Конституция күні
Қоғам және құқық
ҚР Конституция күніне арналған мерекелік шараларда алғаш болып сөйлеген ҚР Конституциялық кеңесінің төрағасы Игорь Рогов сөзін былай бастады: «Ата заңымызды қабылдағанымызға 12 жыл толды. Осы аралықта республика Конституциясы тәуелсіздік, еркіндік және даму негізіне айналып келеді».
Ата заңның қабылдануы және маңызы
Қазіргі қолданыстағы Ата заңымыздың тарихы 1995 жылғы 30 тамыздан басталады. Конституция референдум арқылы қабылданды. Жас болғанына қарамастан, Тәуелсіз Қазақстанның Конституциясы өркениетті елдердің құқықтық дәстүрімен сабақтасып, мемлекеттік дамудың негізгі бағдарына айналды.
Негізгі идея
Зайырлы және құқықтық мемлекет құруды мақсат еткен ел үшін ең басты құндылық — адам, оның құқықтары мен бостандықтары.
Мерекелік жиындағы ой өзегі
Игорь Рогов баяндамасында Конституцияның қол жеткізген нәтижелерін жүйелі түрде атап өтті. Сөзінің қорытынды бөлімінде ол жуырда өткен ҚР Парламенті Мәжілісі мен мәслихат депутаттарының сайлауын мысалға келтіріп: «Саяси науқан ашық, ешбір шу-дамайсыз өтті. Бұл — Ата заңның қоғамдағы орны мен беделінің тереңдей түскенінің белгісі», — деді.
Іс-шара соңы шығармашылық ұжымдардың мерекелік концертімен жалғасты.
Әлеуметтік-экономикалық және саяси жаңғыруға ашылған жол
Қазақстан Республикасының қолданыстағы Конституциясы еліміздің әлеуметтік-экономикалық саласын ғана емес, саяси жүйесін де жаңғыртуға кең мүмкіндік берді. Дәл осы құжаттың негізінде азаматтардың құқықтары мен бостандықтары кепілденген, нарықтық экономикаға сүйенген құқықтық мемлекет ретінде Жаңа Демократиялық Қазақстанның берік іргетасы қаланды.
Конституциялық реформалар және институттарды күшейту
Конституцияға өзгерістер мен толықтырулар енгізу стратегиялық бағыт ретінде қарастырылды. Бұл үрдіс саяси және құқықтық реформаларды кезең-кезеңімен іске асыру, негізгі саяси күштер арасында диалог пен нормативтік негізді күшейту, сондай-ақ қазақстандық модельді дамыту мақсаттарына бағытталды. Аталған басымдықтар Мемлекет басшысының «Жаңа әлемдегі жаңа Қазақстан» Жолдауындағы бағдарлармен ұштасады.
Заңнамалық пакет
Президент туралы, Парламент және депутаттардың мәртебесі туралы, Үкімет және сайлау туралы конституциялық заңдар пакеті қабылданып, конституциялық-құқықтық жаңғыртуды институционалдық тұрғыда қамтамасыз етті.
Биліктің қайта бөлінуі
Мемлекеттік жоғары органдар жүйесінде өкілеттіктерді қайта бөлу арқылы басқарудың президенттік-парламенттік нысанына бейімделу күшейді, сонымен бірге елдің президенттік республика ретінде сақталатыны айқындалды.
Парламент рөлі және партиялардың ықпалы
Парламент қоғамдағы үдерістердің айқын көрінісі ретінде оның өкілеттіктерін арттырудың өзектілігін көрсетеді. Мәжіліс пен Үкімет арасындағы тепе-теңдік тетіктерін құруда саяси партиялардың ықпалы айтарлықтай өсіп келеді.
Полиэтникалық қоғам және ұлттық саясат
Конституциялық жаңалықтар полиэтникалық мемлекетте ұлттық саясатты жүзеге асырудың маңызды құралына айналды. Қазақстан халқы Ассамблеясы жоғары мәртебеге ие болып, қоғамдық келісім мен тұрақтылықты нығайтудың маңызды институты ретінде орнықты.
Үкіметтің алқалы жауапкершілігі
Конституция атқарушы биліктің жоғары органы — Үкіметтің алқалы орган ретіндегі мәртебесін бекіте отырып, қабылданатын шешімдер үшін ұжымдық жауапкершілікті күшейтеді. Бұл басқару сапасын арттыруға және мемлекеттік саясаттың сабақтастығын қамтамасыз етуге бағытталған.
Материал Конституцияның ел дамуына ықпалын, саяси институттардың орнығуын және құқықтық реформалардың кезеңді түрде жүргізілгенін сипаттайды.