Қаржы
Негізгі ұғымдар
Төменде қаржы және банк ісі тақырыбындағы басты терминдер ықшам әрі әдеби тілде берілді. Әр анықтама негізгі мағынаға бағытталған және оқу материалын қайталауға ыңғайлы етіп құрылымдалды.
Қаржы
Жалпы ішкі өнім мен ұлттық табысты бөлу және қайта бөлуге қызмет ететін экономикалық тетік.
Қаржы жүйесі
Ақшалай қорлардың қалыптасуы мен пайдаланылуы барысында туындайтын әртүрлі салалардағы қаржылық қатынастардың жиынтығы.
Ақша нарығы
Тек қолма-қол ақша емес, сонымен бірге қолма-қолсыз төлем құралдары айналысатын нарық.
Акция
Қоғам (компания) шығаратын бағалы қағаз түрі: дивиденд алуға, басқаруға қатысуға және мүліктік құқықтарды иеленуге құқық береді.
Облигация
Эмитенттен (шығарушыдан) онда көрсетілген мерзім мен шарттарға сай нақты құны және табыс (купон) алуға құқықты куәландыратын бағалы қағаз.
Топтастыру
Құралдарды үйлестіру және материалдық негізін қалыптастыру үдерісі.
Қаржының қызметтері
Реттеуші қызмет
Шаруашылық субъектілерін ынталандыруға және экономикалық үдерістерді бағыттауға ықпал етеді.
Бөлу қызметі
Ақша қорларының қалыптасуын және оларды бюджет пен әлеуметтік сақтандыру арналары арқылы пайдалануды қамтамасыз етеді.
Бақылау қызметі
Салықтардың дұрыс жиналуын және жиналған қаражаттың тиімді, мақсатты пайдаланылуын қадағалайды.
Қазыналық феодализм
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде орныққан қағидат ретінде қарастырылады.
Қаржы саясаты және басқару
Қаржы саясаты
Мемлекеттің өз функциялары мен міндеттерін жүзеге асыру үшін қаржы саласында жүргізетін іс-шаралар жиынтығы.
Қаржы механизмі
Қаржылық жоспарлау мен ұйымдастырудың әдістері, нысандары және құралдарының жиынтығы.
Қаржылық стратегия
Қоғамның әлеуметтік-экономикалық дамуында ұзақ мерзімді және ауқымды міндеттерді шешуге арналған қаржының жалпы бағытын айқындайды.
Қаржылық тактика
Ел, аймақ немесе сала деңгейіндегі экономикалық және қаржылық ауытқуларды талдай отырып, стратегия бағытына қажетті түзетулер енгізеді.
Қаржы ресурстары
Белгілі бір мерзім ішінде мемлекеттің немесе кәсіпорынның айналымындағы ақшалай қорлар мен қаражаттың толық жиынтығы.
Болжам
Арнайы ғылыми зерттеу негізінде болашақтағы белгілі бір құбылыстың жай-күйі туралы ықтимал пайымдау.
Бюджет және салық терминдері
Субъект
Салық төлеу бойынша заңды міндеті бар тұлға (салық төлеуші).
Кірістер
Мемлекетті қажетті ақша қаражатымен қамтамасыз ететін түсімдер. Олар орталықтандырылған ресурстарды қалыптастырып, жалпы мемлекеттік қажеттіліктерге бағытталады.
Шығындар
Бюджет қаражатын қайтарылмайтын негізде бөлу арқылы жүзеге асырылатын төлемдер.
Операциялық сальдо
Бюджеттегі кірістер мен шығындар арасындағы айырма.
Бағалы қағаздар және банктер
Вексель
Вексель ұстаушыға мерзімі жеткен кезде белгілі бір соманы сөзсіз төлеу міндеттемесін куәландыратын бағалы қағаз.
Орталық банк
Бірінші деңгейдегі мемлекеттік банк.
Коммерциялық банктер
Қарыз капиталы нарығында әрекет ететін, экономиканың әртүрлі секторларына қызмет көрсететін көпфункциялы қаржы ұйымдары.
Қысқаша қорытынды
Бұл ұғымдар қаржы жүйесінің қалай жұмыс істейтінін, бюджет пен нарық құралдарының мәнін, сондай-ақ банктер мен бағалы қағаздардың рөлін түсінуге негіз болады.