Денсаулық және жеке бас тазалығы. туралы
Денсаулық және жеке бас тазалығы
Гигиена — аурулардың алдын алуға және денсаулықты сақтауға бағытталған ғылым. Ол адамға зиян келтіретін факторларды шектеуді, қауіпсіз орта қалыптастыруды және тұрмыс пен еңбек жағдайларын сауықтыруды көздейді.
Негізгі мақсат
Сыртқы орта факторларын сауықтыру арқылы профилактиканы күшейтіп, адамды залалды ықпалдардан қорғау.
Түйін
Гигиена денсаулыққа қауіпті факторлардың болмауын бақылап, өмір сапасын арттыруға қызмет етеді.
Қалыптасуы және ғылыми негізі
Гигиеналық түсініктер әр түрлі құрлықтарда өте ерте кезеңдерден белгілі болғанымен, гигиенаның жеке ғылыми пән ретінде жүйеленіп дамуына шамамен 150 жылдай уақыт өтті деп есептеледі. «Гигиена» атауы ежелгі Греция дәуірімен байланысты: ол кезде жастардың дене тәрбиесі мемлекеттік деңгейде қолға алынған.
Профилактика ұғымы — емдеу ғана емес, денсаулықты сақтап қалу және аурудың алдын алу қағидаларына сүйенеді.
А.В. Мольковтың үлесі
Профессор Альфред Владиславович Мольков гигиенаның пән ретінде дамуына елеулі үлес қосты. Ол бастапқыда земство дәрігері, кейін санитарлық дәрігер болды, ал 1923 жылдан әлеуметтік гигиена институтының директоры қызметін атқарып, халық денсаулығына санитарлық жағдайлардың әсерін ерекше назарда ұстады.
Оның дайындаған дәрістері мектеп гигиенасы бойынша алғашқы оқу құралдарының негізін құрады.
Гигиенаның негізгі салалары
Гигиена бірнеше бағытқа бөлінеді. Әр бағыт белгілі бір орта мен өмір салтына тән қауіп-қатерлерді азайтуға, алдын алу шараларын жүйелеуге көмектеседі.
-
Жалпы гигиена
Қоршаған ортаның жалпы әсерін бағалау және алдын алу қағидалары.
-
Еңбек гигиенасы
Өндіріс пен еңбек жағдайларының қауіпсіздігі, кәсіби тәуекелдер.
-
Оқушы жастар гигиенасы
Оқу процесі мен күн тәртібін сауықтыру, жүктемені реттеу.
-
Тағам гигиенасы
Тамақтың қауіпсіздігі, сапасы және уланудың алдын алу.
-
Әйелдер гигиенасы
Әйел денсаулығын қорғауға бағытталған профилактикалық ұсынымдар.
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы
Балалар мен жасөспірімдер гигиенасы — пән әрі денсаулық сақтау жүйесінің практикалық бағыты ретінде өсіп келе жатқан ұрпақтың денсаулығын сақтау және нығайту үшін профилактикалық шараларды әзірлеуге және ғылыми негіздеуге бағытталған ғылым.
Нені зерттейді?
- Қоршаған орта факторларының өсіп келе жатқан ағзаға әсерін.
- Болашақта осы факторлардың ықпалын болжауды.
Не үшін керек?
- Санитарлық-гигиеналық нормалар мен ережелерді әзірлеу үшін.
- Аурушандықты азайтып, жұмысқа қабілеттілікті арттыру үшін.
- Балалар мен жасөспірімдердің қалыпты дамуын қамтамасыз ету үшін.
Профилактика және эпидемияға қарсы шаралар
Жұқпалы аурулардың таралуын болдырмау үшін медициналық әдістер мен профилактикалық шаралар кең көлемде қолданылады. Алдын алу жұмыстары күшейтілген сайын эпидемияға қарсы күрес те жүйелі жүргізіледі.
Қолданбалы бағыттар
Микроклимат және ауа райы
Ауа райының ерекшеліктері мен микроклиматтың біркелкі еместігін бағалау.
Судың қауіпсіздігі
Судағы ауру тарататын микроағзалардың санын анықтау және бақылау.
Қалалық ауаның құрамы
Түтін мен ластаушылардың құрамын анықтап, төмендету жолдарын белгілеу.
Күрес тәсілдері
Биологиялық және химиялық әдістерді негіздеп, тиімді қолдану.
Қай салада қызмет етсе де, дәрігерлердің профилактикалық іс-әрекеті ерекше маңызға ие: денсаулықты сақтау көбіне қауіптің алдын алудан басталады.
Денсаулыққа әсер ететін факторлар
Адам денсаулығы табиғи және әлеуметтік-экономикалық, саяси факторлардың өзара байланысқан ықпалынан қалыптасады. Бұл ықпалдар күнделікті өмір салтына тікелей әсер етеді.
Табиғи (биосфералық) факторлар
- Атмосфералық ауа
- Су
- Жер (топырақ, орта)
Әлеуметтік факторлар
- Еңбек және оқу жағдайлары
- Тамақтану
- Киім-кешек, төсек-орын және тұрмыс жағдайы
Салауатты өмір салтымен байланысы
Аталған факторлар қолайлы болғанда адамның салауатты өмір салты қалыптасады. Ал қолайсыз жағдайда денсаулыққа қауіп артатын мінез-құлық үлгілері күшейеді.
Зиянды әдеттер және тәуекелдер
Қолайсыз орта мен әлеуметтік қысым жағдайында зиянды дағдылардың таралу қаупі жоғарылайды. Әсіресе:
Алкоголь
Арақ-шарап ішу денсаулыққа ұзақ мерзімді зиян келтіреді.
Темекі
Темекі шегу тыныс алу және жүрек-қантамыр жүйесіне қауіп төндіреді.
Есірткі заттары
Наркотикалық заттарды қолдану тәуелділік пен ауыр асқынуларға әкеледі.
Токсикомания
Уытты заттарға әуестену жүйке жүйесіне және жалпы ағзаға зиян.
Гигиена мен профилактика — қауіп факторларын ерте анықтап, азайтуға көмектесетін ең тиімді бағыттардың бірі.