Қазақша рефераттар

«Қазақстан тарихы білгірлерінің» сайысы

«Қазақстан тарихы білгірлері» сайысы

Сайыс Қазақстан тарихына қызығушылықты арттыруға, туған жердің шежіресін тануға және азаматтық жауапкершілікті нығайтуға бағытталған. Отан, туған жер, атамекен, ел туралы ұғымдар — жүректі тебірентіп, қуат беретін қасиетті сөздер.

Салтанатты бөлім

Әнұран орындалады. Жүргізуші қатысушыларды құттықтап, сайыстың маңызын атап өтеді және жарысты бастауға рұқсат сұрайды.

I кезең — «Бәйге»

20 сұрақ. Озып шыққандар келесі ойынға өтеді.

  1. 1. Әнұран сөзінің авторлары кім?

  2. 2. Алғаш Қазақ хандығын құрған кімдер?

    Жауап: Керей, Жәнібек.

  3. 3. Адамзат тарихының ең алғашқы кезеңі қалай аталады?

    Жауап: Палеолит.

  4. 4. Аталық ру қай кезде пайда болды?

    Жауап: Қола дәуірі.

  5. 5. «Алтын адам» қайдан табылды?

    Жауап: Есік қорғанынан.

  6. 6. Қаңлылардың астанасы қай қала?

    Жауап: Битянь.

  7. 7. Ғұн қоғамында қанша ру болған?

    Жауап: 24.

  8. 8. Қазақстан аумағындағы алғашқы феодалдық мемлекет?

    Жауап: Түрік қағанаты.

  9. 9. «Ақтабан шұбырынды» жылдарын еске түсіретін ән?

    Жауап: «Елім-ай».

  10. 10. Ноғай Ордасының негізін қалаушы кім?

    Жауап: Едіге.

  11. 11. Әбілқайыр хандығының астанасы қай қала?

    Жауап: Сығанақ.

  12. 12. Қожа Ахмет Ясауи кесенесі Түркістанда кімнің бұйрығымен салынды?

    Жауап: Әмір Темір.

  13. 13. Ортағасырлық қаланың кедейлер тұратын бөлігі қалай аталған?

    Жауап: Рабат.

  14. 14. Қарахан әулетінің негізін салушы кім?

    Жауап: Сатук Боғра хан.

  15. 15–17. (Мәтінде сұрақтар толық берілмеген.)

    Қажет болса, осы тармақтарды толықтырып беремін.

  16. 18. «Хан батыр» атағына ие болған батыр кім?

    Жауап: Қабанбай.

  17. 19. XVIII ғ. қазақтардың әдет-ғұрып заңдары қалай аталады?

    Жауап: «Жеті жарғы».

  18. 20. Абылай ханның кеңесшісі болған атақты ақын кім?

    Жауап: Бұқар жырау.

II кезең — «Бұл кім?»

Тұлғаны сипаттама арқылы анықтап, дұрыс жауап беру қажет.

1) Бұл кім?

Сталиндік қуғын-сүргіннің құрбаны болған «Алаш» партиясының негізін қалаушы, автономиялық қазақ үкіметінің басшысы, «Айқап», «Қазақ», «Қазақстан» басылымдарына мақалалар жазған, 1894 жылы Петербургтегі Орман шаруашылығы институтын бітірген.

Жауап: Әлихан Бөкейханов.

2) Бұл кім?

«Алаш» қозғалысының танымал қайраткері, қазақтың тұңғыш романы «Бақытсыз Жамал» авторы, Сталиндік қуғын-сүргін құрбаны, Соловки лагерінде қайтыс болған.

Жауап: Міржақып Дулатов.

3) Бұл кім?

«Қазақ халқының 1000 әні» және «Қазақ халқының 500 әні мен күйі» жинақтарын құрастырған композитор әрі этнограф.

Жауап: Александр Затаевич.

4) Бұл кім?

Орта жүз сұлтаны Уәлидің баласы. 1778 жылы ІІ Екатерина оны Орта жүздің ханы етіп бекітті.

Жауап: Абылай хан.

5) Бұл кім?

Аристотельден кейін «Екінші ұстаз» атанған данышпан ойшыл, энциклопедист-ғалым.

Жауап: Әл-Фараби.

6) Бұл кім?

Қазақтың күйші-композиторы, домбырашы, халық аспаптық музыкасының (күйдің) классигі.

Жауап: Құрманғазы.

III кезең — «Тарихқа саяхат»

Әр ойыншы өз таңдауы бойынша ұпайлардың артындағы сұрақтарға жауап береді.

1) Кісі есімдері

  1. 1. XIX ғ. ең атақты Жетісу ақыны және Жамбылдың ұстазы кім?

    Жауап: Сүйінбай.

  2. 2. «Қалқаман–Мамыр» поэмасының авторы кім?

    Жауап: Шәкәрім Құдайбердіұлы.

  3. 3. «Хан батыр» атағын алған батыр кім?

    Жауап: Қабанбай.

  4. 4. «Ағам да, анам да жоқ, сондықтан мені майданға жіберуді өтінемін» деген сөзді кім айтқан?

    Жауап: мәтінде «М.М.» деп қысқартылып берілген (нақтылау қажет).

  5. 5. Республика жазушылары арасында тұңғыш рет Социалистік Еңбек Ері атағын алған қаламгер кім?

    Жауап: Ғабиден Мұстафин.

2) Шығармалар

  1. 1. Шоқанды дүниеге әйгілі еткен ғылыми еңбек қандай?

    Жауап: Қашғария туралы жазбалар (мәтінде: «Алтышардың ... жағдайы туралы...»).

  2. 2. Мұхаммед Қайдар Дулатидің парсы тілінде жазған, қазақ тарихына тікелей қатысты еңбегі?

    Жауап: мәтінде көрсетілмеген (нақтылау қажет).

  3. 3. Құрманғазының туған жерді, кең байтақ даланы және халықтың қажымас күшін сипаттайтын күйі?

    Жауап: «Сарыарқа».

  4. 4. Жаяу Мұса Ы. Алтынсариннің қай өлеңіне ән шығарған?

    Жауап: «Кел, балалар, оқылық».

  5. 5. «Ленфильм» киностудиясы түсірген тұңғыш қазақ көркем фильмі?

    Жауап: «Аманкелді».

3) Қолөнер

  1. 1. Палеолит дәуірінде адамдар ыдыстарға қандай өрнек салған?

    Жауап: геометриялық ою-өрнек.

  2. 2. Ерлердің биік өкшелі, қонышы тізеден жоғары асатын етігі қалай аталады?

    Жауап: шоңқайма етік.

  3. 3. Шашқа тағылатын әшекей қалай аталады?

    Жауап: шолпы.

  4. 4. Құндыз терісімен жиектелген қыздардың бас киімі қалай аталады?

    Жауап: кәмшат бөрік.

  5. 5. Өрнек, ою және кестемен әшекейленген, түр-түске бай қабырғалық киіз кілем қалай аталады?

    Жауап: түскиіз.

4) Тарих

  1. 1. Қай ханның тұсында қазақ халқының саны 1 млн-ға жетті?

    Жауап: Қасым хан.

  2. 2. Моғолстан мемлекеті қай жылы құрылды? Алғашқы ханы кім?

    Жауап: 1348 жыл; Тоғылық Темір.

  3. 3. Қазақстан жеріне қоныс аударған ғұндарды кім басқарды?

    Жауап: Чжи-Чжи.

  4. 4. Оғыз билеушісі қалай аталды?

    Жауап: Ябғу.

  5. 5. Қазақ хандығы қашан құрылды?

    Жауап: мәтінде көрсетілмеген (нақтылау қажет).

IV кезең — «Жорға»

Жылдам сұрақтарға жедел жауап беріледі.

Сұрақтар (1–10)

  1. 1. Алғаш рет адамдардың қалдықтары қай жерден табылды?

    Жауап: Кения.

  2. 2. Ең көне тас құралдар Қазақстанның қай өңірінен табылды?

    Жауап: Оңтүстік Қазақстан.

  3. 3. Үйсіндердің астанасы қай қала?

    Жауап: Қызыл Аңғар.

  4. 4. Ғұн тайпаларының билеушісі қалай аталды?

    Жауап: Шаньюй.

  5. 5. Түрік қағанатының негізін кім қалады?

    Жауап: мәтінде көрсетілмеген (нақтылау қажет).

  6. 6. V ғасырда қарлұқтар қандай атпен белгілі болды?

    Жауап: Болат.

  7. 7. Оғыздардың астанасы қай қала?

    Жауап: Янгикент.

  8. 8. Махмұд Қашғаридің жазуы бойынша оғыздар неше тайпадан тұрған?

    Жауап: 24.

  9. 9. Қарахан әулетінің негізін салушы кім?

    Жауап: Сатук Боғра хан.

  10. 10. Қарақытай мемлекетінің билеушісі қандай атақты иеленген?

    Жауап: Горхан.

Сұрақтар (11–19)

  1. 11. Қыпшақ қағанаты қай ғасырда құрылды?

    Жауап: XI ғ. басы.

  2. 12. Ислам дінінің түркі тілдес халықтар арасында таралуына кім ықпал етті?

    Жауап: Қожа Ахмет Ясауи.

  3. 13. Ахмет Ясауидің шәкірті кім болған?

    Жауап: Бақырғани.

  4. 14. «Диуани лұғат ат-түрк» еңбегінің авторы кім?

    Жауап: Махмұд Қашғари.

  5. 15. «Аңырақай» шайқасы қай жылы болды?

    Жауап: 1729.

  6. 16. Абылай хан қай жылдары өмір сүрді?

    Жауап: 1711–1781.

  7. 17. Тарихтағы «Қанішер Абылай» деген кім?

    Жауап: мәтінде көрсетілмеген (нақтылау қажет).

  8. 18. Бөкей хандығы қашан құрылды?

    Жауап: 1801.

  9. 19. Жоңғарларға қарсы 1726 ж. Бұланты өзені бойындағы шайқас қалай аталды?

    Мәтін үзіліп қалған (жалғасын нақтылау қажет).

Ескертпе

Бастапқы мәтінде кейбір сұрақтар толық берілмеген немесе жауаптары көрсетілмеген (I кезең 15–17; III кезеңдегі 2-тарау, 2-сұрақ; III кезең 1-тарау, 4-сұрақ; IV кезең 5, 17, 19). Қаласаңыз, сол бөлімдерді біріздендіріп, толық нұсқасын редакциялап шығарамын.