Қазақша рефераттар

Оқу процесінде гипермәтіндік электрондық оқулықтарды енгізу

Жаңа телекоммуникациялық жүйелер және оқу материалын меңгеру

Соңғы жылдары интернет сияқты жаңа телекоммуникациялық жүйелердің кең таралуына байланысты ақпаратты дәл әрі түсінікті жеткізу мәселесі күрделене түсті. Бұл жағдай жоғары оқу орындарында (ЖОО) оқитын студенттердің түрлі пәндерді меңгеруі мен кейінгі кәсіби дамуы барысында ақпаратпен жұмыс істеудің заманауи тәсілдеріне бейімделу қажеттігін күшейтті.

Оқу үдерісінде мұндай технологияларды қолдану студенттердің ақпаратты қабылдау белсенділігін арттырады. Әсіресе, гипермәтін мен гипермедиаға негізделген материалдарды қарауға арналған шолушылардың (браузерлердің) рөлі айрықша.

Браузердің оқу үдерісіндегі рөлі

Браузерлер тек гипермәтіндік ақпаратты көрсетіп қана қоймай, пайдаланушыға бір гипермедиа нысанынан екіншісіне жылдам өтуге мүмкіндік береді. Бұл үдеріс гиперсілтемелер арқылы іске асады: белгіленген сөзді немесе элементті таңдаған кезде, экранда басқа бет немесе қосымша ақпарат ашылады.

Алғаш кең тараған браузерлердің бірі ретінде Netscape Navigator аталады. Ол желі арқылы басқа компьютерлердегі гипермәтіндік құжаттарға қол жеткізуге мүмкіндік берді. Кейін бұл салада ең жиі қолданылған шолушы ретінде Internet Explorer кең тарады.

Навигация

Гиперсілтеме арқылы бір беттен келесі бетке ауысу механизмі.

Адрес (URL)

Әр сілтемеде web-ресурсқа немесе жергілікті файлға апаратын интернет-адрес болады.

Internet Explorer-мен жұмыс істеудің негізгі дағдылары

Гипермәтіндік беттерді қарауды жылдам әрі ыңғайлы ету үшін студенттер шолушымен жұмыс істеудің базалық әдістерін меңгеруі қажет: саймандар тақтасының батырмаларын қолдану, мәзір командаларын орындау, беттерді және бумаларды ашу, бағдарламаларды жылдам іске қосу және т.б.

Электрондық оқу материалы: балама және көмекші ресурс

Ақпараттық технологияларда қолданылатын бағдарламалық құралдардың жаңа мүмкіндіктерін ескере отырып, ЖОО-да информатика пәнін оқыту әдістемесіне бірқатар жаңалық енгізу қажет. Сонымен қатар, жаңа технологиялардың оқу үдерісіне ықпалын назарға алып, медицина сияқты салаларда да электрондық оқу материалдарын жүйелі түрде әзірлеу маңызды.

Оқу материалының компьютерлік нұсқасын жасау — өзекті мәселе. Бұл дәстүрлі қағаз оқулықтармен қатар қолданылатын көмекші немесе балама курс ретінде педагогикалық бағдарламалар мен гипермәтіндік электрондық оқулықтарды әзірлеуді талап етеді.

Практикалық мысал: FrontPage арқылы оқу курстарын әзірлеу

Мұндай материалдарды дәріс беру барысында да әзірлеуге болады. Мысалы, Internet Explorer үшін FrontPage көмегімен жасалатын гипермәтіндік құжаттар негізінде «Ішкі аурулар», «Балалар ауруы», «Клиникалық фармакология» сияқты курстар бойынша оқу материалдары дайындалуы мүмкін.

Мұндай ресурстар студенттерге ақпараттың әртүрлі түрлерін (мәтін, графика, дыбыс) және олармен орындалатын операцияларды түрлі форматта көруге әрі игеруге жағдай жасайды.

Негізгі терминдер мен ұғымдар

Браузер (browser)
Гипермәтіндік байланысу мүмкіндігі бар файлдармен жұмыс істеуге арналған бағдарлама. Ол мәтінді, статикалық бейнені немесе графикаларды экранда көрсетіп, олармен байланысты басқа файлдарды табуға мүмкіндік береді. Кең тараған браузерлер: Web, Internet Explorer, Netscape Navigator және т.б. Браузер гиперсілтемелер арқылы беттер арасында ауысуды қамтамасыз етеді.
Гипермәтін (hypertext)
Экранда ашық тұрған құжаттың бір бөлігінен екіншісіне жылдам ауысуға мүмкіндік беретін құрылым. Әдетте, ауысуды іске қосатын элемент мәтінде басқа түспен ерекшеленіп белгіленеді; оны тышқанмен шерткенде байланысты бөлік немесе жаңа бет ашылады.
Гипермәтінді сипаттау тілі (HTML — HyperText Markup Language)
Гипермәтіндік құжаттарды құруға арналған стандартты белгілеу тілі. Арнайы тегтер арқылы браузердің құжатты экранда қалай көрсететінін анықтайды.
Гипермәтіндік сілтеме (hypertext reference phrase)
Гипермәтінде байланыс орнатуға пайдаланылатын, кемінде бір таңбадан тұратын және әдетте көкшіл түспен белгіленетін мәтін үзіндісі. Ол басқа бөлімге немесе ресурсқа өтуді қамтамасыз етеді.
Электрондық құжат (electronic document)
Бағдарламалық және аппараттық құралдардың көмегімен оқуға және таңдауға арналған есептеу жүйесінің жадындағы мәліметтер жиынтығы. Электрондық құжат мәтіндік, графикалық және дыбыстық ақпаратты қамтуы мүмкін, сондай-ақ гипермәтін мүмкіндіктерін кең қолданады.

Білім берудің телекоммуникациялық желісін дамыту кезеңдері

Білім беру жүйесінде ақпаратты таратуға арналған корпоративтік телекоммуникациялық таратылған желіні құру магистральдық желіге сүйенеді. Магистральдық байланысқа сенімді қосыла алмайтын аймақтарда спутниктік байланыс жабдығы орнатылып, өңірлік орталықтар арасында тұрақты әрі сапалы байланыс қамтамасыз етіледі.

Желіні толықтыру үшін ақпараттық ресурстарды әзірлеу мен енгізу қатар жүргізіледі. Интернеттің ғаламдық ресурстарына сүйене отырып, желі ішінде пайдаланылатын білім беру порталдарын жасау да маңызды бағыттардың бірі.

Кезеңдер

  1. 1

    Ақпараттық ресурстарды әзірлеу және енгізуді қатар ұйымдастыру; желі ішінде қолданылатын білім беру порталдарын қалыптастыру.

  2. 2

    Аймақішілік таратылған желіні ұйымдастыру және аудан орталықтары мен елді мекендерде аудандық деңгейдегі телекоммуникация тораптарын құру.

  3. 3

    Үшінші кезең екі негізгі бағыттан тұрады:

    • Нақты бір аймақтың ақырғы пайдаланушыларынан келетін барлық ақпарат ағынын өңдеу мүмкіндігі үшін аймақтық тораптарды жаңарту.

    • Барлық ауыл мектептерін аймақтық телекоммуникация тораптарына қосуға қажетті жабдықтармен қамтамасыз ету.

Қорытынды

Түйіндей айтқанда, білім беру жүйесіне енгізілетін ақпараттық-телекоммуникациялық шешімдер елеулі өзгерістерге жол ашады. Бұл өзгерістер халықтың рухани дамуына оң ықпал етіп, мемлекетіміздің әлем алдындағы мәртебесін арттыра түседі.

Ақпараттық технологиялар дәуірі — объективті мәні бар үдеріс. Ол адамның мүмкіндіктерін толық іске асыруға жағдай жасап, қабілетті дамыту арқылы қоғамның ілгерілеуіне зор әсер етеді.