Қазақша рефераттар

Мектептегі сынып жетекшісі жұмысының мазмұны мен түрлері.

1.2. Мектептегі сынып жетекшісі жұмысының мазмұны мен түрлері

Сынып жетекшісінің ең басты міндеті — бір мақсатқа ұмтылған, ынтымақты оқушылар ұжымын қалыптастыру. Ұжымды топтастыру жұмысы белсенділер арқылы, түрлі комиссиялар мен штабтарды құру арқылы, сондай-ақ ортақ іске жұмыла қатысатын ұжымдық жұмыстарды ұйымдастыру арқылы жүзеге асады.

Оқушыларды топтастыра отырып, сынып жетекшісі оқу-тәрбие міндеттерін шешуге қолайлы жағдай жасайды. Ол оқушыларға тек жеке беделі арқылы ғана емес, сыныптағы қоғамдық пікірді қалыптастыру тетіктері арқылы да ықпал етеді.

Негізгі идея

Ұжым қалыптасса, кез келген тәрбиелік міндетті шешу әлдеқайда жеңілдейді: ұжым оқушының оқуына, қоғамдық пайдалы еңбекке қатысуына, көзқарасы мен мінез-құлқына ықпал ететін басты ортаға айналады.

Ұжымды тәрбиелей отырып, сынып жетекшісі әр оқушының жеке тұлғалық қалыптасуына жағдай жасайды және оқушылардың өз бетінше әрекет етуі мен бастамашылдығына сүйенеді. Тәрбиешінің беделі қаншалықты жоғары болса да, дұрыс ұйымдастырылған ұжымның ықпалын толық алмастыра алмайды.

Ұжымдық тәрбиенің мәні

Педагогикада жан-жақты үйлесімді дамыған адамды ұжымда тәрбиелеу тиімді екені айтылады. Баланың тұлғасы ұжымда толық әрі жан-жақты дамиды: ұжым баланың өзіндік ерекшелігін жоймайды, керісінше тәрбиенің сапасы мен мазмұнына ықпал етеді.

Тұлғаның қалыптасуы, ең алдымен, оның қызметі мен басқа адамдармен қарым-қатынасы барысында пайда болатын әлеуметтік қатынастарға тәуелді.

Мектептегі бастапқы ұжым түрлері

  • сынып ұйымы;
  • оқушылардың өндірістік бригадалары;
  • сыныптан тыс үйірмелер;
  • спорт ұжымдары.

Бастауыш ұжымның ерекшелігі — оның мүшелерінің жеке байланысының тығыз болуы, күнделікті ортақ істер мен жолдастық қарым-қатынастың тұрақтылығы. Ал жалпы мектептік ұжымда барлық оқушының тікелей, күнделікті араласуы әрқашан мүмкін бола бермейді: кейде олар бір-бірін танымайды да.

Педагогикалық ұжымның тәрбиелік ықпалы көбіне сынып жетекшісі арқылы іске асады. Бұл ықпалдың нәтижелілігі сыныптың топтасуына және ұжымдық қызметтің қаншалықты дұрыс ұйымдастырылуына байланысты.

Сынып жетекшісінің ұжымды қалыптастырудағы рөлі

Оқу жылының басынан бастап сынып жетекшісі сынып өміріне белсенді араласып, әсіресе ұжым құрудың алғашқы кезеңінде оқушылармен көбірек бірге болуы қажет. Сонда ғана ол сынып жұмысына дұрыс бағыт беріп, тиімді басқара алады, ал оқушылар оны өзіне жақын адам ретінде қабылдайды.

Ұжымды ұйымдастыруда ескерілетіндер

  • оқушылардың жас ерекшелігі, дамуы және тәрбиелік деңгейі;
  • сынып белсенділігінің мүмкіндігі;
  • сыныпқа тән нақты жағдайлар (орта, дәстүр, қалыптасқан қатынастар).

Тек осы шарттар орындалғанда ғана оқушыларды мақсатты ұжымға топтастыруға және олардың өзін-өзі басқаруын дамытуға болады.

Ұжымдық істі ұйымдастыру бағыттары

  • белсенділер тобын айқындау және тәрбиелеу;
  • оқушылар алдына қызықты перспективалар қою;
  • сыныпта жағымды дәстүрлерді қалыптастыру;
  • оқушыларға қойылатын талаптардың бірлігін қамтамасыз ету.

Ата-аналармен ынтымақтастық формалары

Мектеп оқу-тәрбие жұмысының мазмұнын жақсартуға жүйелі түрде көңіл бөледі және бұл іске ата-аналарды, сондай-ақ кең жұртшылықты тартады. Мектеп пен ата-ананың ынтымақтастығының бірнеше формасы бар.

Сынып ата-аналар жиналысы

Күнделікті өмір, еңбек, демалыс, бос уақыт, кәсіптік бағдар, оқу және тәрбие жұмысы сияқты мәселелер талқыланып, оларды жетілдірудің нақты жолдары қарастырылады.

Оқушының үйіне бару

Оқушының үй жағдайымен, тұрмысымен танысу; оқу мен тәрбиеге қатысты тақырыптарда ата-анамен әңгімелесу және пікір алмасу.

Педагогикалық насихат

Ата-аналарға педагогикалық білім беру, тәрбиедегі бірізді ұстанымдарды түсіндіру, бала дамуына қатысты ортақ жауапкершілікті күшейту.

Оқу сапасын арттыру: сынып жетекшісінің міндеттері

Білім деңгейінің жоғары болуы — оқу-тәрбие жұмысын дұрыс ұйымдастырудың маңызды көрсеткіші. Сынып жетекшісі оқушылардың білім сапасын көтеруге ерекше мән береді: оқуға ынтаны арттырып, үлгермеушіліктің алдын алуға жүйелі әрекет етеді.

Маңызды бағыттар

  • оқушының танымдық қызығушылығы мен мүмкіндіктерін дамыту;
  • әр оқушының психологиялық ерекшелігін ескеру;
  • мамандық таңдауға бағыт беру;
  • балалардың денсаулығын қорғауға қамқорлық жасау.

Білімге құштарлық пен сүйіспеншілікті оятуда, оқу сапасын арттыруда сынып жетекшісі көп нәрсе атқара алады. Оның күнделікті назары, талап қоюы және оқу барысын бақылауы — үлгерімді жақсартудың маңызды шарты.

Оқуға саналы жауапкершілік қалыптастыру

Білім сапасы оқуға көзқарасқа, ынта мен талпынысқа, шыдамдылыққа, зейін қоюға, белсенділікке, бастамашылдыққа, дербестікке және білуге құмарлыққа байланысты. Осы қасиеттерді дамыту және оқу еңбегінің қоғамдық мәнін түсіндіру сынып жетекшісінің жұмысының өзегі болуы тиіс.

Сынып жетекшісі оқушыларда білімге қажеттілік сезімін қалыптастыруға, алған білімін практикада қолдану шеберлігін дамытуға және оқудың болашағын айқындап беруге ұмтылады.

Үлгермеушіліктің жиі кездесетін себебі

Оқу жұмысын жүйелі және жоспарлы жүргізу дағдысының жеткіліксіздігі. Мұғалімдер мен сынып жетекшісінің міндеті — әр оқушыны тиімді оқи білуге үйрету: табандылық, зейін жинақылығы, ойланып оқу, өз бетімен кітап оқу, үй тапсырмасын дәйекті орындау сияқты дағдыларды қалыптастыру.

Үй тапсырмасы және күн тәртібі

Үй тапсырмасын дұрыс әрі уақытында орындау оқу тиімділігін арттырады. Әр оқушының күн тәртібі болғаны және оның орындалуы маңызды. Бұл бағытта сынып жетекшісіне ата-аналар мен сынып белсенділері көмектеседі.

Өзара көмек және ұйымшылдық

Оқу жұмысында өзара көмекті ұйымдастыруға сынып белсенділері мен жастар ұйымдары ықпал етеді. Мұндай жұмыс үлгермеушіліктің, екінші жылға қалушылықтың және мектептен қалып қоюшылықтың алдын алады, сонымен бірге жолдастық, достық және ұжымшылдық қасиеттерін дамытады.

Пән мұғалімдерімен бірлескен жұмыс

Оқу-тәрбие міндеттері сынып жетекшісі тарапынан жалғыз шешілмейді: ол өз сыныбының мұғалімдерімен бірлесе отырып жұмыс атқарады. Оқу ісін келісіп жүргізу, оқушыларға бірыңғай талап қою, мұғалімдердің өзара көмегі — оқыту мен тәрбиенің сапасын арттырады.

Тәрбиелік бағдарламалар және ғылымилылық принципі

Қазіргі тәрбие бағдарламаларын терең зерттеудегі күрделі міндеттердің бірі — педагогикалық тұрғыдан дұрыс деп танылған ғылым негіздерін әрбір оқушыға қолжетімді етіп беру мен оның ғылымилылығын үйлестіру. Ғылымилылық принципі мектептің оқушыларды ғылым, техника және мәдениет дамуының қазіргі деңгейіне сай біліммен қаруландыруына бағыт береді.

Маңызды ескерту

Дегенмен, орта мектеп оқушыларының дайындық және даму деңгейін ескере отырып, тәрбие мазмұнына психология, педагогика және мәдениеттің ең күрделі жетістіктерін сол күйінде тікелей енгізу әрдайым мүмкін бола бермейді.

Бағдарлама жобаларын талқылау барысында кейбір бөлімдердің оқушылар үшін әлі толық орнықпағаны немесе оны міндетті түрде меңгеруі керек деңгейде дәлелденбегені атап өтілді. Сондықтан оқушыларды қазіргі ғылым жетістіктерімен таныстыру өздігінен-ақ жеткілікті әрі көкейтесті шешім деп қабылданбауы тиіс; мазмұн таңдау оқушының жасына, мүмкіндігіне және тәрбиелік мақсаттарға сай негізделуі қажет.