МЫРЗАҒҰЛҰЛЫ БЕКЕТ
Мырзағұлұлы Бекет (Бекет ата) (1750–1813) — қазақтың әйгілі батыры, ағартушысы әрі сәулетшісі. Халық оны әулие тұтқан. Маңғыстауда туып-өскен. Өзі тұрғызған Оғыланды мешітіне жерленген.
Өмірі мен білімі
Бекет ата Хорезмдегі Пақыржан қажыдан оқып, діни білім алған. Жастайынан білімге құмар болып, алғырлығы мен зеректігі арқылы көзге түскен.
Ол есейіп, ат жалын тартып мінген шақта ел ішінде жаугершілік жиілеген кезең болатын. Сондықтан халық тағдырына қатысты істерге ерте араласып, парасат-пайымы мен табандылығы арқылы жұрт назарына тез іліккен.
Ағартушылық және рухани қызмет
Бекет ата медресе-мешіттер салдырып, халықты имандылыққа, кісілікке және ауызбірлікке баулуға айрықша мән берген. Бұл мешіттерде құлшылық етумен қатар, елдің сауатын ашып, балаларды оқытқан.
Үстіртті зерттеген топограф Э. Эверсман: «Үстірттегі таудан үңгіп жасалған мешіттер араб, парсы жазуларымен безендірілген. Мұндай ескерткіштерді Бекет төрт жерден жасаған. Оның бірі Маңғыстаудан қашық емес, Оғыландыда. Екіншісі — Бейнеуде, үшіншісі — Жем бойында, төртіншісі — Арал жағасындағы Баялыда», — деп жазады.
Ел қорғаны болған ер
Ол тек ағартушылықпен шектелмей, ел басына күн туған ауыр кезеңдерде жұртқа медет болып, бағыт-бағдар көрсеткен. Қажет кезде тікелей өзі араласып, шеп құрып жауға аттанып, ерліктің жарқын үлгілерін танытқан.
Ел мен жердің тәуелсіздігі үшін ақылымен де, қайратымен де жетекші бола білген тұлға ретінде халық жадында сақталған.
Мешіттері және бүгінге жеткен мұрасы
Бекет ата салдыртқан мешіттердің бірқатары күні бүгінге дейін біршама жақсы сақталған. Әсіресе, Үстірттің Маңғыстау жақ ойысындағы Оғыланды мешіті — үш бөлме етіп ойылған қалпында әлі тұр. Бекеттің немересі Мұрынның мүрдесі де осында жерленген.
Оғыланды
Маңғыстауға жақын, Бекет атаның өзі жерленген киелі орын.
Бейнеу
Үстірт өңіріндегі мешіт-медресе дәстүрінің маңызды нүктелерінің бірі.
Жем бойы
Халыққа діни әрі дүниелік білім берілген орталықтардың қатарында аталады.
Баялы (Арал жағасы)
Арал маңындағы ескерткіштердің ішіндегі ерекшесі ретінде көрсетіледі.
Түйін
Бекет ата — білім мен руханиятты, сәулет пен ерлікті қатар ұстанған қайраткер. Оның мешіттері мен ағартушылық ісі Маңғыстау мен Үстірт аймағының тарихи жадында айрықша орын алады.