Лизингтік операцияларды несиелеу
Лизинг: өндіріс пен қаржыны байланыстыратын тиімді серіктестік
Лизинг — табысты әріптестіктің «үштік одағы»: лизинг беруші, лизинг алушы және жабдық/мүлік жеткізушісі. Бұл өндірістік кәсіпорындарды қысқа және ұзақ мерзімге қаржыландырудың тиімді әрі қолжетімді құралдарының бірі. Лизингке бұрыннан жұмыс істеп тұрған компания да, жаңадан құрылып жатқан кәсіп те жүгіне алады.
Мұндай инвестициялық тетік әлемдік тәжірибеде кең қолданылған: статистика бойынша инвестиция құрылымында негізгі капиталдың үлесі шамамен 20–30% аралығында. Қазақстан үшін де бұл бағыт өзекті, өйткені негізгі қорлардың сапалық және табиғи тозу деңгейі республика бойынша орта есеппен 80%-ға жуық.
Нарықтың қалыптасуы
Лизинг қарқыны бірден өспеді: қаржыгерлер мен өндіріс арасындағы тұрақты, өркениетті қатынастарды орнықтыру үшін уақыт пен жүйелі жұмыс қажет болды.
Компаниялар географиясы
Қазақстанда әртүрлі бағыттағы 16 лизингтік компания жұмыс істейді: 11-і — Алматыда, 4-і — Астанада, 1-і — Қарағандыда.
Нарық көлемі
2004 жылдың соңында лизинг көлемі шамамен 250 млн АҚШ долларына жетті. Халықаралық қаржы корпорациясы мамандарының болжамынша, 2–3 жыл ішінде көлем үш есеге дейін артуы мүмкін.
Казкоммерцбанк лизингі: кешенді қызмет және мәміле логикасы
2004 жылдың маусымынан бастап Казкоммерцбанк лизинг қызметін ұсына бастады. Банктің мақсаты — тек жаңа ұсыныс беру емес, толыққанды кешенді өнім қалыптастыру. Негізінде банк жұмысының қалыптасқан басымдықтары жатыр: ұйымдастырылған құрылым, клиенттер мен әріптестердің кең базасы.
Қызметтің «толық циклі»
- Қолда бар база бойынша жеткізушілерді іріктеу
- Құжаттарды рәсімдеу және мәмілені құрылымдау
- Тасымалдаушылармен, кедендік делдалдармен, сақтандыру компанияларымен жұмыс
- Білікті кеңесшілерді ұсыну
Жеткізушімен келіссөз жүргізу
Жеткізушімен жұмыс барысында банк лизинг алушының мүддесін қорғайды: мәміле шарттары, мөлшерлемелер, сондай-ақ банк арқылы корпоративтік делдал ретінде берілуі мүмкін жеңілдіктер бойынша келіссөздер жүргізеді.
Мөлшерлемелер және жеке схемалар
Банк нарыққа жақын стандартты мөлшерлемелерді ұсынады. Сонымен бірге несие тарихы бар клиенттер үшін жеке шарттар мен схемалар қарастырылуы мүмкін.
Лизингтің негізгі артықшылықтары
Кепілзатқа талаптың жеңілдігі
Лизинг алушы үшін қосымша кепілзат ұсыну қажеттілігі төмендейді немесе мүлде талап етілмеуі мүмкін.
Ұзақ мерзімді қаржыландыру
Негізгі құралдарды кезең-кезеңімен төлеуге мүмкіндік береді және ақша ағынын жоспарлауды жеңілдетеді.
Салықтық оңтайландыру
Лизинг бойынша банкке төленетін сыйақы жиынтық жылдық табыс бойынша шегерімге жататындықтан, салықтық жүктеме оңтайландырылуы мүмкін. Кейбір импорт тауарлар ҚҚС-тан босатылуы ықтимал.
Жеткізуші үшін пайда
Лизинг — жабдық құнын бірден төлей алмайтын клиенттерді тарту арқылы тұтынушылар шеңберін кеңейтіп, сату көлемін арттыратын қосымша және сенімді арна.
Жабдық құнын банк төлейтіндіктен, төлемей қалу тәуекелі төмендейді.
Лизинг заты және негізгі шарттар
Лизинг заты
- Кәсіпкерлік мақсатта пайдаланылатын ғимараттар
- Машиналар, құрал-жабдықтар, құрал-саймандар
- Көлік құралдары
- Жер учаскелері
Құнды қағаздар мен табиғи байлықтар лизинг заты бола алмайды.
Мәміленің базалық параметрлері
- Ең төменгі сома
- 10 000 АҚШ доллары
- Ең жоғарғы сома
- Шектелмеген
- Мерзімі
- 3 жыл және одан жоғары
- Төлемдер
- Шартта көрсетілген кезең бойынша тең үлестермен
Кейбір жағдайларда мерзімінен бұрын өтеу мүмкіндігі қарастырылады. Мәміле валютасы: лизинг алушы ҚР резиденті болса — теңге, резидент емес болса — шетел валютасы.
Сыйақы, аванс және комиссиялар
Лизингтік қаржыландыру
3 жылдан бастап: шетел валютасында — 15%, теңгеде — 16%
Аванстық төлем
0%–30%
Комиссия және сақтандыру
Комиссия: 0.5%–3%. Сақтандыру — міндетті.
Банк жұмыс істейтін жеткізушілер (іріктелген тізім)
Автокөлік бағыты
«Голубая звезда Казахстана», ТОО «Алматы Скания», ТОО «Казавтомир», ТОО «Сервис-Камаз», ТОО «Фортуна-Транс», ТОО «Центр МТС Сервис», ТОО «Чжун Тун Хендай Коммерческ Центр KZ».
Мұнай-газ
ТОО «Алькор», ТОО «Компания Монтажинжиниринг».
Құрал-жабдық және сервистік компаниялар
Bileas, Technofoodservice, «Полаир Казахстан», ТОО «Озенир Техно Трейд», «Фирма ТВЛ».
Ауыл шаруашылығы
«Евразия ГМБХ», ОАО «Агромашхолдинг», «Ростсельмаш».
Құрылыс және арнайы техника
«Компания Барусан Макина Казахстан», ТД «Беларусь», ТД «Спецтехника», ТОО «Ас-Ай», ТОО «Выставочный центр Китайского Электрического Оборудования и машинной техники».
Жеке тұлғаларға несиелер: тұтынушылық несиелеу мәні
Тұтынушылық несиелеу — коммерциялық банктердің жеке тұлғаларға автомобиль, жылжымайтын мүлік (ипотека), сондай-ақ түрлі тұтыну тауарларын сатып алуға қарыз қаражат беруі. Несие есебінен тұрмыстық және компьютерлік техника, жиһаз алуға, сондай-ақ жеке мақсаттағы шығыстарды (той өткізу, туристік жолдама, оқу, медициналық қызметтер және т.б.) төлеуге болады.
Неліктен тұтынушылық несие алған дұрыс?
- Әлі қолға тимеген табыстарды «алдын ала» пайдаланып, қымбат сатып алуларды кейінге қалдырмай жүзеге асыруға мүмкіндік береді (пәтер, көлік, жиһаз, жөндеу).
- Күтпеген шұғыл шығыстарды жабуға көмектеседі (операция, жол апатынан кейінгі жөндеу және т.б.).
- Нарықта тиімді мүмкіндік туған кезде жылдам мәміле жасауға жағдай жасайды (мысалы, баға өсіп тұрған кезде үй алу немесе құрылыс бастау).
- Қаржылық тәртіпті қалыптастырады: қарыз міндеттемелері жоспарлауға және жауапкершілікке үйретеді.
Несие пайызы — ақша да тауар болғандықтан, «ертерек пайдаланылған» ресурстар үшін төленетін құн. Осы тұрғыдан тұтынушылық несие бүгін өмір сапасын жақсартып, ертең соның құнын жоспарлы түрде өтеуге мүмкіндік береді.
Тұтынушылық несиені кім ала алады?
Қазақстанда тұтынушылық несиелеу енді дамып келе жатқан кезеңде банктер көбіне табысы өте жоғары адамдарға бағдарланды. Кейін тұрақты компанияларда жұмыс істейтін, ресми жалақысы жеткілікті орта буын менеджерлер («ақ жағалылар») негізгі аудиторияға айналды. Бүгінде төлемқабілеттілік пен сенімділік талаптарына сәйкес келетін Қазақстанның кез келген азаматы несие ала алады.
Банктер бағалайтын факторлар
- Тұрақты ресми табыс
- Жалақыны банк картасы арқылы алатын корпоративтік клиент мәртебесі
- Депозиттің болуы
- Оң несие тарихы (несиені уақытылы өтеу тәжірибесі)
Төлем қабілеттілігі бойынша қарапайым қағида
Қарыз алушының (және отбасының) таза айлық табысы несие бойынша ай сайынғы төлемнен (негізгі қарыз + пайыз) шамамен екі есе жоғары болғаны дұрыс. Сонда күнделікті міндетті шығындарға — тамақ, тұрмыс, коммуналдық төлемдер — жеткілікті қаражат қалады.
Лояльдік бағдарламалары: тұрақты клиентке тиімді шарт
Казкоммерцбанк тұрақты клиенттерге арналған жеңілдетілген шарттарды ұсыну үшін лояльдік (адалдық) бағдарламасын әзірледі. Мұндай бағдарламалардың логикасы қарапайым: ұзақ мерзімді қатынасты нығайту үшін клиентті материалдық және сервистік артықшылықтар арқылы көтермелеу.
Ипотека
Тиімді мөлшерлемелер мен икемді растау шарттары арқылы тұрғын үйге қолжетімділікті арттыруға бағытталған.
Кезек күттірмейтін мұқтаждарға несие
Жедел шығындарға арналған әмбебап өнім: мерзімі мен сомасы кең диапазонда.
Жедел несие
Қысқа мерзімде рәсімделетін, комиссиялары мен мөлшерлемелері белгіленген өнім.
Ипотекалық несие: стандартты және лояльдік шарттар
Стандартты шарттар
- Мерзімі
- Теңгеде — 37 айдан 3 жылға дейін; АҚШ долларында — 37 айдан 20 жылға дейін
- Сомасы
- Сатып алынатын үй құнының 100%-ына дейін
- Сыйақы мөлшерлемесі
- Теңгеде — 15%; АҚШ долларында — 13.5%
- Қамтамасыз ету
- Сатып алынатын немесе қолда бар жылжымайтын мүлік; депозит кепілдігі
- Ай сайынғы комиссия
- Ссудалық шотты жүргізу: несие сомасының 0.1%
Ескерту: 30% бастапқы жарна болған жағдайда немесе 120% қамтамасыз ету ұсынылса, табысты растамай-ақ несие берілуі мүмкін.
Лояльдік бағдарламасы
- Банктің жалақы жобасына қатысушы ұйымдар қызметкерлеріне
- Банкте оң несие тарихы бар клиенттерге
- Кемінде 6 ай депозиті бар салымшыларға
- Банк агенттері тартқан клиенттерге
Лояльдік шарттар орындалса, мөлшерлеме базалық сыйақы мөлшерлемесінен 0.5%-ға төмендетілуі мүмкін.
Ескерту: егер клиент алғашқы екі тармаққа бірдей сәйкес келсе, қосымша төмендету қарастырылуы мүмкін; басқа жағдайларда төмендету, әдетте, бір шарт бойынша беріледі.
«Отбасы» бағдарламасы
Егер ерлі-зайыптылардың екеуі де 40 жасқа толмаған болса және біреуі қарызгер, екіншісі қосалқы қарызгер ретінде қатысса, стандартты мөлшерлемеден 0.5% жеңілдік берілуі мүмкін.
Мысалы, негізгі қарызгердің банкте депозиті, оң несие тарихы және жалақы картасы болса, стандартты мөлшерлемеден ең жоғары 0.75% дейін жеңілдік алу ықтималдығы қарастырылады.
Кезек күттірмейтін мұқтаждарға несие: шарттар
Стандартты шарттар
- Мерзімі
- Теңгеде де, АҚШ долларында да — 6 айдан 60 айға дейін
- Сомасы
- 100 АҚШ долларынан 50 000 АҚШ долларына дейін
- Сыйақы мөлшерлемесі
- Теңгеде де, АҚШ долларында да — жылына 15%
- Қамтамасыз ету
- Жылжымайтын мүлік немесе банктегі жинақ шотындағы ақша қаражаты
- Ай сайынғы комиссия
- Шотты жүргізу: несие сомасының 0.30%
Лояльдік шарттар
- Жалақы жобасына қатысушы ұйым қызметкерлеріне
- Оң несие тарихы бар клиенттерге
- Кемінде 6 ай депозиті бар салымшыларға
Мөлшерлеме 1%-ға дейін төмендетілуі мүмкін.
Ескерту: бірнеше шарт қатар орындалса, жеңілдік 2%-ға дейін ұлғаюы ықтимал.
Жедел несие: шарттар
Стандартты шарттар
- Мерзімі
- 6 айдан 24 айға дейін
- Сомасы
- Ең төмені — 1 000 АҚШ доллары баламасы; ең жоғарысы — 1 000 000 теңге
- Сыйақы мөлшерлемесі
- Жылына 18%–20%
- Біржолғы комиссия
- Несиені ұйымдастыру: несие сомасының 2%–3%
- Ай сайынғы комиссия
- Ссудалық шотты жүргізу: несие сомасының 0.5%
Лояльдік шарттар
- Банкте оң несие тарихы бар клиенттерге
- Кемінде 6 ай ҚКБ, «Ұлар Үміт» ЖЗҚ немесе «ABN AMRO Каспий мұнайгаз» салымшыларына
Мөлшерлеме 1%-ға дейін төмендетілуі мүмкін.
Ескерту: бірнеше шарт қатар орындалса, жеңілдік 2%-ға дейін артуы ықтимал.