Қазақша рефераттар

Инвестициялар классификациясы.

Мазмұны

  1. Инвестициялар классификациясы
  2. Жобаның өмірлік циклі. Инвестициялық жобаның құны және кешенді талдау
  3. Дисконттаудың мәні және оны инвестицияны бағалауда қолдану
  4. Инвестиция тиімділігін бағалаудың динамикалық әдістері (NPV, PI, DPP, IRR)
  5. Инвестицияны бағалаудың статикалық әдістері (PP, ARR)
  6. Инвестициялық жобаның ақша ағынының элементтері және құрамы
  7. Тәуекел жағдайында инвестициялық шешімдерді қабылдау
  8. Инвестициялық қызметті қаржыландыру көздері
  9. Қазақстанда инвестицияларға мемлекеттік қолдау
  10. Инвестициялық жобалардың түрлері мен мәні

1. Кәсіпорынның инновациялық-инвестициялық қызметінің мәні

Инвестиция — кәсіпкерлік немесе өзге де қызмет объектілеріне табыс табу немесе басқа да пайдалы нәтиже алу мақсатында салынатын ақша қаражаттары, бағалы қағаздар, мүлік, мүліктік құқықтар және ақшалай құндылығы бар өзге құқықтар.

Инновация — инновациялық процестің соңғы нәтижесі; өнімнің немесе технологияның жаңа не жетілдірілген түрі.

Инновациялық процесс ғылыми-зерттеу, тәжірибелік-конструкторлық және жобалық-технологиялық жұмыстарды, жаңа өнімді өндіру мен пайдалануды, жаңа технологиялық процестерді және өндірісті ұйымдастырудың жаңа әдістерін енгізуді қамтиды.

Жобаны құрастыру және іске асыру кезеңдері

  • Инвестициялық ойды алдын ала негіздеу және таңдау
  • Ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстар
  • Инвестициялық мүмкіндіктерді зерттеу
  • Жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін дайындау
  • Ғылыми-зерттеу және жобалық құжаттамаларды әзірлеу
  • Құрылыс-монтаж жұмыстары
  • Өндірісті игеру және дайындау
  • Объектіні пайдалануға енгізу және өнім шығаруды ұйымдастыру

Инвестициялық ойды қалыптастыру нені қамтиды?

  • Ғылыми идеяны негіздеу
  • Техникалық және ғылыми шешімдерді инновациялық, патенттік, экологиялық талдау
  • Сертификаттау талаптарын орындау қажеттілігін тексеру

Ерте кезеңдегі мұндай тексерістер кейінгі шығындарды төмендетіп, тәуекелдерді алдын ала басқаруға мүмкіндік береді.

Инновациялық мүмкіндіктерді зерттеу

Нарық және баға

  • Өнімге/жұмысқа/қызметке сұранысты талдау
  • Базалық, ағымдағы және болжамды баға деңгейлерін анықтау

Инвестиция және тиімділік

  • Инвестицияның болжамды көлемін анықтау
  • Экономикалық, қоғамдық және коммерциялық тиімділікті бағалау
  • Әлеуетті инвесторларға ұсыныс әзірлеу

Техникалық-экономикалық негіздеме (ТЭН) құрамына кіреді

  • Маркетингтік зерттеу (сұраныс, ұсыныс, баға)
  • Өнімді өткізу бағдарламасын әзірлеу
  • Жобаны іске асыруды ұйымдастыру
  • Инженерлік қамтамасыз етуді жоспарлау
  • Қоршаған ортаны қорғау шараларын әзірлеу
  • Кәсіпорынды басқару жүйесін сипаттау
  • Тәуекелді бағалау
  • Жобаның мерзімін анықтау

Инвестиция формалары

  • Ақша қаражаттары және олардың эквиваленттері
  • Ғимараттар, көлік, құрал-жабдықтар, өлшеу аппаратуралары және басқа мүліктер
  • Мүліктік құқықтар

Тиімділікті бағалау үшін маңызды

  • Өнім, ресурс және ақша ағындарын модельдеу
  • Жобаның шаруашылық қызметке және кәсіпорын жағдайына әсерін талдау
  • Қоршаған ортаға ықпалын бағалау
  • Инфляция әсерін есепке алу

Инвестициялық қызмет: субъектілер, объектілер және құқықтық қағида

Инвестициялық қызмет — жеке және заңды тұлғалардың, коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталына қатысуға немесе кәсіпкерлік қызметте пайдаланылатын тіркелген активтерді құруға және ұлғайтуға бағытталған қызметі.

Субъектілер

Инвесторлар, тапсырыс берушілер, орындаушылар.

Қатысушылар

Қолданушылар, жеткізушілер және өзге заңды тұлғалар.

Объектілер

Қайта құрылған/модернизацияланған негізгі қорлар, айналым құралдары, бағалы қағаздар, мақсатты салымдар, ғылыми-техникалық өнімдер, мүліктік құқықтар.

Барлық инвесторлар инвестициялық қызметті жүзеге асыруға құқылы. Инвестор инвестицияның тиімділігін, көлемін, бағытын және мерзімін дербес айқындайды. Белгілі бір қызмет түрлерімен айналысу үшін лицензия немесе сертификат талап етілуі мүмкін.

Аяқталмаған инвестициялық объектілер инвестициялық процесс субъектілерінің үлестік меншігі ретінде қарастырылуы мүмкін. Нысаналы банктік салымдар, акциялар, бағалы қағаздар, алынған мүлік үшін төлемдер және жалға алу құқықтары тиісті шарттарға сәйкес өтеледі.

Ескерту: инвестициялық қызмет кей жағдайда инфляциядан бөлек, инвестициялық саладағы құрылымдық сәйкессіздіктерге байланысты да күрделене түседі.

2. Инвестициялар классификациясы

Инвестициялар — табыс табу немесе өзге пайдалы әсер алу мақсатында кәсіпкерлік не басқа қызмет объектілеріне салынатын ақша қаражаттары, бағалы қағаздар, мүлік және ақшалай құндылығы бар өзге құқықтар.

Капитал салынған объекті бойынша

  • Нақты инвестициялар

    Пайда табу үшін нақты активтерге (өндіріс пен қызмет көрсетуге байланысты) ақша салу. Әдетте өндірістік және өндірістік емес негізгі қорларды ұлғайтуға бағытталады.

  • Қаржылық (қоржындық) инвестициялар

    Пайда алу мақсатында бағалы қағаздар түріндегі активтерді сатып алу.

Инвестициялау мерзімі бойынша

  • Қысқа мерзімді — 1 жылға дейін.
  • Орта мерзімді — 1 жылдан 3 жылға дейін.
  • Ұзақ мерзімді — 3 жылдан жоғары (жиі негізгі құралдарды қайта өндіруге бағытталған капитал салымдары).

Қатысу деңгейі бойынша

  • Тікелей инвестициялар — инвестор капитал салынатын объектіні таңдауға тікелей қатысады.
  • Жанама инвестициялар — делдалдар (инвестициялық қорлар, қаржы делдалдары) арқылы жүзеге асады; көбіне бағалы қағаздарға тән.

Меншік нысаны бойынша

  • Жеке меншік инвестициялар — азаматтар мен кәсіпкерлік ұйымдардың қаражаты.
  • Мемлекеттік инвестициялар — мемлекеттік кәсіпорындар, әртүрлі деңгейдегі бюджеттер және бюджеттен тыс қорлар қаражаты.

Арнайы түрлер

Венчурлық инвестициялар

Жаңа технологиялар саласындағы шағын инновациялық кәсіпорындарды қаржыландыруға бағытталған тәуекелі жоғары капитал салымдары. Көбіне жаңа кәсіпорындарға немесе жоғары тәуекелді жаңа салаларға акциялар арқылы салынады.

Аннуитет

Салымшыға белгілі уақыт аралықтарында тұрақты табыс әкелетін инвестициялар. Әдетте сақтандыру және зейнетақы қорларымен байланысты.

Инвестициялық ресурстардың шығу тегі бойынша

  • Мемлекеттік — мемлекеттік басқару органдары және мемлекеттік формадағы кәсіпорындар салымдары.
  • Шетелдік — шетел фирмалары, ұйымдары және мемлекеттері салымдары.
  • Аралас — отандық және шетелдік экономикалық субъектілердің бірлескен салымдары.
  • Жеке — жеке тұлғалар мен жеке капитал көздері.

3. Жобаның өмірлік циклі. Инвестициялық жобаның құны және кешенді талдау

Инвестициялау мәселесін зерттеуде негізгі ұғымдардың бірі — жобаның өмірлік циклі. Ол жобаның пайда болу сәтінен бастап, оның аяқталуына (жойылуына) дейінгі уақыт аралығын білдіреді.

Жоба өтетін кезеңдер тәжірибеде фаза (этап, стадия) ретінде қарастырылады.

Инвестициялық объектілердің жіктелуі

  • Жоба масштабы бойынша: кіші және мега жобалар
  • Бағыты бойынша: коммерциялық және әлеуметтік жобалар

Кіші жоба

Көлемі шектеулі, құрылымы қарапайым. Америкалық тәжірибеде капитал салымы шамамен 10–15 млн деңгейімен байланыстырылып қарастырылады.

Мега жоба

Ортақ мақсатқа біріктірілген өзара байланысты көптеген жобалардан тұратын, ресурстар көлемі ірі және әдетте ұлттық/мемлекеттік/аймақтық деңгейдегі мақсатты бағдарламалар арқылы іске асатын бастама.

Жобаның негізгі фазалары

1) Инвестиция алдындағы фаза

  • Инвестициялық мүмкіндіктерді талдау
  • Алдын ала техникалық-экономикалық дәлелдеме
  • Инвестициялық мүмкіндіктер туралы баяндама

2) Инвестициялық фаза

  • Келісімдерді бекіту және коммуникация
  • Жобалау
  • Құрылыс
  • Маркетинг
  • Оқыту
  • Эксплуатация
  • Қабылдау және іске қосу
  • Құрал-жабдықтарды ауыстыру
  • Кеңейту және инновация

Жобаны қалыптастырудағы бастапқы қадамдар (идея кезеңі)

  • Идеялардың тууы және негізделуі
  • Техникалық шешімдерді инновациялық, патенттік және экологиялық талдау
  • Сертификаттау талаптарын орындау қажеттілігін тексеру
  • Аймақтық/жергілікті/салалық басқару органдарымен алдын ала келісу
  • Ақпараттық меморандум дайындау

Жобаның құны және құнды басқару

Жобаның құны ресурстардың құнына, орындалатын жұмыстардың уақытына және бағасына байланысты қалыптасады. Құнды басқару, әдетте, үш негізгі процесті қамтиды:

  • жоба құнын бағалау
  • жобаны бюджеттендіру
  • жоба құнын бақылау

Құнға әсер ететін ресурстар

  • құрал-жабдықтар (сатып алу, жалға алу, лизинг)
  • өндірістік қуаттар мен құрылғылар
  • жұмыс күші
  • шығыс тауарлары (output)
  • материалдар
  • оқыту, семинарлар, конференциялар
  • субконтрактілер

Жоба құнын бағалау түрлері

  1. Жоба концепциясы (өміршеңдікті және қаржылық орындалуын бағалау)
  2. Инвестицияны негіздеу (жоспарланған шығындарды бюджеттік шектеулермен салыстыру)
  3. Техникалық-экономикалық негіздеу (инвестициялық шешім қабылдау және қаржыландыру)
  4. Қызметтік құжаттаманы әзірлеу
  5. Ауытқуларды бағалау (орындалған жұмыс құнын қайта бағамдау)
  6. Пайдалануға беру
  7. Пайдалану кезеңі
  8. Жобаның аяқталуы

4. Дисконттаудың мәні және оны инвестицияны бағалауда қолдану

Инвестициялық жобаның экономикалық тиімділігі әртүрлі критерийлер мен көрсеткіштер жүйесі арқылы бағаланады. Экономикалық және қаржылық талдауда жобаның ағымдағы және болашақ құнын салыстыру үшін дисконттау әдісі қолданылады.

Дисконттау дегеніміз не?

Дисконттау — дисконттау коэффициентін қолдану арқылы болашақтағы нәтижелер мен шығындарды бастапқы (ағымдағы) құнға келтіру әдісі.

Бұл тәсіл банк ісінде, несиелеуде, сақтандыруда және тәуекелді бағалауда төлемдердің уақыт факторын ескеруге мүмкіндік береді.

Капитал нарығында дисконт құны (немесе дисконт нормасы) ұзақ мерзімді қарыздар бойынша инвестор талап ететін пайыздың нақты деңгейінен төмен болмауы тиіс. Инвестициялық жобаны бағалауда әртүрлі мерзімдердегі көрсеткіштерді бір өлшемге келтіру дәл осы дисконттау арқылы жүзеге асырылады.

Мәтін үзіндісі аяқталмаған: бастапқы деректе дисконт нормасын таңдау қағидалары әрі қарай жалғасуы тиіс (мысалы, капитал құны, тәуекел үстемесі, инфляция және баламалы табыстылық).