Психология
Таным үдерістерінің жеке ерекшеліктері
Психологияда таным үдерістеріне ойлау, зейін, ес, қабылдау, түйсік, сондай-ақ ерік жатады. Бұл үдерістер адамның қоршаған ортаны танып-білуін, ақпаратты өңдеуін және мақсатқа бағытталған әрекетін қамтамасыз етеді.
Ойлау
Ойлау — сыртқы дүниедегі болмыстың санада жанама әрі жалпыланған түрде бейнеленуінің ең жоғары деңгейі. Ойлау арқылы адам құбылыстардың мәнін түсініп, себеп-салдар байланыстарын анықтайды.
Мысалы, әр адамның ойлауы өзінше ерекшеленеді. Ойлаудың жеке ерекшеліктері адамның танып-білуінің сапалық сипаттарымен айқындалады.
Зейін
Зейін — адамның санасының қоршаған ортадағы белгілі бір заттар мен құбылыстарға белсенді түрде бағытталуы. Жеке адамның зейіні бірегей болады және ол адамның қызығушылығы мен қажеттілігіне байланысты өзгереді.
Зейіннің шоғырлануы адамның белгілі бір іске ықылас-ынтасымен берілуінен көрінеді.
Қабылдау
Қабылдау — заттар мен құбылыстардың сезім мүшелеріне әсер етуі нәтижесінде пайда болып, олардың тұтас қасиеттерінің адам санасында бейнеленуі.
Заттар мен нәрселерді қабылдаудағы тұрақтылық көбіне адамның өмірлік тәжірибесіне байланысты қалыптасады.
Түйсік
Түйсік — қоршаған ортадағы заттар мен құбылыстардың сезім мүшелеріне әсер етуі нәтижесінде пайда болып, олардың жекеленген қасиеттерінің мида бейнеленуі.
Түйсік қарапайым психологиялық үдеріс ретінде қарастырылғанымен, ол адамның шындық пен болмысты дұрыс бейнелеуіне мүмкіндік беретін мидың маңызды қызметі болып табылады.
Ерік
Ерік — алға қойған мақсатты орындау барысында кездесетін қиындықтар мен кедергілерді жеңуге бағытталған адамның саналы психологиялық іс-әрекеті.
Ерік адамның қимыл-қозғалысы мен әрекеттерінен, эмоциялық күйінің реттелуінен, сондай-ақ кейбір туа біткен әрекеттердің көрініс беруінен байқалады.