Алқа мәжілісі

2007 жылғы рекорд және қаржыландыру тәртібі

2007 жылғы егін түсімі тәуелсіздік жылдарындағы ең мол көрсеткішке жетті. Бюджеттен қаржыландырылатын бағдарламалар толық орындалып, бөлінген қаражаттың 99,5% мақсатты түрде игерілгені айтылды.

Тәуекелді басқару: міндетті сақтандыру

Фермерлердің тәуекелін азайту үшін егін шаруашылығында сақтандыру жүйесі енгізілді. Соңғы жылдары қолға алынған міндетті сақтандыру құрғақшылық байқалған кезеңдерде де шаруалардың кепілді табыс алуына мүмкіндік беріп отыр.

Ел аумағында негізгі азық-түлік түрлері бойынша ұлттық стандарт деңгейінде азық-түлік қауіпсіздігі қамтамасыз етілгені айтылды. Дүниежүзілік банктің бағалауынша, Қазақстанның ауыл шаруашылығы тиімділік (табыстылық) тұрғысынан көмірсутек шикізаты өндірісінен кейін екінші орында тұр.

Бәсекеге қабілеттілікті арттыруға бағытталған шаралар

• Тұқым шаруашылығын дамыту және отандық сұрыптауды енгізу
• Асыл тұқымды мал шаруашылығын күшейту
• Техника паркін жаңарту және тиімді жобаларды іске асыру
• Ғылыми жетістіктерді өндіріске енгізу

Қазіргі уақытта мақта және көкөніс кластерлері қарқынды дамып келеді.

Министрлік ауыл және балық шаруашылығымен айналысатын кәсіпорындар мен ұйымдар үшін салық төлемдерінің жеңілдік тетіктерін ұсынып, өнім өңдейтін салаларға қосылған құн салығы бойынша қолданыстағы жеңілдіктерді кеңейтуді көтерді. Сонымен бірге экспорттық мүмкіндікті арттыру шаралары жүзеге асып, инфрақұрылым кезең-кезеңімен дамып келеді.

Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру – мемлекеттік саясаттың басты мақсаты» атты Жолдауында ауылдар мен селолардағы өмір сапасын жақсарту мемлекеттік саясаттың басым бағыты болып қала беретіні атап өтілген. Бұл міндеттер агроөнеркәсіп кешенін тұрақты дамытудың 2006–2010 жылдарға арналған тұжырымдамасы мен іс-шаралар жоспарында да кеңінен қамтылды.

Ауыл шаруашылығы саласының басымдықтарын заңнамалық тұрғыдан қамтамасыз ету Парламенттің маңызды міндеттерінің бірі ретінде аталды. Осы уақытқа дейін салаға қатысты жиырмаға жуық заң қабылданды. Олардың қатарында «Астық туралы», «Асыл тұқымды мал шаруашылығы туралы», «Өсімдік карантині туралы», «Қазақстан Республикасындағы ауылдық тұтыну кооперациясы туралы» және басқа да заңдар бар.

«Өсімдік шаруашылығы туралы» заң аясында тұқым шаруашылықтарына тікелей қолдау көрсетіліп, жоғары сортты тұқымдарды тауар өндірушілерге қолжетімді ету, сорт алмастыру мен жаңарту, отандық сұрыптауды енгізу бағытында бюджеттік бағдарламалар іске асырылуда.

«Өсімдіктерді қорғау туралы» және «Мақта саласын дамыту туралы» заңдарды орындау аясында жеміс-жидек, жүзім және мақта шаруашылықтарын жедел дамыту үшін бақтар мен жүзімдіктерді өнім беретін кезеңге дейін күту шығындарын субсидиялау тетіктері енгізілді.

Сондай-ақ 2005 жылы қабылданған «Агроөнеркәсіп кешені мен ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеу туралы» заң мемлекет тарапынан қаржылай қолдау шараларын жүйелеп, егіншілікте мол өнім алуға ықпал етті.

Мемлекеттік қолдау нәтижесінде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемі ұлғайды: өткен жылы 20 млн 137 мың тоннаға жуық дәнді дақыл жиналып, орташа шығымдылық 13,3 центнер/гектар болды. Қамбадағы астық елдің ішкі қажеттілігін толық қамтамасыз ете алатыны айтылды.

Жолдауда ауыл шаруашылығына жүйелі қолдау көрсету тапсырылып, әсіресе өңдеу саласының бәсекеге қабілеттілігін арттыру басым міндет ретінде белгіленді. Өңдеу кәсіпорындарын техникалық және технологиялық тұрғыдан қайта жарақтандыру да күн тәртібінде тұр.

Сонымен қатар сегіз басым бағыт бойынша жұмыс істейтін өңдеу кәсіпорындары үшін қосылған құн салығын 70%-ға дейін төмендету көзделетіні айтылды.

Өңделген өнім көлемі және ассортименттің кеңеюі

Өткен жылы өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемі 623 млрд теңгені құрады, оның ішінде азық-түлік өнімдерін өндіру (сусындарды қоса алғанда) 559,8 млрд теңге болды.

Нәтижесінде ет, шұжық, балық өнімдері, көкөніс, жеміс шырындары, күнбағыс және рапс майлары, сүт, сары май, ұн, жарма, макарон және кондитер өнімдері бойынша өндіріс көлемі артты.

Алдағы кезеңде ауыл шаруашылығы мен тамақ өнеркәсібіне инвестиция тарту көлемі ұлғаяды. Өткен жылы ауыл шаруашылығына келген инвестициялар 59 млрд теңгеден асып, алдыңғы жылмен салыстырғанда 19,6%-ға көп болды.

Үкімет басым дақылдарды өсіруді ынталандырумен қатар, жанар-жағар май, минералды тыңайтқыш, гербицидтер және ветеринариялық препараттардың бағасын арзандатуға бағытталған бағдарламаларды үйлестіруді көздейді. Ішкі және сыртқы нарықтың жағдайына қарай субсидия мөлшерін реттеу арқылы өндіріс көлемін басқару тетігі күшейтіледі.

Жолдауда мал шаруашылығына ерекше мән беріліп, оның экспорттық әлеуеті атап көрсетілді. Аграрлық ел ретінде Қазақстанда мал өсіруге өріс те, кеңістік те жеткілікті. Осыған байланысты бірқатар өңірде мал тұқымын асылдандыру жұмыстары жүйелі түрде жолға қойылып келеді.