Қаулы
Қазақстан Республикасы Үкіметі
1998 жылғы 14 тамыз, № 769
Қаулы дегеніміз не?
Қаулы — алқа негізінде жұмыс істейтін мекемелердің шешімдері мен ұйғарымдарын жинақтап рәсімдейтін ресми құжат. Қаулы, әдетте, мәжілістерде, жиналыстарда талқыланған мәселелер бойынша қабылданады және онда белгіленген шаралардың орындалуы міндетті.
Ірі мекемелерде, министрліктер мен ведомстволарда маңызды мәселелер бойынша алдын ала анықтама әзірленіп, соның негізінде қаулының немесе шешімнің жобасы дайындалады. Қаулы мен шешім тілдік құрылымы жағынан ұқсас келеді.
Қаулының мақсаты мен құқықтық негізі
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңның 4-бабына сәйкес, мемлекеттік органдарда мемлекеттік тілдің қолданылу аясын кеңейту мақсатында Қазақстан Республикасы Үкіметі төмендегідей міндеттерді бекітеді.
Нәтижеге бағытталу
Іс қағаздарын қазақ тіліне кезең-кезеңімен көшіру, сапаны арттыру және бірізді тәжірибе қалыптастыру.
Орындаудың міндеттілігі
Қаулыда көрсетілген шараларды орындау мемлекеттік органдар үшін міндетті.
1. Орталық атқару органдары мен әкімдерге қойылатын талаптар
Орталық атқару органдары мен барлық деңгейдегі әкімдер мемлекеттік тілдің белсенді қолданылуына басым жағдай жасап, құжат айналымын және ұйымдастырушылық үрдістерді жүйелі түрде қазақ тіліне бейімдеуі тиіс.
1) Іс-шаралар жоспары
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңның 23-бабын негізге ала отырып, мемлекеттік органдарда іс қағаздарын кезең-кезеңімен қазақ тіліне көшіруге байланысты іс-шаралар жоспарын әзірлеп, жүзеге асыру.
2) Кадрлық біліктілік талабы
Іс қағаздарын жүргізу және ресми құжаттарды әзірлеуге жауапты құрылым мамандарының мемлекеттік тілді білуі, сондай-ақ оны мемлекет қаражаты есебінен оқып-үйренуі кәсіби біліктілік талаптарына енгізілуі тиіс.
3) 1998 жылғы 1 қазанға дейінгі ұйымдастыру шаралары
- Жоғары ұйымдармен қызметтік хат-хабар алмасуды, ақпарат алмасуды, статистикалық және қаржылық есептерді, сондай-ақ есептің өзге де түрлерін мемлекеттік тілде қосымша қаржысыз қамтамасыз ете алатын облыстар мен аудандарды анықтау.
- Олар үшін мемлекеттік тілде іс қағаздарын жүргізуге қолайлы жағдай жасау.
- Мемлекеттік тілде тапсырылған құжаттарды, есептер мен ақпараттарды қабылдамай қайтару фактілеріне жол бермеу.
4) Құрылым және штаттық қамтамасыз ету
- Министрліктер мен өзге де орталық атқару органдарының орталық аппараттарында ішкі мүмкіндіктер есебінен мемлекеттік тілді іс қағаздарына енгізу жөніндегі құрылымдық бөлімшелерді толық шешу.
- Мемлекеттік ұйымдардың, кәсіпорындар мен мекемелердің штат кестелеріне қазақ тілінде іс жүргізуші және аудармашы лауазымдарын енгізу.
5) Құқықтық актілердің мемлекеттік тілде шығуы және сапаны бақылау
- Орталық атқару органдары қабылдайтын шешімдердің мемлекеттік тілде шығарылуын қамтамасыз ету.
- Қазақстан Республикасы Премьер-министрінің Кеңесі министрліктер мен өзге де орталық атқару органдарынан келіп түсетін мемлекеттік тілдегі құжаттардың сапасын кезең-кезеңімен сараптап, жақсарту жөнінде Үкімет қарауына ұсыныстар енгізіп отыру.
6) Мемлекеттік аударма қызметі
Жұртшылықтың тілдік қажеттіліктерін өтеу және тіларалық салада азаматтарды қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің, Сыртқы істер министрлігінің және Ішкі істер министрлігінің тиісті органдарында мемлекеттік аударма қызметін құру мәселесі шешілуі тиіс.
7) Деректемелер мен көрнекі ақпараттың талапқа сай рәсімделуі
Барлық мемлекеттік органдардың мөрлері мен мөртабандары, бланкілері, маңдайша жазулары мен өзге де деректемелері, көрнекі ақпараттары «Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңның 21-бабына сәйкес рәсімделуі қатаң бақылауда болуы керек.
8) Ілеспе аудармаға техникалық дайындық (1999 жылғы 1 қаңтарға дейін)
Орталық атқару органдары өздерінің ресми шаралары, алқа мәжілістері мен түрлі жиындары өтетін залдарды ілеспе аударма жасауға қажетті техникалық құрал-жабдықтармен және мамандармен қамтамасыз етуі тиіс.
2. Оқыту және цифрлық қолдау
Ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі
Мемлекеттік тілді үйрету және іс қағаздарына енгізуге арналған кешенді компьютерлік бағдарламаларды әзірлеп, іске асыру.
Білім беру жүйесі
1998–1999 оқу жылынан бастап жоғары және арнаулы оқу орындарының оқу бағдарламаларына «Қазақ тілінде іс қағаздарын жүргізу» арнайы курсын енгізу.
3. Министрліктердің арнайы міндеттері
Әділет министрлігі
- Парламентке ұсынылатын заң жобаларының мемлекеттік тілде сапалы әзірленуін қамтамасыз ету.
- Үш ай мерзім ішінде тіл заңнамасының сақталуын бақылау тәртібі туралы ережені әзірлеп, Қазақстан Республикасы Үкіметінің қарауына ұсыну.
Көлік және коммуникациялар министрлігі
- Көлік, сауда және байланыс салаларын мемлекеттік тілдегі сапалы анықтамалық-ақпаратпен қамтамасыз ету.
- Облыс орталықтарында, қалалар мен аудандардағы кенттер мен ауылдарда жұртшылыққа қызмет көрсететін байланыс тораптарын қазақ қаріпті аппараттармен және қазақ тілінде қызмет көрсете алатын кадрлармен қамтамасыз ету.
Сыртқы істер министрлігі
«Қазақстан Республикасындағы тіл туралы» Заңның 27-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасының дипломатиялық өкілдіктерінде, халықаралық шарттар жасау кезінде және өзге де мемлекетаралық шараларды өткізу барысында мемлекеттік тілдің белсенді қолданылуын қамтамасыз ету.
4. Жауапкершілік
Осы қаулының орындалуына министрліктердің және өзге де орталық атқару органдарының бірінші басшылары, сондай-ақ барлық деңгейдегі әкімдер тікелей жауапты.
Кім жауапты?
Бірінші басшылар және әкімдер.
Не үшін?
Мемлекеттік тілдің нақты енгізілуі мен орындалу тәртібі үшін.
Нәтиже
Сапалы құжат айналымы және тілдік инфрақұрылымның нығаюы.
Ескерту: Мәтін редакциялық өңдеуден өтті (грамматикасы түзетілді, ойдың берілуі ықшамдалды), ал мазмұны бастапқы құжаттағы талаптар мен құрылымға сай сақталды.