Банктің инвестициялық операциялары туралы
Банк қызметіндегі инвестициялаудың өзіндік ережелері бар. Кең мағынада, банктік инвестиция — пайда табу мақсатында банктің ресурстарын орналастыруға бағытталған активтік операциялардың жиынтығы. Тар мағынада, банктік инвестиция — табыс алу үшін ақшалай қаражатты бағалы қағаздарға жұмсау.
Негізгі ұғымдар
Кең мағына
Банктің ресурстарын табыс әкелетін активтік операцияларға орналастыру.
Тар мағына
Ақшалай қаражатты бағалы қағаздарға инвестициялау арқылы пайда табу.
Сонымен қатар, банктік инвестициялау ұғымына негізгі капиталға салынған қаражат та кіруі мүмкін.
Инвестициялық саясаттың рөлі
Банктің инвестициялық қызметі инвестициялық саясат арқылы жүзеге асырылады. Оның негізгі мазмұны — қаражатты орналастыру үшін тиімді бағалы қағаз түрлерін анықтау және әр уақыт кезеңіне инвестициялық портфельдің құрылымын оңтайландыру.
Банктердің инвестициялық саясаты — банктің тұрақты жұмысын, табыстылығын және өтімділігін қамтамасыз ету үшін инвестициялық портфельді басқару стратегияларын әзірлеуге және іске асыруға бағытталған шаралар жиынтығы.
Инвестициялық саясаттың негізгі бағыттары
Қамтылатын бөлімдер
Төмендегі тармақтар инвестициялық портфельді басқарудың логикасын жүйелейді.
- Инвестициялық саясаттың басты мақсаты
- Баланс активі мен пассивіндегі квазиинвестициялық операциялардың үлесін (шегін) анықтау
- Инвестициялық операциялардың сапасы үшін жетекшілер мен орындаушылардың жауапкершілігі
- Инвестициялардың құрамы мен құрылымы
- Бағалы қағаздар сапасының деңгейі және өтеу мерзімдерінің тиімділігі
- Портфельді диверсификациялауға қойылатын негізгі талаптар
- Портфель құрамына түзетулер енгізу механизмі
- Сақтау тәртібі және сақтандыру механизмі
- Пайда мен зиянды есепке алу тәртібі
- Компьютерлік қамтамасыздандыру бағдарламалары
Андеррайтинг және кеңес беру
Банктердің инвестициялық қызметі жаңа бағалы қағаздарға қаражат орналастыруға кепілдік беру (андеррайтинг), сондай-ақ клиенттерге қай бағалы қағаз түрін, қашан шығаруға және ұсынысты қалай ұйымдастыруға болатыны жөнінде кеңес беруді қамтиды.
Андеррайтингтің мәні
Бағалы қағаздар бизнесіндегі андеррайтинг — эмитентке бағалы қағаздарды сатудан белгілі бір ең төменгі көлемде ақшалай қаражаттың түсуіне кепілдік беру. Мұндай жағдайда эмитент қор құндылықтарын орналастыру жоспарын әзірлейді.
Инвестициялық операциялар және бағалы қағаздар түрлері
Банктің инвестициялық операциялары бағалы қағаздармен жасалатын операцияларды сипаттайды. Инвестициялық операциялар жүргізілетін бағалы қағаздар шартты түрде екі топқа бөлінеді: қор және коммерциялық бағалы қағаздар.
Қор бағалы қағаздары
- Акциялар
- Облигациялар
Қор бағалы қағаздары өз ішінде екі топқа бөлінеді: мемлекеттік және мемлекеттік емес (корпоративтік).
Коммерциялық бағалы қағаздар
- Коммерциялық вексель
- Чек
- Қоймалық куәлік
- Кепілдік куәліктер
Қазақстандағы мемлекеттік бағалы қағаздар
Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік бағалы қағаздарды өзіндік сипатына қарай төмендегідей жүйелеуге болады (кесте келесі бөлімде беріледі).