Өзіндік талдау
Практика өткен орын және алғашқы әсер
Өскемен қаласындағы дарынды балаларға арналған Жамбыл атындағы облыстық арнайы мектеп-гимназия-интернатында 23 сәуір–5 мамыр аралығында педагогикалық іс-тәжірибеден өттім. Екі апта уақыт аз болғанымен, мектеппен танысып, оқушылар мен ұстаздармен тіл табысып үлгердім.
Мектеп директоры Данияров Бағлан Капенұлы жылы қарсы алып, алғашқы күні-ақ мектептің міндеттері мен ережелерін түсіндірді. Ал мектеп өміріне тереңірек енуіме оқу ісінің меңгерушісі, директордың орынбасары Құсайынова Бақыт Серікбаевна үлкен қолдау көрсетті. Бақыт Серікбаевна — өз ісінің шебері, мақсатқа жүйелі түрде жете білетін тәжірибелі ұстаз.
Интернат жүйесі және күн тәртібі
- Мектеп интернат болғандықтан, оқушылар ғимараттың бір бөлігінде оқып, екінші бөлігінде тұрады.
- Сабақ 08:10-да басталып, 13:25-ке дейін жалғасады.
- 13:25–16:00 — демалыс және тамақтану уақыты.
- 16:00-ден кейін оқушылар кабинеттеріне келіп, келесі күнгі сабаққа дайындалады.
Сыныптар құрылымы және бағыттар
Сыныптар шағын: 6-сынып — біреу, ал 7–11 сыныптар — екіден. 7-сыныптан бастап сыныптар гуманитарлық және математикалық бағытқа бөлінеді.
Математикалық бағытта математика пәндері тереңдетіліп оқытылады. Бұл сыныпқа оқушылар емтихан арқылы қабылданады және математикаға бейімі жоғары балалар іріктеледі.
Осы бағыттың дамуына үлес қосып жүрген ұстаздардың қатарында Гүлмира Киікбаевна және Гүлназ Ниязханова бар. Олар оқушыларды жүйелі түрде дайындап, нәтижеге бағыттап келеді.
Тәлімгерлік қолдау
Маған бекітілген 7 «А» сыныбымен жұмыс барысында пән мұғалімі Гүлмира Киікбаевна, сондай-ақ тәрбие жұмысына жауапты ұстаздар Гүлжазиара Қапоновна және Қарлығаш Қабеновна жан-жақты қолдау көрсетті.
Әсіресе «Қайталау — білім тірегі» атты ашық сабақ пен «Геометриядан 50 сұрақ» қорытындылау сабағын өткізу кезінде Гүлмира Киікбаевнадан, ал «Музыка тоқтады» атты тәрбие сағатын ұйымдастыруда Гүлжазиара Қапоновна мен Қарлығаш Қабеновнадан нақты әдістемелік көмек алдым.
7 «А» сыныбы: құрамы, оқу сапасы және жұмыс тәсілдері
Математика пәні бойынша іс-тәжірибені негізінен 7 «А» сыныбында өткіздім. Сыныпта 26 оқушы оқиды: 19 қыз, 7 ұл. Сынып жетекшісі — Қарлығаш Қабеновна.
Оқу жылының басында мектеп ережесіне сай күн тәртібі талқыланып, әр оқушының міндеті белгіленген. Сыныпта сынып әкімі мен орынбасары, шаруашылық секторы, спорт секторы, көркемдеуші, кітапханашы және басқа да жауапты оқушылар бар.
Білім сапасы
- Жалпы білім сапасы
- 90%
- Екпінді оқушы
- 20
- Үздік оқушы
- 3
Бағыт және пәндік ерекшелік
Сынып гуманитарлық бағытта болғандықтан, тереңдетіліп оқытылатын пәндер — қазақ тілі және қазақ әдебиеті. Дегенмен математикаға қызығушылығы жоғары оқушылар да аз емес.
Математика бойынша көрсеткіш
Белсенді оқушылар
- Ауесханова Жанаргүл
- Зарахан Гүлжиһан
- Сайдығулмаров Дамир
- Тоқсанова Аяулым
Қосымша дайындық және «Формула сайысы»
Сыныпта үлгерімі төмен оқушылар да болды. Олармен түстен кейін, 16:00–18:00 аралығында қосымша дайындық жүргіздік. Оқушылардың нақты қай тұстан қиналатынын анықтап, есептерді оңайдан күрделіге қарай шығартуға тырыстым.
Бұл жұмыс барысында көп нәрсе үйрендім: формуланы немесе есептің шешу жолын оқушыға жеңіл әрі түсінікті жеткізу, оқушының ойлау деңгейін бақылап, тиімді тәсілді таңдау.
7-сынып бағдарламасы бойынша ықшамдау есептері қарастырылатындықтан, оқушылардың қысқаша көбейту формулаларын еркін меңгеруі маңызды. Сол мақсатта кешкі дайындық кезінде «формула сайысын» өткіздік:
- Бір оқушы тақтаға формуланы жазып, оның шығу жолын түсіндіреді.
- Қалғандары толықтырып, қателерін тауып, түзетеді.
Қарапайым форматқа қарамастан, сайыс өте қызықты өтті. Оқушылар түсінбеген тұстарын нақтылап, есте сақтауға мүмкіндік алды. Мұндай сәттерде сыныптың ұйымшылдығы анық байқалады.
Сыныпта ата-аналар қолдауы да тұрақты: кездесулер сынып сағаттарында және басқа уақыттарда жиі ұйымдастырылады. Бір сабаққа ата-ананың қатысуы ерекше әсер қалдырды.
Тәжірибе барысында өткізген сабақтар және кәсіби өсу
Негізгі пәнім — математика. Сондықтан математика пәнінің мұғалімі Гүлмира Киікбаевнамен тығыз жұмыс істедім. Ол — көп жылдық тәжірибесі бар, жоғары санатты ұстаз. Мектепте 7–9 сыныптарға алгебра және геометриядан сабақ береді.
Ұстаздан оқушыларды ұйымдастыру, олармен тіл табысу, жаңа тақырыпты түсіндірудің тиімді ережелері мен сабақ құрылымын сақтауды үйрендім. Практиканың алғашқы күні, 23 сәуірде сағат 10:00-де Гүлмира Киікбаевнаның сабағына қатыстым: мұғалім оқушылармен сәлемдесіп, мені сыныпқа таныстырды.
Осы екі апта ішінде 6–11 сыныптардың математика сабақтарына қатысып қана қоймай, кейбір сабақтарға өзім де кірдім. Сонымен қатар 11-сынып оқушыларының ҰБТ-ға дайындық жұмысына араластым.
| № | Пән | Сынып | Сабақ тақырыбы / форматы | Өзіндік қорытынды |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Математика | 6 «А» | «Мафия» тренингі | Оқушыларды ұйымдастыру, топқа бөліп жұмыс істету тәжірибесін жинақтадым. Сабақ қызықты әрі динамикалы өтті. |
| 2 | Геометрия | 7 «А» | «Геометриядан 50 сұрақ» (қорытындылау сабағы) | Әділ бағалау, назарды сабаққа шоғырландыру және оқушылар белсенділігін бақылау дағдыларым нығайды. |
| 3 | Қазақстан тарихы | 7 «А» | «Тұлпар» сайысы (қадағалау) | Сайыс форматының оқушы мотивациясына әсерін байқадым; қорытындыда жеңімпазға демалыс орнына жолдама берілді. |
| 4 | Алгебра | 11 «А» | ҰБТ-ға дайындық | Түлектердің қиналатын тұстарын анықтап, оны нақты әрі түсінікті түрде түсіндіруге тырыстым. |
| 5 | Алгебра | 8 «А» | Бақылау жұмысы | Жұмыстарды тексеріп, бағаладым; қателерін белгілеп, оқушылармен «қатемен жұмыс» жүргіздім. |
| 6 | Ағылшын тілі | 7 «А» | «Сын есім» (жаңа тақырып) | Оқушылардың басқа пәндердегі белсенділігін бақыладым. Математикадан әлсіз оқушылардың бұл сабақта белсенді болуы қабілет ерекшелігін көрсетті. |
| 7 | Алгебра | 11 «Б» | ҰБТ-ға дайындық | Есеп шығарудың ықшам тәсілдерін көрсетуге және уақытты үнемдеуге бағыт бердім. |
| 8 | Алгебра | 7 «А» | «Қайталау — білім тірегі» (ашық сабақ) | Жыл бойы өткен материалды жинақтап, пысықтау мақсатында өткізілді. Топтық жұмыс ұйымдастыра алдым, бірақ сабақ 6-сабаққа қойылғандықтан оқушылар шаршаңқы болды. Дегенмен сабақ мазмұнды әрі қызықты өтті. Дайындық кезінде жоспарлау, ұйымдастыру, көрнекілік әзірлеу тәжірибем артты. |
| 9 | Геометрия | 7 «Б» | Салу есептері | Салу құралдары мен тәсілдерін қайталап, оқушылармен бірге күрделірек салу есептерін орындауға талпындық. |
| 10 | Алгебра | 10 «А» | Тест | Тест тапсырмаларын талдап, түсінбеген сұрақтарды түсіндірдім; қателердің себебін бірге анықтадық. |
Қорытынды нәтиже: меңгерген дағдылар
Екі апта уақыт аз болғанына қарамастан, педагогикалық іс-тәжірибе барысында кәсіби тұрғыдан маңызды тәжірибе жинадым:
- Оқушылармен және мұғалімдермен тиімді қарым-қатынас орнату
- Сабақты сауатты жоспарлау
- Уақытты тиімді пайдалану
- Оқушыларды әділ бағалау
- Оқытудың әртүрлі формаларын қолдану
- Жаңа материалды түсіндіру және бекіту
- Қайталау сабақтарын өткізу
- Іс-қағаздармен жұмыс істеу
- Көрнекілік пен таратпа материалдарды тиімді пайдалану