Бақылаудың негізгі статистикалық әдісі

Сапа бақылауындағы статистикалық әдістердің мәні

Бақылаудың негізгі статистикалық әдістері өндірісті тұтынуға жарамды өніммен қамтамасыз етуге және пайдалы қызметті ең аз шығынмен ұсынуға бағытталады. Бұл тәсілдер сапаны тек «көтеру» үшін емес, нақты тұтынушыға жарамды сапаны тұрақты түрде қамтамасыз ету үшін қолданылады.

Қолданудың практикалық нәтижелері

Өнім сапасын статистикалық бақылау төмендегі бағыттар бойынша нақты әрі өлшенетін нәтижелер береді:

сатып алынатын шикізат сапасын арттыру;
шикізат пен еңбек ресурстарын үнемдеу;
өндірілетін өнім сапасын жақсарту;
бақылауды жүргізу шығынын азайту;
ақаулар санын қысқарту;
өндіріс пен тұтынушы арасындағы үйлесімсіздікті азайту;
өнімнің бір түрінен екіншісіне көшу процесін жеңілдету.

Негізгі қағида

Мақсат — өнімнің сапасын жай ғана арттыру емес, тұтынуға толық жарамды өнімнің сапасын арттыру.

Сапа бақылауындағы екі негізгі түсінік

1) Бақыланатын параметрлерді өлшеу

Өнімнің сапасы туралы қорытынды жасау үшін әрдайым барлық параметрді міндетті түрде өлшеу талап етілмейді. Дегенмен көптеген жағдайларда материалдың немесе қағаздың беріктігі, бұйымның массасы, бояудың сапасы сияқты көрсеткіштерді өлшеу шешім қабылдауды нақтылайды.

2) Параметр мәндерінің таралуын (орналасуын) бағалау

Бірдей типтегі бұйымдардың өзінде бір параметрдің мәні дәл бірдей болмайды. Өлшеу нәтижелері белгілі бір шашырауды (тарқалуды) көрсетеді, ал статистикалық тәсілдер осы тарқауды сандық түрде бағалап, өлшемнің дәлдігін және тұрақтылығын түсіндіруге көмектеседі.

Статистикалық әдістердің құрамы

Негізгі статистикалық әдістер

Бұл әдістер сапаны басқару саласындағы инженерлер мен мамандарға арналған және өндірістік бақылауда кең қолданылады:

таңдамалы зерттеулер теориясы;
статистикалық таңдама бойынша бақылау;
статистикалық бағалау әдістері және критерийлерді анықтау;
сенсорлық тексерулерді қолдану әдістері;
тәжірибелерді жоспарлау және есептеу әдістері.

Компьютерлік (ЭЕМ арқылы) статистикалық әдістер

Бұл топ күрделі талдау мен сапаны бағалауда жиі қолданылатындықтан, әдетте инженерлер мен техниктердің шектеулі бөлігі ғана тереңдетіп оқытылады:

тәжірибелік деректерді компьютерлік өңдеу әдістері;
көп факторлы талдау;
операцияларды зерттеудегі әртүрлі әдістер.

Негізгі анықтамалар және қарапайым көрсеткіштер

Статистика ұғымы

Статистика — белгілі бір жиынтықтан алынған таңдама деректеріне сүйене отырып, сол жиынтықтың параметрлерін бағалауға мүмкіндік беретін әдістер мен көрсеткіштер жиынтығы.

Таңдама және орташа мән

X₁, X₂, …, Xₙ — көлемі n болатын бір таңдамадағы байқау нәтижелері болсын. Таңдаманың орташа арифметикалық мәні:

x̄ = (X₁ + X₂ + … + Xₙ) / n

Таңдама ауқымы (Range)

Таңдама ауқымы R ең үлкен және ең кіші бақылау нәтижелерінің айырмасымен анықталады:

R = X_max − X_min

X_max: таңдамадағы ең үлкен нәтиже
X_min: таңдамадағы ең кіші нәтиже