Диалектика — даму мен ең жалпы байланыс жөніндегі ілім

Мазмұн құрылымы: пәндер мен бөлімдерге шолу

Төменде берілген материал оқу-әдістемелік мазмұнның жүйеленген көрінісі ретінде ұсынылады. Құрылым негізгі бөлімдерге, тарауларға және тақырыпшаларға бөлінген; әр бөлім белгілі бір ғылым саласының базалық ұғымдарын, институттарын және қолданбалы мәселелерін қамтиды.

Негізгі басымдықтар

Мемлекет, құқық және құқықтық қатынастардың іргелі ұғымдары.
Салықтық құқықтың құрылымы, міндеттемелер және мемлекеттік басқару.
Конституциялық негіздер, билік тармақтары және құқық қорғау жүйесі.
Саясаттану: саяси ой тарихы, саяси жүйе, билік және халықаралық қатынастар.

Оқу нәтижесіне бағытталған логика

Құрылым «ұғым → норма → институт → процесс → тәжірибе» тізбегімен берілген: алдымен теориялық негіздер, кейін құқықтық реттеу тетіктері, соңында салалық және салыстырмалы аспектілер қамтылады.

Ескерту: бастапқы мәтіндегі бет нөмірлері мен кейбір атауларда кездесетін орфографиялық ауытқулар редакцияланып, бірізді стильге келтірілді.

Салықтық құқық: жалпы және ерекше бөлімдер

Бұл блокта мемлекеттің салықтық қызметі, салықтық құқықтың құқықтық құрылым ретінде орны, сондай-ақ салық салу саласындағы басқару мен бақылау тетіктері жүйеленеді. Мазмұн логикасы алдымен жалпы институттардан басталып, кейін бюджеттік түсімдерге қатысты арнайы қатынастарға өтеді.

Жалпы бөлім (негізгі институттар)

Мемлекеттің салықтық қызметі Салықтық саясаттың мазмұны, мақсаттары және мемлекеттің экономикалық функцияларымен байланысы.
Салықтық құқық — құқықтық құрылым Құқық саласы ретіндегі орны, реттеу пәні мен әдістері.
Салықтық-құқықтық нормалар және қатынастар Нормалардың түрлері, субъектілер құрамы және құқықтық байланыстардың ерекшелігі.
Салықтық міндеттемелер Міндеттеменің туындауы, орындалуы және бұзылған жағдайда салдарлары.
Шағын кәсіпкерлікке арналған арнаулы салық режимі Жеңілдетілген тәртіп, әкімшілендіру және қолдану шарттары.
Салықтық ынталандыру және мемлекеттік мәжбүрлеу Ынталандыру құралдары мен құқық қолдану механизмдерінің арақатынасы.
Мемлекеттің салықтық құрылысы Салық жүйесінің ұйымдастырылуы, қағидаттары және тұрақтылық факторлары.
Салық салу саласындағы мемлекеттік басқару Уәкілетті органдар, өкілеттіктер және әкімшілендірудің практикалық қырлары.
Мемлекеттік салықтық жоспарлау Болжамдау, жоспарлау көрсеткіштері және бюджеттік байланыс.
Мемлекеттік салықтық бақылау Тексеру нысандары, рәсімдер және құқықтық кепілдіктер.
Шет мемлекеттердің салық салу жүйелері Салыстырмалы талдау, жалпы үрдістер және институционалдық ерекшеліктер.
Халықаралық салықтық құқық Қосарланған салық салуды болдырмау, ынтымақтастық және келісімдер.

Қорытынды бөлім: жалпы бөлім институттары бойынша жинақталған тұжырымдар, сондай-ақ пайдаланылған және ұсынылған арнайы әдебиеттер мен нормативтік құқықтық актілер тізімі беріледі.

Ерекше бөлім (бюджеттік түсімдер және құқықтық реттеу)

Ерекше бөлім республикалық және жергілікті бюджеттердің кіріс көздері контексіндегі салықтық-құқықтық қатынастарға бағытталады. Мұнда салықтар мен өзге де міндетті төлемдердің құқықтық реттелуі жеке қарастырылады.

Республикалық бюджет түсімдері

Салықтар және басқа да міндетті төлемдер арқылы қалыптасатын түсім көздерін құқықтық реттеу: ұғымдар, құрылым, әкімшілендіру және бақылау аспектілері.

Жергілікті бюджеттер түсімдері

Өңірлік деңгейдегі кірістерді құқықтық реттеу: жергілікті міндетті төлемдердің орны, өкілеттіктердің бөлінісі, және бюджетаралық қатынастарға ықпалы.

Қорытындылау: бөлім соңында қорытынды тұжырымдар, пайдаланылған нормативтік құқықтық актілер мен арнайы әдебиеттер, жалпы қорытынды, сондай-ақ бітіру жұмыстарының тақырыптары мен зерттеушілерге ұсынылатын әдебиеттер беріледі.

Құқықтану әліппесі: базалық ұғымдар мен тетіктер

Бұл бөлім мемлекет пен құқық теориясының кіріспе негіздерін қамтиды: құқықтың нормалық табиғаты, қайнар көздері, құқықтық қатынастардың құрылымы, құқықты іске асыру және құқық шығармашылығының сатылары.

Мемлекет

Қоғам және мемлекет.
Мемлекет ұғымы, әлеуметтік мәні және функциялары.
Мемлекет нысандары.

Құқық

Құқық ұғымы және мемлекетпен байланысы.
Әлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық.
Құқық нормалары және құқықтың қайнар көздері.
Құқық жүйесі және халықаралық-қазақстандық құқықтың арақатынасы.

Қолдану және жауапкершілік

Құқықтық қатынастар және заңды фактілер.
Құқық нормаларын іске асыру және заң нормаларын қолдану.
Құқық шығармашылығы және заң шығару техникасы.
Нормативтік актілерді жүйелеу: инкорпорация және кодификация.
Құқық бұзушылық және заңдық жауапкершілік.
Заңдылық, құқықтық тәртіп, құқықтық сана және құқықтық мәдениет.

Құқықтық мемлекет және азаматтық қоғам

Азаматтық қоғамды жетілдіру — құқықтық мемлекетті құрудың негізі. Бұл тақырып құқықтық мемлекеттің белгілерін, сондай-ақ Қазақстанда оны қалыптастыру жолдары мен өзекті проблемаларын қамтиды.

Конституциялық негіздер: билік, институттар және басқару

Конституциялық бөлім мемлекет құрылысының іргетасын ашады: Конституцияның мәні, оның заңдық қасиеттері, халықтық билік нысандары, адам мен азаматтың құқықтық мәртебесі, сондай-ақ мемлекеттік билік органдары жүйесі.

Негізгі тақырыптар

Конституция — мемлекеттің Ата заңы: қалыптасуы мен дамуы.
Қазақстанның конституциялық құрылысының негіздері.
Халықтық билікті жүзеге асыру нысандары; қоғамдық бірлестіктер мәртебесі.
Адам мен азаматтың құқықтары, бостандықтары және оларды жүзеге асыру кепілдіктері.
Әкімшілік-аумақтық құрылыс және мемлекеттік билік органдары жүйесі.

Билік тармақтары және құқық қорғау

Президент институты: конституциялық мәртебе, сайлау және өкілеттік.
Парламент: палаталар, құзырет және заң шығару процесі.
Үкімет және өзге орталық атқарушы органдар.
Сот жүйесі, Конституциялық Кеңес, прокуратура, ІІМ, Әділет министрлігі, адвокатура.
Жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару: қағидаттар, функциялар, органдар.

Қорытынды сөз және әдебиеттер

Бөлім құрылымы қорытынды сөзбен аяқталып, оқу процесінде пайдаланылатын негізгі әдебиеттер тізімімен толықтырылады. Мысалы: «Салыстырмалы құқықтану негіздері» (Табанов С.А., Алматы: Жеті жарғы, 2003).

Саясаттану: ұғымдар, тарих және қазіргі қолдану

Саясаттану мазмұны саясаттың пәнін, әдістерін және категорияларын түсіндіруден басталып, саяси ілімдер тарихын, саяси жүйе мен биліктің құрылымын, партиялар мен қозғалыстарды, саяси сана мен мәдениетті, сондай-ақ халықаралық қатынастарды қамтиды.

Кіріспе және әдіснама

Саясаттану ғылымы: пәні, қызметі және міндеттері.
Әдістері мен негізгі категориялары; функциялары.

Саяси ой тарихы

Ежелгі дүние және орта ғасырлардағы саяси ілімдер.
Қайта өрлеу және Жаңа заман кезеңіндегі идеялар.
Марксизм және оның дағдарысқа ұшырау себептері.
Қазақ даласындағы саяси ой: Әл-Фараби, Қорқыт, Асан қайғы, Баласағұн; билер институты; Абай мен Шәкәрім.

Қазіргі саяси талдау

Саяси жүйе және саяси режимдер.
Мемлекет: эволюциясы, функциялары, типтері; азаматтық қоғам және құқықтық мемлекет.
Саяси билік: легитимдік, ресурстар және түрлері.
Партиялар, қоғамдық ұйымдар және қозғалыстар.
Саяси сана, саяси мәдениет, лидерлік және элита.
Саяси процесс, шешім қабылдау, қақтығыстар және консенсус.
Әлемдік саясат және халықаралық қатынастар; Қазақстанның орны.

Ұсынылатын оқу әдебиеті

Саясаттану негіздері — Қуандық Е.С., оқу құралы, Алматы: «Дәуір», 2005.
Саясаттану — Жамбылов Д., 2-басылым, Алматы: Жеті жарғы, 2005.

Қысқаша түйін

Ұсынылған мазмұн блоктары бір-бірін толықтырады: құқықтану — құқықтық ұғымдарды жүйелейді, конституциялық бөлім — мемлекеттік құрылымды ашады, салықтық құқық — қаржылық реттеу тетіктерін нақтылайды, ал саясаттану — билік пен қоғамның саяси динамикасын түсіндіреді. Мұндай құрылым студентке теорияны да, практикалық қолдануды да қатар меңгеруге мүмкіндік береді.