Қазақша рефераттар

АРХИВТЕУ ПРОГРАММАЛАРЫ

Архивтеу программалары

Архивтеу — файлдардың көлемін азайтып, оларды сығылған күйде сақтауға мүмкіндік беретін тәсіл. Бұл бөлімде архивтеудің не үшін қажет екені, архивтік файлдың құрылымы, WinRAR арқылы архив жасау және файлдарды шығарып алу, сондай-ақ архивтің тұтастығын тексеру мен оны бүлінуден қорғау жолдары қарастырылады.

1) Файлдарды архивтеудің қажеттілігі

Кез келген ақпарат белгілі бір көлемге ие. Қатты диск қаншалықты үлкен болғанымен, оның сыйымдылығы шектеулі — бір күні жаңа мәліметтерді жазуға орын жетпей қалуы мүмкін. Мұндай мәселені шешудің ең қарапайым жолы — қажетсіз файлдарды жою. Бірақ қажетсіз файлдардың бәрін өшіргеннен кейін де орын жеткіліксіз болса, деректерді сығылған күйде сақтауға арналған арнайы архиватор программалар көмектеседі.

Архиваторлардың жұмысы көбіне мына идеяға сүйенеді: файл ішінде қайталанатын фрагменттер кездеседі, ал оларды толық күйінде сақтау міндетті емес. Программа қайталанатын бөліктердің орнына қысқаша сипаттаманы жазып, қажет кезде бастапқы реттілікпен қайта қалпына келтіреді.

Архиватордың тиімділігі мәлімет түріне байланысты әртүрлі болады. Мысалы, мәтіндік файлдар көбіне екі есеге жуық сығылады, ал сұр реңкті, қанықтылығы төмен суреттерді (PCX немесе BMP сияқты форматтарда) ерекшеліктеріне қарай екі-төрт, тіпті он есеге дейін қысуға болады.

Әдетте архиваторлар файл көлемін 10–70% аралығында кішірейте алады. Мысалы, 20 МБ көлеміндегі деректерді қарапайым көшіру кезінде бірнеше дискета қажет болуы мүмкін, ал архивтеу арқылы бұл көлемді бірнеше есе азайтуға болады.

Архивтеуге арналған программалар файлдардың көшірмесін сығылған күйде бір архив файлына жинақтауға, кейіннен оларды шығарып алуға, архив мазмұнын көруге және басқа да операцияларды орындауға мүмкіндік береді. Архиваторлар бір-бірінен қысу форматы, жұмыс жылдамдығы, қысу деңгейі сияқты мүмкіндіктерімен ерекшеленеді.

Архивтеу программалары тегін (shareware) немесе коммерциялық түрде таратылады. Кең таралған архиваторларға ARJ, RAR, PPKUNZIP және PKZIP жатады.

2) Архивтік файл

Архивтік файл — сығылған күйде бір файлға жинақталған және қажет болғанда бастапқы қалпында қайта шығаруға болатын бір немесе бірнеше файлдың жиынтығы.

Архив ішінде сақталатын деректер

  • Файл атауы
  • Файл орналасқан каталог туралы мәлімет
  • Соңғы өзгертілген уақыты
  • Архив бүтіндігін тексеруге арналған циклдік бақылау коды (CRC)

3) Файлдарды архивке қосу (WinRAR)

Қажет буманы ашып, архивтелетін файлдар мен бумаларды белгілеңіз. Белгілеуді пернетақта бағыттауыш пернелері арқылы немесе тышқанмен орындауға болады. Кей жағдайда Space және Ins пернелері белгілеуді жеңілдетеді. Сандық пернетақтадағы + және - пернелері топтық белгілеу/белгілеуді алып тастауға көмектеседі.

Әрекеттер тізбегі

  1. 1 Файл(дар)ды таңдаңыз да, Қосу батырмасын басыңыз (баламасы: Alt + A).
  2. 2 Архив атауын енгізіңіз немесе ұсынылған атауды растаңыз.
  3. 3 Форматты (RAR/ZIP), қысу тәсілін, том көлемін және басқа параметрлерді таңдаңыз.
  4. 4 OK батырмасын басып, архивтеуді бастаңыз.

Архивтеу кезінде статистика терезесі көрсетіледі. Процесті тоқтату қажет болса, сол терезедегі Болдырмау батырмасын басыңыз. WinRAR-ды жүйелік науаға ықшамдау үшін Фондық батырмасы қолданылады.

Архив дайын болған соң, оны ашып (Enter немесе екі рет шерту), мазмұнын көре аласыз. Сондай-ақ файлдарды архивке жай ғана тасымалдау (drag-and-drop) арқылы да қосуға болады.

4) Файлдарды архивтен шығарып алу (WinRAR)

Архивтен файл шығару үшін алдымен архивті ашу керек. Мұны бірнеше тәсілмен орындауға болады:

  • Windows-та архив файлын екі рет шерту немесе Enter пернесін басу (егер файл түрі WinRAR-мен байланыстырылған болса).
  • Архивті WinRAR терезесіне немесе белгішесіне тасымалдау (басқа архив ашық емес екеніне көз жеткізіңіз).
  • Командалық жолдан WinRAR-ды архив атауын параметр ретінде беріп іске қосу.

Шығарып алу қадамдары

  1. 1 Архив ішінен қажет файл(дар)ды/буманы белгілеңіз (көмекші пернелер: Space, Ins, сондай-ақ +/-).
  2. 2 Шығару батырмасын басыңыз (баламасы: Alt + E).
  3. 3 Файлды басқа бумаға шығару қажет болса, Шығару... батырмасын таңдап, жолды көрсетіп, OK басыңыз.

Шығарып алу сәтті аяқталса, WinRAR негізгі терезеге қайта оралады. Қате болса, диагностикалық хабарламасы бар терезе көрсетіледі.

5) Архивтердің тұтастығын тексеру

Архивтегі әр файл үшін циклдік бақылау коды (CRC) сақталады. Бұл код — файл мазмұнына тәуелді арнайы мән: файлға аз ғана өзгеріс енгізілсе де, CRC міндетті түрде өзгереді.

Сондықтан CRC архивтің дұрыс сақталғанын тексерудің сенімді белгісі болып саналады. WinRAR файлдарды архивтен шығару кезінде әр файл үшін CRC-ны қайта есептеп, архивте сақталған мәнмен салыстырады және нәтижесін көрсетеді.

6) Архивті бүлінуден сақтау (RAR)

RAR форматы архивке қалпына келтіру дерегін (recovery record) қосуға мүмкіндік береді. Егер бұл дерек қосылған болса, тасымалдаушыда (мысалы, дискіде) ақпарат бүлінген жағдайда да архивті қалпына келтіру ықтималдығы артады. Бұл мүмкіндік ZIP архивтеріне әрдайым қолданылмайды.

Қалпына келтіру дерегін қосудың тәсілдері

  • Командалық жолда операция кілті ретінде -rr[N] параметрін қолдану (N — пайыз/деңгей ретінде берілуі мүмкін).
  • WinRAR сұхбат терезесінде «Қалпына келтіру информациясы» опциясын қосу.
  • Әдепкі архивтеу профиліне осы опцияны қосып қою (архив өзгерген сайын қалпына келтіру дерегі автоматты түрде қосылады).

Қалпына келтіру дерегі жұмыс істеуі үшін оның құрамында көптеген секторлар болуы мүмкін. Егер бүлінген деректер үздіксіз қатар орналасса, әр сектор белгілі бір көлемдегі бүлінген бөлікті қалпына келтіруге көмектеседі.