ТҰРҒЫН ҮЙ ҚҰРЫЛЫС САЛАСЫНДАҒЫ ИННОВАЦИЯЛЫҚ ҚЫЗМЕТТІ ҚОЛДАУДЫҢ МЕМЛЕКЕТТІК БАҒЫТТАРЫ
Тұрғын үй құрылыс саласындағы инновациялық қызметті қолдаудың мемлекеттік бағыттары
Қазақстан Республикасында инновациялық-индустриялық қызметтің дамуы стратегиялық негізге ие. Осы бағыттың құрамдас бөлігі ретінде әрбір облыс пен қала жергілікті ғылыми-техникалық әлеуетті кеңінен пайдаланып, әлеуметтік-экономикалық дамудың аймақтық бағдарламасын әзірлеуі қажет.
Нарық инфрақұрылымын жоғары деңгейде дамытуға бағытталған ірі инвестицияларсыз көптеген өңірлердің халықаралық нарыққа табысты шығуы қиын. Сондықтан кез келген саладағы инновациялық-индустриялық қызмет тұрақты оң нәтижеге жету үшін міндетті түрде капитал салымдарын талап етеді.
Жүйелі іске асыруға мүмкіндік беретін негізгі қадамдар
- Аймақтың ғылыми-техникалық саласының ағымдағы жағдайын анықтау.
- Инновациялық-индустриялық қызметтің басым бағыттарын айқындау.
- Әлеуметтік-экономикалық даму жобасының бөлігі ретінде ғылыми-техникалық саланы қалыптастыру.
- Инновациялық-индустриялық қызмет ресурстарын бағалау.
- Ғылыми-инновациялық саланы реттеу тетіктерін анықтау.
Инновациялық саясаттың негізі: құқықтық және экономикалық жағдайлар
Жеделдетілген инновациялық процестердің дамуын қамтамасыз ететін инновациялық саясаттың негізінде ұйымдастырылған құқықтық және экономикалық жағдайлар жатады. Бұл жағдайлар аймақтық шаруашылық кешеннің инновациялық дамуының мақсаттары мен міндеттерін нақтылайды.
Инновациялық-инвестициялық механизмдерді ынталандыруға бағытталған бірыңғай аймақтық саясаттың маңызды элементтерінің бірі — аймақтық реттеу. Оның мақсаты өндірістік, инвестициялық және инновациялық процестерді үйлестіру шараларын қолданумен қатар, ұзақ мерзімді стратегиялық міндеттерді шешу болып табылады.
Аймақтық реттеу жүйесінің ерекшелігі
Инновациялық процестерді аймақтық реттеу жүйесі күрделі құрылымға ие және өзара байланысты жүйе тармақтарының жиынтығын білдіреді. Бұл тармақтарды функционалдық белгісі бойынша ерекшеленетін, әртүрлі реттеушілік механизмдерді қолданатын дербес жүйелер ретінде сипаттауға болады.
Ескерту: бастапқы мәтіндегі «1-сурет. Инновациялық қызметті реттеудің аймақтық жүйесінің құрылымы» сілтемесі осы бөлімнің мазмұнына сәйкес келеді, алайда сурет берілмегендіктен, мәтіндік түсіндірме ретінде ұсынылды.
Қаржылық қолдау: тікелей және жанама құралдар
Инновациялық процестерді қаржылық қолдау жүйесі мамандандырылған бюджеттен тыс қорларды құруды қамтиды. Мұндай қорлар қаржы қаражатының шоғырлануын қамтамасыз етіп, оларды өңірлердегі инновациялық қызметтің ықтимал тәуекелдерін өтеуге және коммерциялық банктердің несиелері бойынша басым бағыттарға бөлуге мүмкіндік береді.
Жанама қаржыландырудың рөлі
Жанама қаржылық қолдау жүйесі мемлекеттік кепілдендіру механизмдерін қалыптастыруға негізделеді. Сонымен қатар ол аймақтық және салалық нарықтарда инновациялық тауарлар мен қызметтерге сұранысты ынталандырып, экономикалық дамудың маңызды факторына айналады.
Тұрғын үй құрылысындағы инновацияны жандандыратын сыртқы жағдайлар
Аймақтық құрылыс кешенінде, әсіресе тұрғын үй құрылыс саласында инновациялық қызметті белсендіру үшін қолайлы сыртқы жағдайлар қажет. Солардың бірі — жеңілдетілген салық салу. Бұл құрал инновациялық кәсіпорынның даму перспективасын айқындап, инновациялық өнімге қосымша инвестициялар тартуға ықпал етеді.
Мемлекеттік аймақтық тапсырыстар жүйесі нарықтық сұраныстың өсуіне бағытталады және инновациялық өнім мен инновациялық нарыққа ерекше мән береді. Бұл жүйе кәсіпорындардың қысқа мерзімді міндеттері мен іргелі ғылыми-техникалық зерттеулер аясындағы аймақтық мақсаттарды үйлестіруге нақты мүмкіндік береді.
ШОБ әлеуетін күшейту: ғылым және инновация инфрақұрылымы
Тұрғын үй құрылыс саласында шағын және орта кәсіпорындардың инновациялық-инвестициялық әлеуетін өсіру үшін ғылым, зияткерлік және инновациялық орталықтар құру қажет. Мұндай орталықтар зияткерлік меншік қағидаларына сүйеніп, инновацияны ілгерілетудің ұйымдастырушылық қолдауын қамтамасыз етеді.
Мемлекеттік басқару және стратегияларды іске асыру логикасы
Құрылыс саласын мемлекеттік басқаруда инновациялық саясатты іске асыру шаралары мемлекеттің құрылымдық саясаты, баға саясаты және қаржылық-өндірістік топтардың қалыптасуымен үйлесуі тиіс.
Тұрғын үй құрылыс саласындағы инновациялық-индустриялық стратегияларды жүзеге асыру нәтижесінде алынатын әлеуметтік-экономикалық және техникалық нәтижелердің жиынтығы республикалық бизнес-жоспарлардың маңызды бөлігіне айналады.
Негізгі шектеу: капиталға тәуелділік
Инновациялық қызмет, әдетте, елеулі капитал салымдарын талап етеді. Бұл фактор кәсіпорындардың өз қаражатының жеткіліксіздігі және қарыз алу мүмкіндіктерінің шектеулілігі жағдайында дамуды айтарлықтай қиындатады.