Тасымалдау шаруашылығын ұйымдастыру
Мұнай-газ өндіру саласында көлік шаруашылығы ерекше орын алады. Ол бұрғылау мен өндіру объектілерінің үздіксіз жұмысын қолдап, материалдар мен жабдықты уақтылы жеткізуді, адамдарды тасымалдауды және инженерлік қызмет көрсетуді қамтамасыз етеді.
Тасымалдау өнеркәсібінің құрамы мен маңызы
Көлік қызметін ұйымдастыру — өндірістің ырғақты әрі қауіпсіз жүруінің негізгі шарттарының бірі. Дұрыс таңдалған және тиімді қолданылған көлік техникасы бос тұруды қысқартып, еңбек өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Өндірістік әсері
Материалдық-техникалық жабдықтау, қосалқы және негізгі өндіріс, өткізу бөлімдері көлікпен дер кезінде және тоқтаусыз қамтамасыз етіледі.
Экономикалық әсері
Тасымалдау шығындарын жүйелі түрде төмендету және көлікке қызмет көрсететін қызметкерлердің еңбек өнімділігін арттыруға жағдай жасалады.
Тасымалдау жүйесі: негізгі қызмет түрлері
Мұнай-газ кәсіпорындарындағы көлік жүйесі бірнеше бағыттағы жұмыстарды қамтиды. Әр қызмет түрі өндірістің нақты қажеттіліктеріне бейімделеді.
Бұрғылау және өндіру объектілеріне технологиялық қызмет көрсету
Технологиялық қызмет көрсету — мұнай мен табиғи газды өндіру және ұңғы бұрғылау процестерінде арнайы құрал-жабдықты талап ететін жеке технологиялық операцияларды орындау. Бұл үшін шынжыр табанды және доңғалақты жүрісті жылжымалы агрегаттар қолданылады; әдетте олар бір реттік және арнайы жұмыстарға арналған.
Орталықтандырылған жүк тасымалдау
Әртүрлі базалардан технологиялық материалдарды, құрал-жабдықтарды және құрылыс материалдарын объектілерге жеткізуді ұйымдастырады.
Ішкі жүк тасымалдау
Ауыспалы өндіріс жұмысын қамтамасыз ететін базалардан материал, жабдық және саймандарды объектілерге жеткізу, сондай-ақ оларды қайта базаға қайтару және өндіріс объектілері арасында тасымалдау үшін орындалады.
Ірі габаритті көлік тасымалдау (ауыр жүк тасымалы)
Ірі өлшемді және ауыр жүктерді автомобиль-тягачтармен, тракторлармен, бульдозерлермен, сондай-ақ әртүрлі жүк көтерімділігі бар прицеп-трейлерлермен тасымалдауды қамтиды.
Жүк тиеу-түсіру жұмыстары
Доңғалақты және шынжыр табанды жүрісті, әртүрлі жүк көтерімділігі бар крандар көмегімен орындалады.
Вахталық тасымалдау
Объектілер (кен орындары) елді мекендерден қашық орналасатындықтан, жұмысшыларды жұмыс орнына және үйлеріне уақтылы жеткізуге арналған.
Инженерлік қызмет көрсету
Инженер-техникалық қызметкерлер (ИТҚ) өндіріс объектілеріне ұйымдастыру, байқау және бақылау жұмыстарын жүргізеді. Бұл қызмет, әдетте, жеңіл және жүк автокөліктерінің көмегімен атқарылады.
Көлік шаруашылығын ұйымдастыру: таңдау критерийлері
Көлік шаруашылығын ұйымдастыруда әр учаске үшін көлік құралдары мен көлік жабдықтарын дұрыс таңдау ерекше маңызды. Таңдау кезінде техникалық сипаттамалармен қатар жүктің ерекшеліктері де міндетті түрде ескеріледі.
Техникалық параметрлер
- Жүк көтергіштік
- Жылдамдық
- Маневрлік
- Өтімділік және қозғалыс тұрақтылығы
Логистикалық факторлар
- Жүк ағынының көлемі
- Маршруттың ұзақтығы және нүктелер арасындағы қашықтық
- Жүктің габариті және тасымалдау шарттары
- Материалдың физика-механикалық қасиеттері
Маңызды қағида
Көлік құралдарының типі қызмет көрсетілетін өндірістің техникалық, табиғи және ұйымдастырушылық ерекшеліктеріне сәйкес болуы тиіс. Дұрыс іріктелген көлік техникасы бос тұруды азайтып, жалпы өндірістік тиімділікті арттырады.
Жүк тасымалын ұйымдастыру жүйелері
Мұнай-газ саласы кәсіпорындарында жүк тасымалын ұйымдастырудың екі негізгі жүйесі қолданылады.
Маятниктік жүйе
Екі пункт арасындағы тұрақты көлік байланысына негізделеді. Бұл жүйеде маршрутқа көлік құралдары бекітіліп, бір бағыттағы жеткізу циклі қайталанып отырады.
Қашан тиімді: бағыт тұрақты, нүктелер саны аз, тасымал көлемі тұрақты болғанда.
Сақиналық жүйе
Бірнеше цех, қойма немесе басқа пункттерді бірінен кейін бірін қамтитын маршрут арқылы көлік байланысын ұйымдастырады.
Қашан тиімді: пункттер көп, жеткізу нүктелері әртүрлі, бір рейсте бірнеше операция орындау қажет болғанда.
Ішкі өндірістік көлікті ұйымдастырудың негізгі мақсаттары
- Негізгі және қосалқы өндірісті, материалдық-техникалық жабдықтауды (МТЖ), сондай-ақ өткізу бөлімін көлікпен дер кезінде және тоқтаусыз қамтамасыз ету.
- Көлік техникасының рационалды түрлерін таңдау және оны тиімді пайдалану.
- Көлік операцияларын кешенді механикаландыру және автоматтандыру.
- Жүк пен адамдарды тасымалдау шығындарын жүйелі түрде төмендету және көлікке қызмет көрсететін жұмысшылардың еңбек өнімділігін арттыру.
Технология және технологиялық жүйе
Технология — жалпы білім жиынтығын білдіретін тұтас ұғым.
Технологиялық жүйе — өндіріс процесінде операциялардың орындалу бірізділігін айқындайтын ережелер мен нормалардың жиынтығы.
Технологиялық жүйелердің мәні өндірілетін өнімнің қажетті сапалық қасиеттерін қамтамасыз ету деңгейімен айқындалады. Мұндай жүйе әсер етуге икемді әрі төзімді болып, техникалық прогресті жылдам қабылдайды.
Технологиялық жүйенің артықшылықтары
- Жабдықты, еңбек құралдарын, адамдар мен ақпаратты тұтастай әрі тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
- Неғұрлым прогрессивті амалдар мен тәсілдер арқылы өндіріс процестерін жүзеге асыруға жағдай жасайды.
- Өндірістің тұрақтылығы мен сапасын арттыруға бағытталған басқарушылық тәртіпті күшейтеді.