Қазақша рефераттар

Құқық жүйесіндегі инвестициялық құқық орны және оның негізгі қағидалары

2.1. Инвестициялық құқық қағидалары

Инвестициялық құқық қағидалары инвестициялық заңнаманың мәнін білдіреді және инвестициялық қатынастарды құқықтық реттеудің мазмұнына тән негізгі кезеңдер мен жалпы бағыттарды айқындайды. Сондықтан бұл тақырып ерекше назар аударуды қажет етеді.

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан кейін құқық жүйесін кешенді қайта құру үдерісі жүрді. Соның маңызды бағыттарының бірі — құқықтың жиынтық саласы ретінде инвестициялық құқықты оның барлық ерекшеліктері мен элементтерімен қалыптастыру болды.

Инвестициялық белсенділік пен инвестициялық саясаттың негізгі бастауын нақты құқықтық тұрғыдан айқындамайынша, мемлекеттің экономикалық және әлеуметтік салаларының тұрақты қызмет етуін қамтамасыз ету қиын.

Қолданыстағы инвестициялық заңнамада көрініс тапқан кейбір қағидалар әрдайым айқын құқықтық формада бекітілмейді; оларды көбіне негізгі нормалар мен жағдайларды талдау арқылы ғана анықтауға болады. Мазмұны жағынан бұл қағидалар әртүрлі және инвестициялық құқық институты аясында салалық қағидалардың дербес топтарын құрайды.

Инвестицияларды жүзеге асырудағы негізгі қағидалар

  • Субъектілердің теңдігі

    Инвестициялық құқық субъектілерінің тең құқықтылығы қамтамасыз етіледі.

  • Келіссөз еркіндігі

    Тараптардың келісім жасауға және шарттарды талқылауға еркіндігі танылады.

  • Тәсіл мен форманы еркін таңдау

    Инвесторлар қызметті жүзеге асыру әдістері мен нысандарын өз қалауы бойынша таңдайды.

  • Құқықтарды толық және шартсыз қорғау

    Инвесторлардың құқықтары кешенді қорғалады және бұзылған жағдайда қалпына келтіріледі.

  • Кірісті пайдалану кепілдігі

    Алынған кірісті иелену және пайдалану құқығына кепілдік беріледі.

  • Мемлекеттік органдар әрекетінің бірізділігі

    Инвесторларға қатысты мемлекеттік шешімдер мен әрекеттердің келісімділігі қамтамасыз етіледі.

  • Ұлттандыру және реквизиция кезіндегі кепілдіктер

    Мұндай жағдайларда инвестор құқықтарының сақталуына кепілдік беріледі.

  • Халықаралық нормалардың басымдығы

    Халықаралық келісімдер нормалары ұлттық заңнама нормаларынан басым қолданылады.

Аталған қағидалардың барлығы ішкі салалық сипатқа ие: олар инвестициялық құқықтың әртүрлі құқықтық институттарына ортақ. Бұл инвестициялық қызметтің негізгі бастаулары мен бағыттарын заңды түрде бекіту қажеттігін көрсетеді. Әйтпесе, инвестициялық қатынастарды құқықтық реттеу толық емес әрі фрагментарлы сипатта қалуы мүмкін.

2.2. Инвестициялық құқық жүйесі

Инвестициялық құқық жүйесін құқықтың жиынтық саласы ретінде, инвестициялық қатынастарды реттеудің мәні мен қызмет түрлерін қамтитын құқықтық институттар жүйесі ретінде қарастыру қажет.

Жалпы бөлік

Инвестициялық құқықтың жалпы бөлігі негізгі ұғымдар мен базалық реттеу тетіктерін біріктіреді.

  1. 1) Инвестициялық қатынастарды мемлекеттік реттеу
  2. 2) Инвестициялық құқық қатынастары (субъект, объект және мазмұн)
  3. 3) Инвестицияны қорғау (кепілдіктер)
  4. 4) Инвестициялық келісім (ұғымы, шарттары, бекіту тәртібі, өзгерту және бұзу)
  5. 5) Инвестициялық қызметтің ұйымдастырушылық-құқықтық формалары

Айрықша бөлім

Айрықша бөлім институттары инвестициялық құқықты іс жүзінде қолдану логикасымен және реттелетін қатынастардың рөлімен жүйелі түрде орналасады.

  1. 1) Инвестициялық белсенділік (ұғымы мен түрлері)
  2. 2) Инвестициялық қызметті лицензиялау
  3. 3) Инвестициялық белсенділік аясында салық салу
  4. 4) Инвестицияны басқару
  5. 5) Инвестициялық аспаптар
  6. 6) Инвестиция аясында несие беру
  7. 7) Инвестициялық жоба (әзірлеу және жүзеге асыру)
  8. 8) Инвестициялық жобаларды мемлекеттік сараптау
  9. 9) Инвестициялық тәуекелді сақтандыру
  10. 10) Инвестицияның жекелеген түрлері (тікелей, портфельдік, мемлекеттік, жеке)
  11. 11) Инвестициялық келісім түрлері
  12. 12) Инвестициялық қызмет аясындағы міндеттемелер
  13. 13) Сотқа дейінгі, соттық және өзге де дауларды шешу формалары
  14. 14) Инвестициялық заңнаманы бұзғаны үшін жауапкершілік

Жалпы және айрықша бөліктердің өзара байланысы

Бұл байланыс жалпы бөлімнің негізгі ережелері мен қағидалары инвестициялық құқыққа тұтастай ықпал ететіндігімен көрінеді: олар инвестициялық қатынастардың барлық түрін құқықтық реттеуді жетілдіруге мүмкіндік береді, сондай-ақ құқық саласы, ғылым және оқу пәні ретіндегі инвестициялық құқықтың ұғымдық-категориялық аппаратын дамытады.

Өз кезегінде, айрықша бөлім институттары инвестициялық қатынастарды құқықтық реттеу тәжірибесімен тығыз байланысты. Сондықтан олар жалпы бөлімді тұрақты түрде толықтырып, нақты инвестициялық үдерістерге тікелей әсер етеді.