Туризмді дамытуға негіз қалануда

Туризмді дамытуға негіз қалануда

Елбасы Н. Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауында ел экономикасының басым бағыттарының бірі ретінде туризмді дамыту қажеттігін ерекше атап өткен еді. Осыған орай Қазақстан Республикасы Үкіметінің бастамасымен Маркетингтік сараптамалық зерттеулер орталығы, Экономика және бюджеттік жоспарлау министрлігі және америкалық консалтингтік компания қатысқан «Қазақстан экономикасының қызмет көрсетіп отырған бәсекеге қабілетті және әлеуеті жоғары перспективалы секторларын бағалау және оларды дамыту жөніндегі ұсыныстар» жобасы іске асырылды.

Жобаның мақсаты — Қазақстан экономикасындағы болашағы бар салалардың бәсекеге қабілеттілігін арттыру. Сарапшылардың қорытындысына сәйкес, Қазақстанның бәсекелік артықшылығы: таңғажайып мәдени мұрасында (мәдени-танымдық туризм), бай табиғи әлеуетінде (экологиялық туризм), қызмет белсенділігінің өсуімен байланысты іскерлік туризмде, сондай-ақ белсенді демалыс түрлерінде (спорт және өзге бағыттар) айқын көрінеді.

Туристік кластер дегеніміз не?

Туристік кластер — туризм инфрақұрылымына қатысты салалардың өзара байланысқан жиынтығы. «Кластер» ұғымы математика, астрономия және музыка салаларында қолданылып келгенімен, бүгінде экономикалық әдебиетте кең тараған. Ағылшын тіліндегі cluster — «жиынтық» деген мағынаны береді (мысалы, жұлдыздар шоғыры, атом кластері).

Экономикада кластер — бір салаға қатысты, өзара жақын байланыста жұмыс істейтін кәсіпорындар, ғылыми орталықтар, университеттер тобы. Бір кластерге кіретін ұйымдар өзара ықпалдасып, ортақ құндылық тізбегін қалыптастырады. Туристік кластерде негізгі қозғаушы күш — мемлекеттік қолдауды қажет ететін туристік ұйымдар мен олармен тығыз байланысқан сервистік инфрақұрылым.

Жамбыл облысындағы туризм: серпін және бағдарламалар

Жамбыл облысында туризм кәсіпкерлер қызметі арасында енді жанданып келе жатқан бағыттардың бірі. Дұрыс басқару шешімдері мен жүйелі өзгерістер болған жағдайда, бұл сала саудаға да, облыстық бюджетке де елеулі кіріс әкелер еді.

Үйлестіру кеңесінің басты міндеті — бизнес пен мемлекеттік органдар арасында мәселелерді бірлесіп шешуге арналған диалог орнату, сондай-ақ ғылыми-техникалық, инновациялық орта мен шаруашылық субъектілері арасындағы ынтымақтастықты күшейту.

Кластердің ядросы және негізгі қатысушылар

Туристік кластер қатысушылары арасындағы байланыстарды талдау нәтижесінде негізгі тұжырым айқын: кластердің ядросы — Жамбыл облысына шетелдік туристердің келуін қамтамасыз ететін өңірдегі туристік ұйымдар.

Қазіргі таңда облыста 14 туристік фирма туроператорлық және турагенттік қызметті жүзеге асыруға мемлекеттік лицензия алған. Олардың барлығы Тараз қаласында орналасқан, кеңселері мен қалыптасқан штаттары бар.

Маршруттар мен туристік өнім

Туристік компаниялар алыс және жақын шетелден туристерді қабылдап, орналастыру, Қазақстандағы пансионаттарда демалдыру және емдеу, тарихи орындарға саяхат ұйымдастыру сияқты қызметтердің кең спектрін ұсынады.

Өңірде туристерді қызықтыратын тарихи ескерткіштер мен мәдени-тарихи ғимараттар көп. Сондай-ақ аңшылық пен балық аулауға лайық табиғи орындар бар.

Табиғи әлеует: таудан көлге дейін

Жамбыл облысы Тянь-Шань тауының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Бұл — кірме туризмді дамытуға өте қолайлы, табиғи ресурстары мол өңір. Табиғи ландшафтардың әртүрлілігі ерекше құндылық береді: жазық алқаптар мен көлдер, Шу өзені, аласа Қаратау жоталары, орташа биіктіктегі Қырғыз Алатауының сілемдері және биік Талас Алатауының беткейлері.

Табиғи ресурстарды туристік мақсатта тиімді қолдану және жергілікті халықты жұмыс орындарымен қамту өңірде жоғары нәтижелі туристік инфрақұрылым қалыптастыруға мүмкіндік береді. Мысалы, «Көксай» шатқалында «Көксай–Төңкеріс» экотуризм жобасын іске асыру аймақ тұрғындарын жұмыспен қамтып, табиғи аумақты туристік айналымға енгізер еді.

Ұлы Жібек жолы және демалыс орындары

Өңірде Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан тарихи ескерткіштер көп. Бұл нысандар туризмнің тарихи-танымдық, экологиялық, спорттық және ғылыми бағыттарын дамытуға мүмкіндік береді әрі әлемдік мәдениетпен байланыс орнатуға жол ашады.

Сонымен бірге «Теріс–Ащыбұлақ» су қоймасы, «Балқаш» және «Билікөл» көлдері табиғаты бай болғанымен, қазіргі талапқа сай демалыс орталықтарының жеткіліксіздігі байқалады.

Орналастыру және сервистік база

Көлік инфрақұрылымы: туризмнің тірек факторы

Туризмнің дамуы көлік инфрақұрылымымен тығыз байланысты. Негізгі факторлар — тасымалдау көлемінің ұлғаюы және ішкі туризмнің кеңеюі. Ұлттық тасымалдаушы «Қазақстан темір жолы» қолдау көрсету арқылы арнайы «Жібек жолы» туристік пойызы бағытын ұйымдастырды. Бағыттар тізбегі: Алматы – Тараз – Шымкент – Ташкент – Самарқанд – Үргеніш – Бішкек – Рыбачье – Алматы.

Өзекті мәселелер және жоспарланған жобалар

Облыс әкімдігінің кәсіпкерлік және өнеркәсіп департаменті алдында туризмді дамытуға қатысты шешімін қажет ететін мәселелер бар. Солардың бірі — туристік орындардағы жол жағдайының нашарлығы, кей учаскелерде жолдың мүлде болмауы.

Туризм саласында қызмет көрсететін кәсіпкерлерге департамент тарапынан қолдау көрсетіледі. Жыл сайын Алматы қаласында Қазақстанның халықаралық КІТҒ туристік жәрмеңкесі өтеді. 2005 жылы жәрмеңкеге әлемнің 23 мемлекетінен 200-ден астам компания қатысты. Облыс өкілдері бұл алаңға екі жыл қатарынан белсенді түрде қатысып келеді. Сондай-ақ 2003 жылдың қаңтарында «Қазақстан турист» ЖШС Мадрид қаласындағы халықаралық туристік жәрмеңкеге Қазақстан делегациясының құрамында қатысты.

Кадрлық әлеует: туризмнің әлсіз буыны

Туризм саласындағы маңызды мәселелердің бірі — мамандар тапшылығы. Осыған байланысты оқу курстарын ашу, гид-экскурсоводтар мен туристік маршрут гидтерін даярлау бағытындағы жұмыстарды күшейту қажет.

Жамбыл облысында туризмнің болашағы қандай?

«Жамбыл облысындағы туризмнің даму болашағы қандай?» деген сұрақтың қойылуы заңды. Мысалы, Алматыда «Шымбұлақ», «Қапшағай», «Шарын», ал Шымкент өңірінде Ақсу-Жабағылы қорығы мен Түркістан сияқты туристік магниттер бар. Бұл өңірлерде халық саны көп әрі қаржылық мүмкіндіктер де жоғары.

Дегенмен, «Даму консалтинг» ЖШС (Тараз қаласы) жүргізген зерттеуге сәйкес, Жамбыл облысы Қазақстан өңірлері арасында халық тығыз орналасқан аймақтардың бірі. Сонымен қатар облыс аумағы арқылы ірі автомагистраль және теміржол өтеді, бұл — өңірдің транзиттік және логистикалық артықшылығы. Яғни, облыс ішкі туризмді қамтамасыз етіп қана қоймай, басқа өңірлердің тұрғындарын да турист ретінде қабылдауға әлеуетті.