Балдыр
Жазда тоған суының кейде жасыл түске енетінін байқаймыз. Бұл құбылыстың себебі — жылы суда ерекше өсімдіктер, яғни балдырлар өте жылдам көбейеді.
Егер «жасыл» суды микроскоппен қарасаңдар, сансыз ұсақ түйіршіктерді көресіңдер — бұл балдырлардың шоғырлары.
Балдырлар қандай болады?
Жер бетінде балдырлардың түрі өте көп. Олардың арасында ұзындығы 40 метрге дейін жететін алыптары да бар (олар мұхиттарда өседі). Сонымен бірге бар болғаны бір ғана жасушадан тұратын балдырлар да кездеседі: олар көбіне шоғырланып, су бетінде сансыз колония құрып, судың түсін өзгертіп жібереді.
Жасыл-көк балдырлар
Жасыл-көк балдырлар тек суда ғана өспейді. Қазақстан мен Орта Азия шөлдерінде олар топырақ бетінде де кездеседі. Бұл өңірлерде жаңбыр жауатын көктем мен күзде жасыл-көк балдырлар ерекше көбейеді.
Ал құрғақ кезде олар қабыршаққа айналып, топырақ бетін жауып қалады. Жел бұл қабыршақты жан-жаққа ұшырып әкетеді. Жаңбыр жауса болды — жасыл-көк балдырлар қайтадан жанданады.
Жасыл балдырлар
Жасыл балдырлар топырақ бетінде де өсе алады, бірақ көбінесе суда тіршілік етеді. Олардың арасында бір жасушалы түрлері де бар: олар су бетінде қалқып жүреді. Ал ірі балдырлар су түбіне берік бекінеді.
Қоңыр балдырлар
Қоңыр балдырлардың бәрі — ірі өсімдіктер. Олар теңіздер мен мұхиттарда су астындағы ормандарды, нағыз джунглиді түзеді.
Саргасс теңізі және саргасс балдырлары
Саргасс теңізінде саргасс балдырлары өседі — теңіз атауы да осыған байланысты шыққан. Бұл балдырлар теңіз жағасында су түбіне бекиді, ал ашық теңізде қалқып жүре алады. Балдыр тым қалың өскен кезде, тіпті кемелердің жүруіне кедергі келтіреді.
Қызыл балдырлар
Қызыл балдырлар да теңіздер мен мұхиттарда өседі, бірақ олар қалқып жүрмейді. Әдетте жартастарға, бақалшақтарға немесе басқа балдырларға бекініп тіршілік етеді.
Теңіз тіршілігіндегі рөлі
Су бетінде қалқып жүретін ұсақ балдырлар ескекаяқты шаяндар мен жәндіктерге қорек болады. Ал бұл теңіз жәндіктерін өз кезегінде көптеген балықтар сүйсініп жейді. Сондықтан балдыр мол жерлерде балық аулау тиімдірек.
Алайда балдырлар тек теңіз жануарларына азық болып қана қоймайды: олар суды оттекпен байытады және оны шіріту бактерияларынан тазартуға көмектеседі.
Адамға пайдасы
Тағам ретінде
Адам көптеген балдырларды тағамға пайдаланады. Солардың бірі — солтүстік теңіздерде өсетін ламинария.
Мал азығы және тыңайтқыш
Балдырлар үй жануарлары үшін де жақсы азық. Олар тіршілігін жойған соң су қоймаларының түбінде қалың тұнба қабатын — сапропель түзеді. Бұл әрі мал азығына жарайды, әрі өте жақсы тыңайтқыш болып табылады.