Қазақша рефераттар

Мемлекеттің пайда болуы.

Мемлекеттің пайда болуы

Мемлекеттің қалыптасуына дейін адамзат қоғамы алғашқы қауымдық құрылым шеңберінде өмір сүрді. Бұл кезеңде қоғамдық қатынастарды реттеудің өзіне тән тетіктері болды, алайда олар кейінгі мемлекеттік нысандарды қажет етпеді. Экономика мен тіршіліктің өзге салаларының төмен деңгейі, еңбек құралдарының жетілмегендігі және табиғатқа тәуелділік алғашқы қауымдық қоғамның негізгі белгілері еді.

Алғашқы қауымдық қоғамның басты ерекшеліктері

  • Еңбек өнімділігінің төмендігі және өндірілген игіліктің қор ретінде жиналмауы.
  • Табиғаттың «соқыр күштері» алдында адамның дәрменсіздігі, болашақты дәл болжай алмауы.
  • Тамақ, киім және өзге қажеттіліктерді өтеудің қарапайым, дөрекі құралдарына сүйену.

Қоғам күрделенген сайын адамдар арасындағы байланыстарды басқару, ортақ ережелерді орнықтыру және орындату қажеттілігі күшейді. Осы объективті үдерістер мемлекеттің пайда болуына алғышарт жасады.

Мемлекет ұғымы және оның белгілері

Мемлекет — адамзат қоғамы дамуының маңызды кезеңіне тән саяси ұйым. Ол қоғамды басқаруды ұйымдастырады, әлеуметтік қатынастарды реттейді және биліктің жүзеге асуын қамтамасыз ететін институттар жүйесіне сүйенеді.

Басқару және реттеу

Қоғамды басқару міндетін атқарады: адамдардың, топтардың және өзге әлеуметтік субъектілердің қатынастарын реттеп, бағыттайды, бірлескен әрекетке жағдай жасайды.

Органдар жүйесі

Саясатты жүзеге асыратын тармақталған мемлекеттік органдар жүйесі және биліктің ұйымдастырушылық күш-құралдары болады.

Әкімшілік-мәжбүрлеу

Қабылданған талаптардың орындалуын қамтамасыз ететін әкімшілік және мәжбүрлеу өкілеттігі бар.

Мемлекет функциялары: ішкі және сыртқы бағыттар

Мемлекет функцияларын әртүрлі негіздер бойынша топтастыруға болады. Соның ішінде ең кең тараған тәсіл — функцияларды қоғамдық өмір салаларына қарай жіктеу. Ірі түрде қарастырғанда, мемлекеттің функциялары ішкі және сыртқы болып бөлінеді.

Ішкі функциялар

Қоғамның ішкі өмірінің негізгі салаларына мемлекеттік ықпал ету бағыттарын қамтиды. Оның маңызды мақсаттарының бірі — мемлекеттік саясатты халық арасында түсіндіру, азаматтардың көпшілігінің қолдауы мен мақұлдауын қамтамасыз ету.

Бұл міндеттерді орындауда бұқаралық ақпарат құралдары, ғылыми-білім беру, мәдени-ағарту мекемелері және өзге де идеологиялық бағыттағы институттар жұмылдырылады.

Сыртқы функциялар

Халықаралық қатынастар аясындағы қызметті және сыртқы саяси міндеттердің шешілуін қамтамасыз етеді. Әдетте, бұл бағыттар ішкі функциялардан туындайды және олардың табысты орындалуына қолайлы жағдай қалыптастыруға бағдарланады.

Экономикалық функция және салық саясаты

Мемлекеттің экономикалық функциясы өндіріс, бөлу, айырбас және тұтыну салаларындағы қатынастарды қамтиды. Оның көлемі мен ауқымы әр мемлекетте әртүрлі болуы мүмкін. Дегенмен мемлекет әдетте экономикалық дамуға ықпал ететін негізгі тетіктерге сүйенеді.

Мемлекеттің экономикаға ықпал ету бағыттары

  1. 1 Экономиканы дамытудың жолын айқындау (нарықтық, директивалық жоспарлы немесе аралас үлгі).
  2. 2 Мемлекеттік реттеудің дәрежесін белгілеу, жетекші салаларды ынталандыру және қолдау.
  3. 3 Перспективалы бағыттарға қолайлы жағдай жасау.
  4. 4 Меншік нысандары мен шаруашылық субъектілерінің құқықтық мәртебесін анықтау.
  5. 5 Қаржы-ақша тетіктерін қолдану (несие, заем, инвестициялық саясат және өзге құралдар).

Неге салық саясаты ерекше?

Салық саясаты экономикалық функцияның айрықша құрамдас бөлігі, өйткені мемлекеттік бюджеттің қалыптасуы, кірістер мен шығыстардың теңгерімі тікелей осы саясатқа байланысты.

Конституция: ұғымы, мәні және құрылымы

Тарихи тұрғыдан алғанда, «конституция» ұғымын ерте заманда Аристотель қалыптастырған. Ол кезеңде бұл сөз «саяси құрылыс» мағынасын білдірді. Қазіргі құқықтық түсінікте Конституция — қоғам мен мемлекет өмірінің негізгі қағидаларын бекітетін, ең жоғары заңдық күші бар Негізгі заң.

Конституция нені бекітеді?

Адам және қоғам

  • Азаматтардың негізгі құқықтары, бостандықтары және міндеттері.
  • Қоғамдық және конституциялық құрылыстың негіздері.

Мемлекеттік құрылым

  • Мемлекеттік билік тармақтары: заң шығарушы, атқарушы және сот билігі.
  • Мемлекеттік органдардың жүйесі, мәртебесі және қызмет қағидалары.
  • Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару негіздері.

Конституцияның басты мақсаты — азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, конституциялық құрылыстың тұрақтылығын қамтамасыз ету, елдің экономикалық және әлеуметтік дамуына, сондай-ақ халықаралық қатынастардың орнықтылығына құқықтық негіз қалыптастыру. Осыған байланысты Конституцияның талаптарын орындау бүкіл Қазақстан аумағында міндетті, ал оның нормалары тікелей қолданылуға тиіс.

Қазақстан Республикасының Конституциясы туралы

Қазақстан Республикасының қазіргі Конституциясы 1995 жылғы 30 тамызда республикалық референдум арқылы қабылданды. Бұл күн мемлекеттік мереке — Қазақстан Республикасының Конституциясы күні ретінде белгіленген.

Конституция құрылымы: кіріспе (преамбула), негізгі мәтін, қорытынды және өтпелі ережелер. Кіріспеде Ата Заңды қабылдаудың себептері мен мақсаттары айқындалады.

Преамбуладан үзінді

«Біз, ортақ тарихи тағдыр біріктірген Қазақстан халқы, байырғы қазақ жерінде мемлекетті құра отырып, өзімізді еркіндік, теңдік және татулық мұраттарына берілген бейбітшіл азаматтық қоғам деп ұғына отырып, дүниежүзілік қоғамдастықта лайықты орын алуды тілей отырып, қазіргі және болашақ ұрпақтар алдындағы тарихи жауапкершілігімізді сезіне отырып, өзіміздің егемендік құқығымызды негізге ала отырып, осы Конституцияны қабылдаймыз».

Негізгі мәтінде азаматтардың құқықтары, бостандықтары мен міндеттері, конституциялық құрылыс, мемлекеттік нысандар, сондай-ақ Президент, Парламент, Үкімет, Конституциялық Кеңес, соттар және сот төрелігі, жергілікті басқару мен өзін-өзі басқару туралы нормалар жүйеленеді. Қорытынды және өтпелі ережелерде Конституцияға өзгерістер енгізу тәртібі және конституциялық заңдарды қабылдау рәсімдері қамтылады.

Азаматтық құқық: мүліктік және мүліктік емес қатынастар

Азаматтық заңдар мүліктік қатынастарды да, сондай-ақ мүліктік қатынастармен байланысты емес жеке мүліктік емес қатынастарды да реттейді. Бұл — заң құжаттарында өзгеше көзделмеген және қатынастың мәнінен туындамайтын жағдайларда қолданылатын жалпы қағида.

Мүліктік қатынастардың өзегі

Азаматтық құқық реттейтін қатынастардың негізгісі — мүліктік қатынастар. Әңгіме кез келген мүлікке қатысты байланыстар туралы емес, қоғамның экономикалық негізін құрайтын тауар-ақша қатынастары туралы. Олар азаматтық құқық субъектілерінің қатысуымен әртүрлі нысанда көрінеді: мүлік беру, жұмыс орындау, қызмет көрсету және басқа да әрекеттер.

Мүліктік қатынастар, негізінен, өндіріс құрал-жабдықтарына, мүліктік игіліктерге және өзге материалдық құндылықтарға қатысты қоғамдық байланыстарды қамтиды.

Мүліктік емес жеке қатынастардың екі тобы

Мүлікпен байланысты

Қатысушылардың қоғамдық сипатын айқындайтын, құндық маңызы жоқ материалдық емес құндылықтарға қатысты қатынастар. Мысалы, авторлықты тану және жеке тұлғалық құқықтарды қорғау.

Мүлікпен байланысы жоқ

Мүліктік қатынастардан туындамайтын, бірақ азаматтық заңдармен реттелуі мүмкін жеке мүліктік емес қатынастар. Бұл реттеу қатынастың мәніне және заңдағы ережелерге тәуелді.

Мысал: авторлық құқық және сыйақы

Әдеби шығарма жазушы, ғылыми еңбек иесі немесе өнертапқыш өз авторлығын тануды талап еткенде, бұл — мүліктік емес қатынас. Бірақ өнертабыс немесе шығарма пайдаланылған жағдайда автордың сыйақы алу құқығы туындауы мүмкін. Яғни мүліктік емес қатынас мүліктік салдармен тығыз байланысады.

Азаматтық құқық қатынастарының субъектілері ретінде әрекет ететін азаматтардың басым көпшілігі — Қазақстан Республикасының азаматтары.