Акционерлік қоғам
Акционерлік қоғам
Акционерлік қоғамның құрылтайшылары қоғам құру туралы шешім қабылдаған жеке немесе заңды тұлғалар бола алады. Қоғамның бір ғана құрылтайшысы болуы мүмкін. Қоғам құрылтайшылар жиналысының шешімімен құрылады.
Қоғам 2003 жылғы 13 мамырдағы «Акционерлік қоғамдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңында көзделген тәртіппен бұрынғы заңды тұлғаны қайта ұйымдастыру арқылы да құрылылуы мүмкін.
Құрылтайшылар жиналысы: негізгі шешімдер
Алғашқы құрылтайшылар жиналысында қоғамды құруға қатысты негізгі ұйымдастырушылық және құқықтық шешімдер қабылданады. Атап айтқанда, құрылтайшылар төмендегі жұмыстарды орындайды:
- Қоғам құру туралы шешім қабылдап, қоғамды құруға байланысты атқарылатын іс-шараларды айқындайды.
- Құрылтайшылық шарт жасайды.
- Құрылтайшылар төлейтін акциялардың алдын ала төлем мөлшері мен тәртібін бекітеді.
- Жарияланған акцияларды, оның ішінде құрылтайшылар төлеміне кіретін акцияларды бекітеді.
- Акциялар шығарылымын мемлекеттік тіркеу туралы шешім қабылдайды.
- Қоғамның тіркеушісін (реестр жүргізушісін) таңдайды.
- Қоғам атынан мемлекеттік тіркеуге қол қоюға уәкілетті тұлғаны айқындайды.
- ҚР заңнамасына сәйкес жарғылық капиталға енгізілетін мүліктің бағасын айқындайтын тұлғаны таңдайды.
- Қоғамның қаржылық-шаруашылық қызметін ұйымдастыруға және қоғам мүдделерін үшінші тұлғалар алдында қоғам органдары қалыптасқанға дейін білдіруге жауапты тұлғаны таңдайды.
- Қоғамның жарғысын бекітеді.
Жиналыстар саны
Акцияларды орналастырмас бұрын бірнеше құрылтайшылар жиналысын өткізу қажет болуы мүмкін. Шешімдерге толықтырулар мен өзгерістер енгізу барлық құрылтайшылардың қатысуымен жүзеге асырылады.
Дауыс беру тәртібі
Бірінші құрылтайшылар жиналысында әр құрылтайшы бір дауысқа ие болады. Кейінгі жиналыстарда да, егер құрылтайшылық шартта өзгеше көзделмесе, әр құрылтайшы бір ғана дауысқа ие.
Хаттама
Құрылтайшылар жиналысының шешімдері барлық құрылтайшылар қол қоятын хаттамамен рәсімделеді.
Құрылтайшылық шарт
Құрылтайшылық шарт жазбаша нысанда жасалады және келесі талаптарға сай рәсімделеді:
- Құрылтайшылардың және (бар болса) олардың өкілдерінің қолдары қойылады.
- Нотариус арқылы куәландырылады.
Қоғам жарғысы: құқықтық мәртебенің негізі
Қоғамның жарғысы қоғамның заңды тұлға ретіндегі құқықтық мәртебесін айқындайтын негізгі құжат болып табылады. Жарғының мазмұнында, кемінде, төмендегі мәліметтер көрсетілуі тиіс:
- Қоғамның толық және қысқартылған атауы.
- Атқарушы органның орналасқан жері.
- Акционерлердің құқықтары туралы мәліметтер, оның ішінде артықшылықты акциялар куәландыратын құқықтар көлемі.
- Қоғам органдарының құзыреті және оларды қалыптастыру тәртібі.
- Қоғам органдары қызметін ұйымдастыру тәртібі (жиналыстар өткізу, акционерлердің жалпы жиналысы және өзге отырыстар тәртібі).
- Қоғам органдары шешім қабылдау тәртібі, оның ішінде білікті көпшілік дауыспен қабылданатын мәселелер.
- Қоғам қызметі туралы бұқаралық ақпарат құралдарында ақпарат жариялау тәртібі.
- Акционерлер мен міндетті тұлғалардың қоғамның аффилиирленген тұлғалары туралы ақпарат беру тәртібі.
- Егер қоғам коммерциялық емес ұйым болса: оның коммерциялық емес мәртебесін көрсету, дивидендтер төленбейтіні, дауыс беру тәртібі және ҚР заңнамасында көзделген өзге талаптар.
- Қоғам қызметін тоқтату (тарату/қайта ұйымдастыру) тәртібі.
- Қазақстан Республикасының заңнамалық актілері мен Заңға сәйкес өзге де ережелер.
Жарғылық капитал
Қоғамның жарғылық капиталы құрылтайшылардың номиналды құны бойынша төлеген акциялары есебінен қалыптасады және Қазақстан Республикасының ұлттық валютасымен көрсетіледі. Жарғылық капиталға қатысты талаптар «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңға сәйкес жүзеге асырылады.
Алдын ала төлем
Акциялардың алдын ала төлемі олардың мемлекеттік тіркелуінен кейін 30 күн ішінде енгізіледі және ол жарғылық капиталдың ең төменгі мөлшерінен кем болмауы тиіс.
Капиталдың өсуі
Жарғылық капиталдың ұлғаюы қоғамның жарияланған акцияларын орналастыру арқылы жүзеге асырылады.
Ең төменгі мөлшер
Жарғылық капиталдың ең аз мөлшері 50 000 еселік айлық есептік көрсеткішке тең және ол тиісті қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңмен айқындалады.
Акциялар және өзге құнды қағаздар
Қоғам жай және артықшылықты акциялар шығаруға құқылы. Сонымен қатар қоғам өзге де құнды қағаздарды шығаруы мүмкін; оларды шығару, ұсыну және айналыстан шығару тәртібі мен талаптары Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгіленеді.
Есіңізде болсын
Акция бөлінбейді. Егер бір акция бірнеше тұлғаның ортақ меншігінде болса, олар акцияға қатысты құқықтарды бір акционер ретінде жүзеге асырады.
Заңнамалық шектеулер
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілері төмендегілерге шектеу қоюы мүмкін:
- Қоғам акцияларымен мәмілелер жасауға.
- Бір акционер иелігіндегі акциялардың ең жоғары санына.
- Бір акционерге тиесілі акциялар бойынша ең жоғары дауыс санына.