Қазақша рефераттар

Инновация түсінігі

Кәсіпорынның инновациялық қызметі — бұл жаңа өнім жасауға, қолданыстағы өнімді жақсартуға немесе қызмет көрсетуді жаңғыртуға, сондай-ақ оларды өндірудің жаңа әдістерін енгізуге бағытталған ғылыми-техникалық және зияткерлік әлеует шараларының жүйесі. Инновациялар жеке сұранысты да, қоғамның жалпы пайдалы жаңалықтарға деген қажеттілігін де қанағаттандыру үшін пайдаланылады.

Инновацияның негізгі түрлері

Инновацияның екі негізгі тұрпаты ажыратылады: өнімдік және үдерістік.

Өнімдік инновация

Жаңа өнімді өндіріске енгізу өнімдік инновацияның түбегейлі түрі ретінде қарастырылады. Мұндай жаңалықтар көбіне жаңа технологияға сүйенеді немесе бұрыннан қолданылып жүрген технологияны жаңа тәсілмен пайдалануды ұштастырады.

Үдерістік инновация

Үдерістік инновация — өндіріс тәсілін енгізу немесе технологияны едәуір жетілдіру, жабдықтарды жаңарту және өндірісті ұйымдастыруды өзгерту. Оның мақсаты — процестің тиімділігін арттыру және шығындарды оңтайландыру.

Инновациялық қызметті әзірлеу және енгізу бағыттары

Кәсіпорында инновациялық қызметті әзірлеу, енгізу және жаңалықтарды пайдалану әдетте келесі жұмыстарды қамтиды:

  • Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар

    Жаңалық идеясын әзірлеу, зертханалық зерттеулер жүргізу, өнімнің жаңа зертханалық үлгілерін, техниканың жаңа түрлерін, конструкциялар мен бұйымдарды әзірлеу.

  • Шикізат пен материалдарды іріктеу

    Жаңа өнімді дайындауға қажетті шикізаттар мен материалдардың түрлерін таңдау және жеткізу талаптарын айқындау.

  • Технологиялық процесті әзірлеу

    Жаңа өнімді өндіруге арналған технологиялық процестерді жобалау, операциялар тізбегін және сапа параметрлерін анықтау.

  • Жобалау, жасау және сынақтан өткізу

    Қажетті өнімді шығару үшін жаңа техниканың үлгілерін жобалау, жасау, сынақтан өткізу және өндіріске енгізу.

  • Ұйымдастырушылық-басқарушылық шешімдер

    Жаңалықтарды іске асыруға бағытталған басқару шешімдерін әзірлеу және енгізу: құрылым, регламент, жауапкершілік және бақылау.

  • Ақпараттық қамтамасыз ету

    Инновацияға қажет ақпараттық ресурстарды зерттеу, іріктеу және деректермен қамтамасыз ету жүйесін құру.

  • Кадрларды даярлау және іріктеу

    ҒЗТКЖ жүргізу үшін қызметкерлерді дайындау, оқыту, жаңа мамандық беру және арнайы әдістермен іріктеу.

  • Құқықтық рәсімдер

    Лицензиялау, патенттеу, ноу-хау бойынша жұмыстар жүргізу немесе қажетті құжаттарды алу.

  • Жетілдіру және маркетингтік зерттеулер

    Инновацияны одан әрі жетілдіруді ұйымдастыру және нарық талаптарын нақтылау үшін маркетингтік зерттеулер жүргізу.

Жаңа техника мен технология деңгейін бағалау және тиімділік

Нарықтық экономикадағы талдаудың күрделілігі

Нарықтық экономика жағдайында инновациялық қызметтің тиімділігін талдау күрделене түседі және көп сатылы сипатқа ие болады. Бірінші кезеңде жаңа техника мен технологияны қолдану қажеттілігі мен мақсатқа сәйкестігі техникалық деңгейдің жеке көрсеткіштері арқылы қорытындыланады.

Техникалық-ұйымдастырушылық деңгей

Экономикалық тиімділікті арттыру үшін техниканың, технологияның, ұйымдастырудың, басқарудың және ғылыми-зерттеу мен конструкторлық жұмыстардың көрсеткіштерін әдіснамалық тұрғыдан бөліп қарастыру қажет. Өндірістің техникалық-ұйымдастыру деңгейі өндірістік процестің негізгі элементтерін пайдалану деңгейі арқылы көрінеді:

  • еңбек (адам ресурстары);
  • еңбек құралдары (жабдық, негізгі қорлар);
  • еңбек заттары (шикізат, материалдар).

Қарқындатудың жеке көрсеткіштері

Жаңа техника мен технологияны енгізудің экономикалық нәтижесі көбіне ресурстарды пайдалану қарқындылығы арқылы бағаланады. Негізгі жеке көрсеткіштер:

Еңбек өнімділігі

Шығарылымның еңбек шығындарына қатынасы.

Қор қайтарымы

Негізгі қорларды пайдалану тиімділігі.

Материалды қажетсіну

Өнімге шаққандағы материал шығыны.

Айналым қаражатының айналымдылығы

Айналым қаражатының айналу жылдамдығы.

Бұл көрсеткіштерді талдау техникалық-ұйымдастырушылық деңгейдің нақты нысандары бойынша жүргізілуі тиіс. Жеке көрсеткіштермен қатар қорытындылайтын көрсеткіштер де қолданылады.

Экономикалық тиімділікті арттыру шараларының топтары

Техникалық және ұйымдық дамудың экономикалық тиімділігін арттыруға бағытталған шаралар, әдетте, мына топтарға біріктіріледі:

  • Еңбек өнімділігінің өсуі

    Жұмысшылар саны мен еңбекақы қорының салыстырмалы ауытқуын талдау арқылы бағаланады.

  • Материалдық қайтарымның өсуі

    Материалды қажетсіну деңгейі және материалдық ресурстар шығындарының салыстырмалы ауытқуы.

  • Негізгі қорлардың қор қайтарымының өсуі

    Қор сыйымдылығының төмендеуі және негізгі өндірістік қорлардың салыстырмалы ауытқуы.

  • Айналым қаражаты айналымының жеделдеуі

    Босату немесе байлау әсері және айналым қаражатының салыстырмалы ауытқуы.

  • Қарқындату есебінен шығарылымның өсуі

    Еңбек, материалдық және қаржы ресурстарын тиімді пайдалану нәтижесінде өнім көлемінің ұлғаюы.

  • Пайда мен өзіндік құн динамикасы

    Пайданың өсуі немесе өнімнің өзіндік құнының төмендеуі арқылы көрінеді.

  • Төлем қабілеттілік және қаржылық тұрақтылық

    Кәсіпорынның қаржы жағдайын сипаттайтын көрсеткіштердің жақсаруы.

Үдемелі техникалық шешімдер және өндірістік мүмкіндіктер

Қолданылатын техникалық және технологиялық шешімдердің үдемелігі өндірістің нақты мүмкіндіктерімен тығыз байланысты. Өндірістің технологиялық деңгейінің ең жоғары дәрежесі технологиялық әдістердің қарқындылығына, процестердің басқарылуына және олардың бейімделу-ұйымдық деңгейіне әсер ету қабілетіне тәуелді.