Дефляция саясаты

Негізгі экономикалық ұғымдар

Төменде экономика, қаржы және сыртқы сауда салаларында жиі қолданылатын терминдер ықшам әрі түсінікті түрде берілген. Анықтамалар оқуға жеңіл болуы үшін тілдік қателері түзетіліп, мазмұны нақтыланды.

Дефляция саясаты

Дефляция саясаты — үкіметтің мемлекеттік қаржы және ақша-несие саласындағы реттеу шараларының жиынтығы. Ол инфляцияны тежеуді, іскерлік белсенділікті төмендету және экономикалық өсімді баяулату арқылы төлем балансын сауықтыруды көздейді.

Валюталық қор

Валюталық қор — ұлттық немесе халықаралық ұжымдық валютаның бағамын айқындау және шетел валютасы нарығындағы операцияларды қамтамасыз ету үшін пайдаланылатын валюталық активтердің жиынтығы.

Ақша белгілері

Ақша белгілері — айналымда алтын немесе күміс ақшаның белгілі бір мөлшерін алмастырып жүретін төлем құралдары. Оларға тиындар, теңгелер, қағаз ақшалар және банк билеттері жатады.

Биржа

Биржа — нарықтың ұйымдасқан түрі: мұнда сұраным мен ұсыным негізінде тауарлармен, бағалы қағаздармен сауда жасалады немесе қызметкерлер жалданады.

Бүкілдүниежүзілік нарық

Бүкілдүниежүзілік нарық — әлемдік шаруашылықтың құрамдас бөлігі; сатушы мен сатып алушы арасындағы тауарлар мен қызметтер алмасу жүйесі.

Еңбек ресурстары

Еңбек ресурстары — қоғамның қажеттілігін қанағаттандыру үшін өндіріс процесінде қолданылатын жұмыс күші; өндіріс факторларының бірі.

Еркін экономикалық аймақ

Еркін экономикалық аймақ — әкімшілік шекарасы нақты айқындалған және ерекше құқықтық режимі бар арнайы бөлінген аумақ. Ол әлеуметтік-экономикалық дамуды жеделдету үшін шетел капиталын, озық технологияны және басқару тәжірибесін тарту мақсатында құрылады.

Кәсіпкер

Кәсіпкер — өзіне тиесілі мүлікті заңды негізде пайдаланып, бастамасымен шешім қабылдауға және кез келген іс-қимыл жасауға құқылы тұлға. Ол белгіленген мүліктік немесе өзге де жауапкершілікпен қамтамасыз етілуі тиіс.

Көтере сатып алу

Көтере сатып алу — сыртқы саудада тапсырыс берушінің жүктеуімен немесе ішкі нарықта сату мақсатымен тауарлар мен қызметтерді шетелден сатып алып, сатып алушы еліне әкелу.

Протекционизм

Протекционизм — кеден, валюта және несие саясаты арқылы ұлттық өндірушілер мен тұтынушыларды шетелдік бәсекелестерден қорғау саясаты.

Пайда

Пайда — кәсіпорынның шаруашылық қызметінің қаржылық нәтижесін білдіретін экономикалық категория.

Нарықтық механизм

Нарықтық механизм — сұраным мен ұсыным ықпалына сай тауарлар мен қызметтердің бағасы кедергісіз көтеріліп немесе төмендеп отыратын жүйе.

Сауда талабы

Сауда талабы — экспорт пен импорттың орташа бағаларының арақатынасы. Бұл арақатынас өскен кезде сауда талабы жақсарады; ал импорт бағалары экспорт бағаларынан жылдамырақ өссе, сауда талабы нашарлайды.

Сыртқы сауда

Сыртқы сауда — елдер арасындағы тауарлар мен қызметтерді ішке енгізу (импорт) және сыртқа шығару (экспорт) арқылы жүзеге асатын сауда.

Тауарлар балансы

Сауданың тауарлар балансы — экспорт пен импорт тауарларының арақатынасы (балансы).

Технология

Технология — шикізатқа, материалдарға немесе жартылай фабрикаттарға өндіріс құралдары арқылы әсер етудің тәсілдері туралы ғылым және өндірістік әдістер жүйесі.

Төлем балансы

Төлем балансы — белгілі бір уақыт аралығында шетел мемлекеттеріне төленген жалпы төлемдер сомасы мен сол кезеңде олардан алынған түсімдер сомасы арасындағы айырма.

Халықаралық аукцион

Халықаралық аукцион — тауарларды немесе заттардың жекелеген топтарын сату тәсілі: олар көпшілік көріп бағалауы үшін кезекпен көрсетіліп, ең жоғары баға ұсынған қатысушыға сатылады.

Шетелдік валюта

Шетелдік валюта — шет мемлекеттің ақша белгілері, сондай-ақ шетел валютасындағы төлем құжаттары. Ол валюталық қазыналардың құрамдас бөлігі болып саналады.

Эмиссия

Эмиссия — ақша белгілерін және бағалы қағаздарды айналысқа шығару. Ақша белгілерін эмиссиялауды мемлекет қана жүзеге асырады.

Валюталық нарық

Валюталық нарық — шетел валютасын және шетел валютасындағы төлем құжаттарын сатып алу-сату жөніндегі әлеуметтік-экономикалық әрі ұйымдық қатынастар жүйесі. Ол сыртқы сауда мен халықаралық есеп айырысуларды жүзеге асыратын негізгі механизмдердің бірі.

Бәсеке

Бәсеке — өнім өндіру және өткізудің экономикалық тұрғыдан неғұрлым тиімді жағдайлары үшін тауар өндірушілердің өзара бәсекеге түсуі.

Ақша айналымы

Ақша айналымы — еңбекке ақы төлеу, тауар өткізу, көрсетілген қызмет үшін есеп айырысу және басқа да төлемдер барысында ақшаның үздіксіз қозғалысы.

Аренда

Аренда — табиғи және мүліктік объектілерді, сондай-ақ өзге де мүлікті келісімшартқа сай белгілі бір төлем үшін уақытша пайдалануға беру немесе уақытша алу.

Аймақ

Аймақ — табиғи немесе тарихи қалыптасуымен, салыстырмалы тұрақты экономикалық-географиялық сипаттарымен, көбіне халықтың ұлттық құрамы сияқты ерекшеліктерімен дараланатын аумақтық бірлік.

Инфляция

Инфляция (ағылш. inflation) — қолма-қол ақшасыз есеп айырысу құралдарының және қағаз ақшаның құнсыздануы.