Аудиттің түрлері мен нұсқаларын жіктеу.
Экономика және құқық академиясы • Реферат
Аудиттің түрлері мен нұсқаларын жіктеу
АҚШ, Жапония, Ұлыбритания, Германия және Франция сияқты нарықтық экономикалы алдыңғы қатарлы елдердегі аудиторлық қызметтің даму тәжірибесі кеңес берушілік, зерттеушілік және басқа да ілеспе қызметтердің үлесі тұрақты түрде өсіп келе жатқанын көрсетеді. Аса ірі халықаралық аудиторлық фирмалар, соның ішінде «Үлкен төрттік», өз қызмет портфелінде кәсіби аудитпен қатар әртүрлі қолдау мен кеңес беру бағыттарының 50-ден аса түрін ұсынады.
Нарықтағы үрдістер мен тәуекелдер
Аудиторлық кеңес беру қызметтерінің әлемдік нарығы жақын жылдары елеулі өзгерістерге ұшырауы мүмкін. Көптеген елдерде «Үлкен төрттіктің» ықпалының күшеюіне және нарықтағы үлесінің ұлғаюына қатысты сын-ескертпелер байқалады.
Батыстық іскер топтардың пікірінше, аса ірі халықаралық фирмалардың қызметі шамадан тыс шоғырланса, олардың одан әрі бірігуі немесе керісінше бөлінуі аудиторлық қызмет сапасын автоматты түрде арттыра бермейді.
Сондай-ақ ықтимал сценарийлердің қатарында әлемдік деңгейде аудит пен консалтинг бизнесінің бөлінуі, растаушы аудиттің көлемінің қысқаруы, сәйкестікке арналған аудит пен қаржылық есептілік аудиті үлесінің кемуі де аталады.
Жіктеуге қатысты тәсілдемелер
Экономикалық әдебиеттерде аудиттің түрлері мен нұсқаларын жіктеудің әртүрлі тәсілдемелері берілген. Төмендегі белгілер бойынша жіктеу ең орнықты әрі тәжірибеде жиі қолданылатын құрылым ретінде қарастырылады.
Эволюциялық кезеңдеріне қарай
- растаушы аудит
- жүйелі-бағдарлы аудит
- тәуекелге негізделген аудит
Құқықтық негізіне қарай
- міндетті
- бастамашыл
- келісуші
- реттемеленген
- келісімшарттық
Қолданылу салаларына қарай
- жалпы
- банктік
- сақтандыру
- қаржылық
- өндірістік
- маркетингтік
Толықтығына (қамтуына) қарай
- кешенді
- тақырыптық
- функционалдық
- ұйымдастырушылық
- арнайы
Әдістемелік тәсілдеріне қарай
- есепшіліктік
- тестілік
- объекті бойынша
- циклдік бойынша
Жүргізілу кезеңдеріне қарай
- бастапқы
- қайталанатын
- ескертпелі
- перманентті
- ретроспективтік
- стратегиялық
Қызмет түрлеріне қарай
- экономикалық
- техникалық
- технологиялық
- ресурстық
- сыртқы экономикалық
Аудит жүргізілетін субъектілеріне қарай
- сыртқы
- ішкі
- мемлекеттік
- ведомстволық
- қоғамдық
Мақсаты, міндеттері және мазмұны бойынша
Тексерудің мақсаты мен мазмұнына қарай аудит төмендегідей негізгі бағыттарға бөлінеді:
Операциондық аудит
Процестердің тиімділігі мен нәтижелілігін бағалауға бағытталады.
Қаржылық есептілік аудиті
Қаржылық есептің дұрыстығын және есеп саясатының сақталуын тексереді.
Талапқа сәйкестік аудиті
Заңнама мен ішкі регламенттердің орындалуын бағалайды.
Басқарушылық аудит
Басқару шешімдерінің сапасын және басқару жүйесінің тиімділігін талдайды.
Маркетингтік аудит
Нарықтағы позицияны, стратегияны және маркетинг құралдарының нәтижесін бағалайды.
Кеңес беру және басқа ілеспе қызметтер
Тәуекелдерді басқару, жүйелерді жетілдіру және бизнеске қолдау көрсету бағыттарын қамтиды.
Аудиторлық қызметті басқарудың парадигмалары
Аудиторлық қызметті басқарудағы парадигмалар аудиттің эволюциясымен, нарықтың шоғырлануымен және консалтингтік қызметтердің кеңеюімен бірге өзгеріп отырады. Бұл өзгерістер аудиттің мақсаттарын, әдістерін және сапаны қамтамасыз ету тәсілдерін қайта қарауды талап етеді.