар меңгеруі тиіс міндетті минимумды белгілейді.

Оқу бағдарламалары мен оқу-әдістемелік қамтамасыз ету

Нақты ұйымда білім беру мазмұны 2002 жылы бекітілген жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленген оқу бағдарламалары арқылы жүзеге асады.

2006–2007 оқу жылында қазақ, орыс, ұйғыр тілдерінде оқытылатын ұйымдарда 2003 жылы ҚР БжҒМ-нің 11 наурыздағы №148 бұйрығымен бекітілген оқу бағдарламаларын пайдалану көзделеді (Алматы, РОНД, 2003).

Пәндер жаңа буын оқулықтары мен оқу-әдістемелік кешендер бойынша оқытылады: оқулық, әдістемелік нұсқау, жұмыс дәптерлері, дидактикалық материалдар, хрестоматия (ҚР БжҒМ-нің 06.01.2006 ж. №6, 03.2006 ж. №129, 25.04.2006 ж. №210 бұйрықтары).

Мемлекеттік стандарттардың 9.3 бөліміне сәйкес оқу процесін оқу-әдістемелік және техникалық жағынан қамтамасыз етуді мектеп әкімшілігі мен білім беруді басқарудың жергілікті органдары (департаменттер) жүзеге асырады.

Бастауыш сатыдағы «Филология» білім саласы

Бастауыш сатыдағы «Филология» білім саласына «Сауат ашу», «Қазақ тілі», «Әдебиеттік оқу» пәндері кіреді.

Оқыту жүйелі-концентрлік ұстанымға негізделіп, мазмұны жағынан кешенді сипатқа ие. Бұл құрылым тілді оқытудың коммуникативтік-іс-әрекеттік бағытын іске асыруға мүмкіндік береді және тілдік білімнің жаңа сапасын қамтамасыз етуге бағдарланған.

Тіл бастауышта тек қарым-қатынас құралы ретінде ғана емес, қоршаған ортаны тануға, ойлау мен сөйлеуді дамытуға, өзара ықпал етуге, эстетикалық және адамгершілік тәрбиені күшейтуге мүмкіндік беретін құрал ретінде қарастырылады.

«Сауат ашу» пәні: құрылымы және мазмұны

Ұзақтығы

1-сынып бойы жүргізіледі: аптасына 7 сағат.

Кезеңдері

Әліппеге дейінгі кезең, әліппе кезеңі және әліппеден кейінгі кезең.

Ерекшелігі

Әліппеден кейінгі кезең II жартыжылдық бойы жалғасады.

«Сауат ашудың» басты мақсаты — тіл дамыту жұмысына сүйене отырып оқу және жазу дағдыларын қалыптастыру (I жартыжылдықта «Әліппе» оқулығы материалдары арқылы), сондай-ақ оқу мен жазу дағдыларын жетілдіру және алғашқы грамматикалық мағлұматтарды меңгерту (II жартыжылдықта «Ана тілі» оқулығы материалдары арқылы).

Базалық мазмұны

  • Негізгі тілдік бірліктер: дыбыс, буын, сөз, сөйлем, мәтін.
  • Қазақ әліпбиінің әріптері.
  • Оқу, жазу және тіл дамытуға арналған иллюстративтік және мәтіндік материалдар.
  • Дыбыстық және дыбыстық-әріптік сызбалар; буын, сөз, сөйлем сызбалары.
  • Алғашқы грамматикалық мағлұматтар (II жартыжылдықта, әліппеден кейінгі кезеңде).

Оқулықтар бойынша жүзеге асуы

Пән мазмұны екі оқулық арқылы іске асырылады: «Әліппе» оқулығында әліппеге дейінгі және әліппе кезеңдерінің мазмұны, «Ана тілі» оқулығында әліппеден кейінгі кезең мазмұны қамтылады.

Кіріктірілген сабақтардың міндеттері

Әліппеге дейінгі кезең

  • Сөздік қорды байыту, лексикалық тақырыптар бойынша байланыстырып сөйлеу тілін дамыту.
  • Дыбысталатын тілді талдау: сөйлем, сөз, буын, дыбыс. Дыбыстық талдау: сөздегі дауысты және дауыссыз дыбыстардың саны мен реті. Дыбыстық сызба құру және оны «оқу».
  • Жазуға даярлау: әртүрлі сызықтар, өрнектер мен таңбалар сызу; жазу жолын сақтай отырып әріп элементтерін жазу.

Әліппе кезеңі

  • Құрамында жаңа таныстырылған әріпі бар сөздер арқылы сөздік қорды байыту.
  • Жаңа әріппен таныстыру: баспа және жазба түрі, бас әріп және кіші әріп.
  • Сөзге дыбыстық-әріптік талдау жасау және сөздің дыбыстық-әріптік сызбасын құру.
  • Буын, сөз, сөйлем оқу.
  • Берілген мәтін осы жерден үзіліп аяқталады. Қалған тармақтар болса, жалғастырып ұсынсаңыз, құрылымын сақтай отырып толықтырып беремін.