Ашық валюталық позиция лимиттері
Ашық валюталық позиция: ұғымы және түрлері
Ашық валюталық позиция — банктің белгілі бір шет мемлекеттің (немесе шет мемлекеттер тобының) валютасындағы талап етуі (активтері) мен сол валютадағы міндеттемелерінің арасында айырма болған жағдай. Яғни талап етулер міндеттемелерден немесе міндеттемелер талап етулерден асып кеткен кезде ашық позиция қалыптасады.
Ұзын валюталық позиция
Белгілі бір шетел валютасындағы талап етулер (активтер мен шартты талап етулердің жиынтық сомасы) сол валютадағы міндеттемелерден (міндеттемелер мен шартты міндеттемелердің жиынтық сомасы) асып түссе.
Қысқа валюталық позиция
Белгілі бір шетел валютасындағы міндеттемелер (міндеттемелер мен шартты міндеттемелердің жиынтық сомасы) сол валютадағы талап етулерден (активтер мен шартты талап етулердің жиынтық сомасы) асып түссе.
Есепке қандай көрсеткіштер енгізіледі
- Валюталардың айырбас бағамы өзгерген кезде мөлшері өзгеретін, теңгемен көрсетілген талап етулер (активтер мен шартты талап етулердің жиынтық сомасы) және міндеттемелер (міндеттемелер мен шартты міндеттемелердің жиынтық сомасы).
- Мөлшері бірден көп шетел валютасының айырбас бағамына тәуелді теңгемен көрсетілген талап етулер мен міндеттемелер — осы Нұсқаулықтың 48-тармағында белгіленген ең төмен лимиті бар шетел валютасы бойынша валюталық позиция есебіне енгізіледі.
- Әрбір шетел валютасы бойынша ашық валюталық позиция жеке есептеледі.
Есептеу тәртібі: шоттар, провизиялар және жиынтықтау
1) Активтер мен міндеттемелер бойынша бастапқы есеп
Жеке шет мемлекеттердің (шет мемлекеттер тобының) валюталары бойынша есептеу кезінде алдымен әрбір шетел валютасы үшін: активтер шоттарындағы сальдо және міндеттемелер шоттарындағы сальдо анықталады. Бұл ретте активтерден олар бойынша қалыптасқан арнайы провизиялар шегеріледі.
2) Шартты талап етулер мен шартты міндеттемелер
Бұдан кейін сол валюта бойынша: шартты талап етулер және шартты міндеттемелер шоттарындағы сальдо есептеледі, сондай-ақ олар бойынша қалыптасқан арнайы провизиялар шегеріліп көрсетіледі.
Нәтижені анықтау логикасы
Міндеттемелерден (немесе талап етулерден) шетел валютасындағы талап етулердің (немесе міндеттемелердің) асып кеткенін көрсететін сальдолар өзара жиынтықталады. Алынған қорытынды банктің шетел валютасындағы ашық позициясының мөлшерін және оның түрін (ұзын немесе қысқа) айқындайды.
Банктің валюталық нетто-позициясы
Валюталық нетто-позиция банктің барлық шетел валюталары бойынша ұзын позицияларының жиынтық сомасы мен қысқа позицияларының жиынтық сомасының арасындағы айырма ретінде есептеледі.
Валюталау күні болашақта болатын операциялар
Мәмілені жасаған күн мәміленің валюталау күнімен сәйкес келмейтін валюталық операциялар бойынша, мұндай операциялар мәміле жасалған күннен бастап валюталық позиция есебіне енгізіледі.
Талап етулер мен міндеттемелерді қандай валютаға жатқызу керек
Шетел валютасымен көрсетілген талап етулер мен міндеттемелер валюталық позиция есебіне осы талап етулер мен міндеттемелер белгіленген (көрсетілген) шетел валютасы бойынша енгізіледі.
Лимиттер (48-тармақ)
Осы Нұсқаулық ашық валюталық позиция бойынша мынадай лимиттерді белгілейді.
1) 12,5% лимит
Standard & Poor’s агенттігінің тәуелсіз рейтингі “A” деңгейінен төмен емес (немесе өзге рейтинг агенттіктерінің ұқсас деңгейдегі рейтингі бар) елдердің валюталары бойынша, сондай-ақ “Еуро” валютасы бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимиті — банктің меншікті капиталының 12,5%-ынан аспайды.
2) 5% лимит
Standard & Poor’s агенттігінің тәуелсіз рейтингі “A” деңгейінен төмен (немесе өзге рейтинг агенттіктерінің ұқсас деңгейдегі рейтингі бар) елдердің валюталары бойынша ашық валюталық позиция (ұзын және қысқа) лимиті — банктің меншікті капиталының 5%-ынан аспайды.
3) Валюталық нетто-позиция: 25% лимит
Банктің валюталық нетто-позициясының лимиті — банктің меншікті капиталының 25%-ынан аспайды.
Ескерту
49-тармақ алып тасталған.
Лимит бұзылған жағдайда қолданылатын шара (50-тармақ)
Ашық валюталық позицияның лимиттері кез келген шетел валютасы бойынша асып кеткен жағдайда, кейінгі үш апта ішінде тәртіп бұзған банктің бұзылған валюталары бойынша ашық валюталық позиция лимиттері 48-тармақта белгіленген лимиттерден 5 пайыздық тармаққа төмендетіледі.
Маңызды нақтылық
Банк белгілеген лимиттің жекелеген шетел валютасы бойынша 0,09% шегінен асып кетуі ашық валюталық позиция лимитінің бұзылуы болып есептелмейді.