Қазақстан республикасының Нидерландымен халықаралық қарым – қатынысы
Қазақстан–Нидерланды қатынастарының қалыптасуы
1991 жылғы 31 желтоқсанда Нидерланды Корольдігі Қазақстан Республикасының мемлекеттік егемендігін таныды. 1992 жылғы 10 қыркүйекте екі ел арасында дипломатиялық қатынастар орнатылды.
Консулдық инфрақұрылым
2000 жылғы 20 желтоқсанда Атырау қаласында Нидерландының резиденттік консулдығы ашылды.
Амстердамдағы өкілдік
2003 жылғы 20 тамызда Амстердамда Қазақстан Республикасының Бас консулдығы құрылып, 2005 жылғы 18 ақпанда дипломатиялық өкілдік ретінде қайта ұйымдастырылды.
Саяси диалог және парламенттік байланыстар
Екіжақты қатынастардағы маңызды кезеңдердің бірі — Нидерланды тарапының шақыруымен Қазақстан Президенті Н. Назарбаевтың 2002 жылғы 27–28 қарашада Нидерландыға жасаған алғашқы ресми сапары. Сапар барысында Король сарайы өкілдерімен, Премьер-министр Я. П. Балкенендемен, сондай-ақ Парламент палаталарының спикерлерімен кездесулер өтті.
Сапардың нәтижелері
- Инвестицияларды өзара қорғау туралы келісімдерге қол қою.
- Тұрақты әуе қатынастары жөніндегі келісімдер.
- Қазақстанның нарықтық экономика мен демократиялық институттарды дамыту бағытын қолдау.
Сол сапар аясында Президент Н. Назарбаев «Қазақстан — инвестициялар мен сауда үшін тартымды ел» тақырыбындағы бизнес-форум жұмысына қатысып, Нидерландының іскер топтарын Қазақстандағы инвестициялық мүмкіндіктермен таныстырды.
Парламенттік ықпалдастық
2003 жылғы шілдеде Нидерланды парламенттік делегациясы Алматыда өткен ЕҚЫҰ Парламенттік форумына қатысты. 2004 жылғы сәуірде Нидерланды Екінші палатасы мүшелері мен ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаттары арасында кездесулер өтті.
Ведомствоаралық байланыстар
2003 жылғы қазанда Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Нидерландының сыртқы істер ведомствосының өкілдерін қабылдап, екіжақты өзара іс-қимылдың күн тәртібін талқылады.
Нарықтық-экономикалық ынтымақтастық
Нидерланды Корольдігі — Қазақстанның Еуропадағы ең белсенді әріптестерінің бірі. Нидерланды компаниялары Қазақстанда мұнай-газ, тасымалдау және ауыл шаруашылығы секілді салаларда жұмыс істейді.
Инвестициялардың масштабы
2005 жылдың қорытындысы бойынша Нидерланды Қазақстанға тартылған инвестициялар көлемі жағынан АҚШ-тан кейін екінші орынға шықты (10,2 млрд АҚШ доллары).
Сауда айналымы
2005 жылы екіжақты тауар айналымы 1 018,3 млн долларға жетті: экспорт — 877,8 млн, импорт — 140,5 млн.
Өсу динамикасы
Бұл көрсеткіш 2004 жылмен салыстырғанда шамамен 1,1 есе жоғары (экспорт — 464,6 млн, импорт — 179,4 млн).
Тауар құрылымы
Қазақстан экспорты (ірі топтар)
- Асыл емес металдар және олардан жасалған бұйымдар
- Минералдық өнімдер
- Машиналар, жабдықтар, электр-техникалық өнімдер
- Химия өнеркәсібінің өнімдері
Қазақстан импорты (ірі топтар)
- Ауыл шаруашылығы және азық-түлік өнеркәсібі өнімдері
- Химия және байланысты салалардың өнімдері
- Машиналар, қондырғылар мен механизмдер
- Көлік құралдары (жерүсті, әуе және су көлігі), оптика және аспаптар
Іскерлік байланыстарды жандандыру
2005 жылғы сәуірде Амстердамда Нидерландының тиісті ұйымдары мен экономикалық ведомстволары Қазақстанға арналған бизнес-семинар өткізді. Іс-шараға қаржы мен өндіріс секторынан ондаған жетекші компания қатысты. Сондай-ақ Нидерланды тарапымен халықаралық кездесулер, салалық талқылаулар және «дөңгелек үстел» форматындағы пікір алмасулар ұйымдастырылды.
Халықаралық сауда және логистика
Қазақстанның Нидерландымен сауда-экономикалық байланыстары тұрақты түрде дамып келеді. Бұл ел Қазақстан экспортының жалпы көлемінде елеулі орын алады. 2000 жылы екі ел арасындағы тауар айналымы 304 млн АҚШ долларын құрады, оның ішінде экспорт — 240 млн доллар.
Айлақтардың рөлі
Роттердам мен Амстердам секілді ірі теңіз порттарының болуы екі ел арасындағы сауда өсіміне қосымша мүмкіндік береді.
Бірлескен кәсіпорындар
Қазақстанда шамамен 10-ға жуық бірлескен кәсіпорын тіркелген. Олардың қызметі жеміс-жидек өнімдерін өндіру, қызмет көрсету және халық тұтынатын тауарлар шығаруға бағытталған. Бірқатар жетекші голланд компаниялары Алматыда өкілдіктерін ашты.
Экспортты қолдау бағдарламасы
Нидерланды Үкіметі Қазақстанды экспортты ынталандыру бағдарламасына қосу туралы шешім қабылдады. Бағдарлама аясында даму жобалары бойынша голланд тауарларын жеткізу құнының 40%-ына дейін жабуға бағытталған гранттар қарастырылған.
Перспективалар және алғышарттар
Өнеркәсіп, корпоративтік сектор, банк ісі, инвестициялар, мәдениет және білім беру салаларында ынтымақтастықтың негізі қаланды. Қатынастарды одан әрі дамытуға Нидерландының тиімді географиялық орналасуы, әлемдегі ірі айлақтардың осы елде шоғырлануы және экономикалық құрылымының әртараптылығы ықпал етеді.
Ертеректегі байланыстар: 1994 жыл
1994 жылғы қаңтарда Маастрихт қаласында өткен «Global Panel» халықаралық конференциясына қатысу барысында Н. Назарбаев Нидерландының Премьер-министрі Р. Любберспен кездесті. Кездесуде екіжақты ынтымақтастықты, оның ішінде ауыл шаруашылығы саласындағы өзара іс-қимылды дамыту мәселелері талқыланды.
Негізгі түйін
Қазақстан мен Нидерланды арасындағы қарым-қатынастар саяси диалог, парламенттік өзара іс-қимыл және ірі инвестициялық жобалар арқылы нығайды. Нидерландының порттық-логистикалық әлеуеті мен Қазақстанның ресурстық және нарықтық мүмкіндіктері екіжақты ынтымақтастықты кеңейтуге тұрақты негіз қалыптастырады.