Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы
Құқықтық мәтін
Қазақстан Республикасының Салық кодексі: жалпы ережелердің қысқаша мазмұны
Бұл материал «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының Кодексі (Салық кодексі)» (2001 жылғы 12 маусым № 209-II) мәтініндегі жалпы бөлімнің негізгі нормаларын ықшамдап, түсінікті түрде береді. Кодекс кейінгі жылдары Қазақстан Республикасының заңдарымен бірнеше рет өзгертіліп, толықтырылды.
Қамтылатын бөлім
- Жалпы бөлім → 1-бөлім. Жалпы ережелер → 1-тарау. Негізгі ережелер
- 1–10-баптар: реттеу пәні, салық заңдарының құрамы, қолданылуы, қағидаттар және негізгі ұғымдар.
1-бап. Осы Кодекспен реттелетін қатынастар
Кодекс салықтарды және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді белгілеу, енгізу, есептеу және төлеу тәртібіне қатысты билік қатынастарын реттейді. Сондай-ақ мемлекет пен салық төлеуші арасындағы салық міндеттемелерін орындауға байланысты қатынастарды қамтиды.
Негізгі ой: Салық міндеттемесінің пайда болуы, орындалуы және тоқтатылуы — Кодекстің өзегін құрайтын құқықтық қатынастар.
2-бап. Қазақстан Республикасының салық заңдары
Қазақстан Республикасының салық заңдары осы Кодекстен, сондай-ақ қабылдануы Кодексте көзделген нормативтік құқықтық актілерден тұрады.
- Кодексте көзделмеген міндетті ешкімге жүктеуге болмайды.
- Салықтар мен міндетті төлемдер тек Кодексте белгіленген тәртіппен және жағдайларда енгізіледі, өзгертіледі немесе күшін жояды.
- Кодекс пен өзге заң актілері арасында қайшылық болса, салық салу мақсатында Кодекс нормалары қолданылады.
- Кодексте көзделген жағдайлардан басқа, салық қатынастарын реттейтін нормаларды салықтық емес заңдарға енгізуге тыйым салынады.
- Егер Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шартта өзгеше ережелер болса, шарт ережелері қолданылады.
3-бап. Салық заңдарының қолданылуы
Салық заңдары Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында қолданылады және жеке тұлғаларға, заңды тұлғаларға, сондай-ақ олардың құрылымдық бөлімшелеріне таралады.
Маңызды мерзімдік қағида
Жаңа салықтарды немесе міндетті төлемдерді белгілеуге, қолданыстағы мөлшерлемелер мен салық базасын өзгертуге қатысты заң актілері ағымдағы жылдың 1 қарашасынан кешіктірілмей қабылдануға тиіс және келесі жылдың 1 қаңтарынан бастап қана қолданысқа енгізілуі мүмкін.
4–9-баптар. Салық салудың негізгі принциптері
Қазақстан Республикасының салық заңдары төмендегі принциптерге негізделеді. Кодекстің ережелері осы принциптерге қайшы келмеуге тиіс.
5-бап. Міндеттілік
Салық төлеуші салық заңдарына сәйкес салық міндеттемелерін толық көлемде және белгіленген мерзімдерде орындауға міндетті.
6-бап. Айқындығы
Салықтар мен міндетті төлемдер айқын болуы тиіс: міндеттеменің туындау, орындалу және тоқтатылу негіздері мен тәртібі салық заңдарында нақты белгіленеді.
7-бап. Әділдік
Салық салу жалпыға бірдей және міндетті. Жеке сипаттағы салық жеңілдіктерін беруге тыйым салынады.
8-бап. Біртұтастық
Салық жүйесі елдің бүкіл аумағында барлық салық төлеушілерге қатысты біртұтас болады.
9-бап. Жариялылық
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік құқықтық актілер ресми басылымдарда міндетті түрде жариялануға тиіс.
10-бап. Осы Кодексте қолданылатын негізгі ұғымдар
Салық салу мақсатында Кодексте бірқатар негізгі ұғымдар айқындалады. Төменде берілгендер — мәтінде келтірілген анықтамалардың редакциялық тұрғыдан ықшамдалған нұсқасы.
- Қайырымдылық көмек
- Әлеуметтік қолдау көрсету үшін жеке тұлғаларға, сондай-ақ әлеуметтік салада қызмет ететін ұйымдарға олардың жарғылық қызметін қолдау мақсатында өтеусіз берілетін мүлік.
- Сыйақы
- Кредиттер бойынша, қаржы лизингі бойынша, салымдар (депозиттер) бойынша, жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша, сондай-ақ борыштық бағалы қағаздар бойынша төлемдер (дисконт немесе купон), вексель бойынша төлемдер.
- Ұтыстар
- Конкурстарда, жарыстарда (олимпиадаларда), фестивальдарда, лотереяларда және ұтыс ойындарында, сондай-ақ салымдар мен борыштық бағалы қағаздар бойынша ойындарды қоса алғанда алынатын заттай және ақшалай табыстар.
- Грант
- Мемлекеттер, олардың үкіметтері, халықаралық және мемлекеттік ұйымдар, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметі белгілейтін тізбеге енгізілген шетелдік үкіметтік емес ұйымдар мен қорлар беретін, белгілі бір мақсаттарға жету үшін өтеусіз ұсынылатын мүлік.
- Ізгілік көмек
- Тұрмыс жағдайын жақсарту, сондай-ақ әскери, экологиялық, табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың алдын алу және оларды жою үшін шет мемлекеттерден және халықаралық ұйымдардан Қазақстан Республикасына өтеусіз берілетін мүлік (азық-түлік, тауарлар, техника, жабдықтар, дәрі-дәрмектер және өзге де заттар).
- Дивидендтер
- Акциялар бойынша төленуге тиіс табыс; пайлық инвестициялық қордың пайлары бойынша төленуге тиіс табыс (басқарушы компания пайларды сатып алған кездегі табыстардан басқа); сондай-ақ заңды тұлғаның құрылтайшылары мен қатысушылары арасында бөлінетін таза табыстың бір бөлігі және белгілі жағдайларда мүлікті бөлуден түсетін табыстар.
- Борыштық бағалы қағаздар бойынша дисконт
- Борыштық бағалы қағаздың номиналдық құны мен оның бастапқы орналастыру құны немесе сатып алу құны арасындағы айырма (купон есепке алынбайды).
- Борыштық бағалы қағаздар
- Заем қатынастарын куәландыратын қаржы құралдары (мемлекеттік бағалы қағаздар, облигациялар және заңға сәйкес өзге де түрлері).
- Қатысу үлесі
- Жеке және заңды тұлғалардың бірлесіп құратын ұйымдарға, консорциумдарға мүлкімен қатысу үлесі (акционерлік қоғамдар мен инвестициялық пай қорларын қоспағанда).
- Басқа да міндетті төлемдер
- Бюджетке белгіленген мөлшерде жүргізілетін міндетті ақша аударымдары: алымдар, баждар, төлемақылар және төлемдер.
- Жеке кәсіпкер
- Заңды тұлға құрмай кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын резидент немесе резидент емес жеке тұлға.
- Инжинирингтік қызметтер көрсету
- Инженерлік-консультациялық қызметтер, зерттеу, жобалау-конструкторлық, есептеу-талдау жұмыстары, техникалық-экономикалық негіздемелер әзірлеу, өндірісті ұйымдастыру және басқару, өнімдерді өткізу саласында ұсынымдар дайындау.
- Купон (борыштық бағалы қағаздар бойынша)
- Эмитенттің шығарылым шарттарына сәйкес борыштық бағалы қағаздардың номиналдық құнынан тыс төлейтін төлемі. (Берілген үзінді осы тұста үзіледі.)
Ескерту: Берілген материал бастапқы құжаттың үзіндісіне негізделген. Толық әрі дәл қолдану үшін Кодекстің ресми нұсқасына сүйеніңіз.
Құқықтық дереккөз туралы
Негіз: «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының Кодексі (Салық кодексі)» (2001 жылғы 12 маусым № 209-II), кейінгі өзгерістер мен толықтырулармен.