ӘЙЕЛ БАҚЫТЫ – ҚОҒАМ АЙНАСЫ

Әйел бақыты – қоғам айнасы

Елбасы Н. Назарбаев: «Қоғамның даму барысын өмірде – нәзік, көңілде – биік, ал істе – мығым әйелдер қауымынсыз көзге елестету мүмкін емес», – деген еді. Президенттің сайлаудағы жарқын жеңісі – тілеуін тілеп жүрген миллиондаған аналардың, әжелердің, қарындастардың үміті ақталған сәт.

Жексенбі күнгі Президент сайлауында институтымыздың ұжымы ерекше ауызбірлік пен ұйымшылдық танытты: студенттер мен аспиранттар, жас оқытушылар тұратын жатақханалар қарайтын сайлау учаскесінде Елбасымыз Н. Ә. Назарбаевты қолдап 94% дауыс берілді. Осы жағдай мені қатты толғандырып, қолыма шұғыл қалам алғызды.

Жалпы, еліміз бойынша сайлау жоғары жауапкершілікпен, үлкен серпінмен өтті. Дегенмен Қазақ қыздар педагогика институтындағы көңіл күйдің бөлек болуының сырына үңілсем, ең алдымен, Елбасының халқымыздың әйел-анаға, қыз балаға деген терең құрметін бойына сіңірген болмысы ойыма оралады.

Тарих тағылымы және ұрпақ жадындағы ерлік

Көне Күлтегін ескерткішінде: «Азды көп еттім, ашты тоқ еттім» деген сөз бар. Байқасақ, ықылым замандардан-ақ жер мен елге ие болған батырлар мен даналар ерлік пен елдік салттың ұрпақ жадында мәңгі сақталуын мұрат еткендей. Тасқа қашалған жазулар, ауызша тараған батырлық жырлар мен аңыз-әңгімелер — соның куәсі.

Биыл тамызда 300 жылдық мерейтойы аталып өткен Райымбек бабамыздың ерлік рухының бүгінгі ұрпаққа жетуі де — сол жалғастықтың айғағы. Тарихта Райымбек бабаның өткелсіз Іледен аман-есен өткені, жап-жас ноян батырдың қалың қолды бастап, жауға қарсы ұрыс салғаны айтылады. Сонымен бірге, ол күш-қайратымен ғана емес, ақыл-парасатымен, әділ билігімен де ел басқарған.

Райымбек — елін жаудан азат еткен батыр ғана емес, өзі азат еткен жұрттың ертеңін ойлап, болашағын болжаған әулие тұлға. Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың Райымбек баба туралы айтқан сөзін естігенде осындай ойға бекіндім.

Тәуелсіздік жылдарындағы бетбұрыс

Әулие-батырдың рухы жебеген Нұрсұлтан Әбішұлы баба үмітін ақтап келеді. Қазақ тарихында бұрын-соңды болмаған өзгерістер осы он төрт жылда жүзеге асты. Мемлекеттің саяси-экономикалық құрылымы жаңарып, рәміздер қабылданды, ел іргесі бекітіліп, шекара айқындалды. Еуразияның кіндігінде салмақты сөзі бар мемлекетке айналғанымызды әлем де мойындады.

Он төрт жыл — тарих үшін қас-қағым сәт. Бірақ әрқайсымыз осы кезеңде талай оқиғаны бастан кешірдік, мемлекетімізбен бірге есейдік. Осы жазбада қысқа мерзім ішінде елімізде әйел мен отбасының жағдайын жақсартуға бағытталған мемлекеттік саясаттың түп негізінде Елбасының тұрғаны жайлы ойымды бөліскім келеді.

Халықаралық міндеттемелер және ұлттық жоспар

Әйелдердің жағдайы жөніндегі IV Бүкілдүниежүзілік конференцияның (Пекин, 1995) іс-қимыл тұғырнамасын іске асыру мақсатында ҚР Үкіметінің қаулысымен «Қазақстан Республикасында әйелдердің жағдайын жақсарту жөніндегі ұлттық іс-қимылдар жоспары» қабылданды. Ұзақ мерзімге бағытталған, 12 басымдықты қамтыған бұл жоспар әйелдердің қоғамдық-саяси белсенділігі мен рөлін арттыруға мүмкіндік берді.

Тәуелсіздік жылдарында әйелдер мен отбасы мәселелеріне қатысты заңнамалық база бұрын-соңды болмаған деңгейде күшейтілді. Қазақстан БҰҰ-ның «Әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық түрін жою туралы» конвенциясына қосылып, оның Факультативтік хаттамасын бекітті. Бұл міндеттемелердің орындалуы жөнінде еліміз тұрақты түрде есеп беріп келеді.

БҰҰ сарапшылары конвенция талаптарының орындалуы мен гендерлік теңдікке қол жеткізу жолында Қазақстанда ілгерінді өзгерістер бар екенін атап өтті. Сондай-ақ еліміз «Әйелдердің саяси құқықтары туралы», «Тұрмыстағы әйелдердің азаматтығы туралы» конвенцияларды және Халықаралық еңбек ұйымының бірдей құнды еңбек үшін тең ақы қағидатына қатысты конвенциясын бекітті. Демек, әйелдер мәселесіне қатысты берік құқықтық негіз қалыптасты.

Жолдаулардағы басымдық: ана мен бала

Қазақстан Республикасының Президенті жыл сайын халыққа ішкі және сыртқы саясаттың негізгі бағыттары туралы Жолдау арнауды тұрақты үрдіске айналдырды. 1997 жылғы «Қазақстан-2030» даму стратегиясы туралы Жолдауында Елбасы әйел мен баланың денсаулығын қорғау мемлекет пен қоғам назарында болуы тиіс екенін атап өтіп: «Уақыт өтіп, қазына кірісі өскенде мемлекет үшін де, отбасын қолдауға тиімді демографиялық саясат үшін де қолайлы нысанда аналар мен балаларға мемлекеттік қолдау көрсетуге қаражат табамыз», – деген еді.

Содан бері бұл мәселе Президенттің тікелей бақылауында болды. Соның нәтижесінде Үкімет қаулысымен «Халық денсаулығы» мемлекеттік бағдарламасы қабылданып, оның ауқымды бір бөлігі ана мен бала денсаулығын жақсартуға арналды.

Әлеуметтік реформалар: отбасына тікелей әсер

Елбасының биылғы Жолдауы әлеуметтік реформаларды одан әрі тереңдетуге бағытталған бағдарламаны іске асырудың басталғанын көрсетті. Үстіміздегі жылдан бастап жекелеген сырқаттар бойынша 5 жасқа дейінгі балалар дәрі-дәрмекпен, ал жүкті әйелдер темір мен йоды бар препараттармен тегін қамтамасыз етіледі.

Алдағы жылдан бастап аз қамтылған отбасылардың 18 жасқа дейінгі балаларына ай сайынғы жәрдемақы төлеу, сондай-ақ төрт және одан көп кәмелетке толмаған баласы бірге тұратын көпбалалы аналарды «Алтын алқа», «Күміс алқа» немесе I және II дәрежелі «Ана даңқы» белгілерімен марапаттау тәрізді шаралар жалғасын табатыны айтылды.