Жұқпалы аурулар
Сабақтың мақсаты
- Жұқпалы аурулар туралы жалпы түсінік қалыптастыру: олардың жұғу жолдарын, сақтану шараларын және негізгі белгілерін меңгерту; оқушылардың шығармашылық ойлауын дамыту.
- Ұлттық емдеу тәсілдері туралы мәлімет беру арқылы білім көкжиегін кеңейту.
- Санитарлық-гигиеналық талаптарды сақтауға және салауатты өмір салтына тәрбиелеу.
Сабақ форматы мен құралдары
Сабақ түрі
Дәстүрлі емес (шығармашылық) сабақ.
Сабақ әдісі
Әңгіме, сұрақ-жауап.
Көрнекіліктер
Қаттамалар, Венн диаграммасы, нақыл сөздер, әр мүше құрылысының суреттері.
Сабақ барысы
- I Ұйымдастыру кезеңі.
- II Үй тапсырмасын сұрау.
- III Жаңа сабақты түсіндіру.
- IV Жаңа тақырыпты пысықтау және бекіту.
- V Үй тапсырмасын беру.
Үй тапсырмасы тексерілгеннен кейін жаңа сабақ түсіндірілді. Бұл сабақ өзге сабақтарға қарағанда шығармашылық бағытта ұйымдастырылды: оқушылар алдын ала 4 топқа бөлініп, әр топқа жұқпалы аурудың бір түрі тапсырма ретінде берілді. Оқушылар материалды өздері ізденіп, аурудың белгілерін, берілу жолдарын және сақтану шараларын мұқият зерттеп, қаттамалар, Венн диаграммасы және сызба-нұсқалар арқылы қорғауы керек болды.
Топтық тапсырмалар
1-топ
Тұмау
2-топ
Сары ауру (гепатит)
3-топ
Туберкулез — қауіпті дерт
4-топ
Ішектік инфекция (дизентерия)
Жұқпалы ауруларға жалпы шолу
Топтарға сөз бермес бұрын «жұқпалы аурулар» ұғымына жалпы түсінік берілді: олардың адамнан адамға әртүрлі жолмен таралатыны, алдын алу үшін гигиена мен санитарлық талаптардың маңызды екені атап өтілді. Төменде мысал ретінде сары ауру (вирусты гепатит) қысқаша қарастырылады.
Сары ауру (вирусты гепатит): қысқаша түсіндірме
Анықтамасы және түрлері
Сары ауру — бауыр ұлпасының вирус әсерінен зақымдалуы. Қазіргі кезде вирусты гепатиттің A, B, C, D, E түрлері кездеседі.
Төзімділігі және таралу ерекшелігі
Инфекциялық гепатит вирусы 60°С-қа дейін қыздырғанда 2–4 сағат сақтала алады, ал хлорамин ерітіндісінде шамамен 2 сағат төзімді. Сондай-ақ ауада және топырақта ұзақ уақыт сақталуы мүмкін.
Бұл аурумен барлық жастағы адамдар ауыруы ықтимал, алайда көбіне балалар арасында кездеседі. Себебі кейбір балалар жеке гигиена талаптарын толық орындамайды.
Ағзаға әсері және қауіптілігі
Инфекциялық гепатит кезінде ең алдымен бауыр зақымдалады, сонымен қатар жүйке жүйесі де зардап шегуі мүмкін. Аурудың ауыр кезеңдерінде бауыр жасушаларының, тіпті бауырдың толық зақымдануы орын алып, бұл өте қауіпті асқынуларға әкелуі ықтимал.
Гепатиттен кейінгі иммунитет әр адамда әртүрлі қалыптасады: біреуінде ұзақ әрі күшті, екіншісінде әлсіз болуы мүмкін.
Емдеу және карантин тәртібі
Инфекциялық гепатитті маманданған медицина қызметкерлері емханада емдейді. Емделгеннен кейін науқас белгілі бір уақыт карантин режимін сақтауы керек: қоршаған адамдармен жақын қарым-қатынас жасауға шектеу қойылады.
Алғашқы белгілері
- Оң жақ қабырға астындағы ауырсыну;
- Тәбеттің төмендеуі немесе жоғалуы;
- Жүрек айну, құсу;
- Әлсіздік, шаршағыштық, дене қызуының көтерілуі;
- Терінің және кілегейлі қабықтардың сарғаюы; несеп пен нәжіс түсінің өзгеруі.
Алдын алу шаралары
- Гигиена талаптарын сақтау;
- Жеке ыдыс, орамал, киім-кешекті бөлек қолдану;
- Науқасты басқа адамдардан оқшаулау;
- Науқас жатқан бөлмені залалсыздандыру.
Жазылғаннан кейінгі тамақтану тәртібі
Қорытынды және тәрбиелік бағыт
Нақыл сөздер
- Ауырып ем іздегенше, ауырмайтын жол ізде.
- Сау дене, азат ақыл, адал көңіл — үшеуімен бақытты болады өмір.
- Біздің бақытымыздың оннан тоғызы — денсаулық.
- Тазалық — денсаулық кепілі.