Қазақстан Республикасының заңдарын сақтауын тексерулерді ұйымдастыру мен жүргiзу ережесi
Осы Ереже ведомствалық бақылаудың негізгі нысаны ретінде Қазақстан Республикасының Қаржы министрлігі Салық комитеті жүйесіндегі салық органдарында тексерулерді ұйымдастыру мен жүргізудің тәртібін белгілейді.
Ереже Қазақстан Республикасының салық заңнамасы мен өзге де нормативтік құқықтық актілер негізінде әзірленген және аймақаралық салық комитеттерінде, облыстар, Астана және Алматы қалалары бойынша, сондай-ақ аудандар, қалалар және қалалардағы аудандар бойынша салық комитеттерінде және арнайы экономикалық аумақтардағы салық комитеттерінде қолданылатын талаптарды қамтиды.
Осы ереженің түпкі мақсаты
Салық және бюджетке төленетін өзге де міндетті төлемдердің, міндетті зейнетақы жарналарының және Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдардың толық әрі уақтылы түсуін қамтамасыз ету, сондай-ақ салық органдары қызметіндегі бұзушылықтар мен кемшіліктерді дер кезінде анықтап, жою.
1-бөлім. Жалпы ережелер
1-тарау. Негізгі ережелер
Тексерудің негізгі мақсаты — салық төлеушілердің салық міндеттемелерін орындауына салықтық бақылауды тиімді жүзеге асыруға жағдай жасау және салық органдары қызметіндегі бұзушылықтар мен кемшіліктерді уақытылы анықтап, жою.
Өз құзыреті шегінде тексерулерді ҚР ҚМ СК қызметкерлері және/немесе тексеру тағайындалған салық органының қызметкерлерінен бөлек басқа салық органдарының мамандары да жүргізе алады.
Тексерушілер: қағидаттар және жауапкершілік
Тексерушілер басшылыққа алатын нормалар
- Қазақстан Республикасының Конституциясы және заңдары
- Президенттің Жарлықтары мен Өкімдері
- Үкімет қаулылары және өзге де нормативтік құқықтық актілер
- Осы Ереже талаптары
Міндетті әрекеттер
- Құқық бұзушылықтарды анықтау, алдын алу және жолын кесу
- Мемлекетке келтірілген залалдың орнын толтыру бойынша шаралар қабылдау
- Кінәлі тұлғаларға тәртіптік жауапкершілік шараларын қолдану
- Мемлекеттік қызметшілердің қызмет этикасы нормаларын сақтау
- Тексеру кезеңінде топ жетекшісінің талаптарын орындау
Тексерудің басты міндеттері
Практикалық көмек
Салық органына ұйымдастырушылық және әдістемелік қолдау көрсету.
Заңнаманы сақтау
Салық органының ҚР заңнамасы талаптарын сақтауын тексеру.
Түсіmlерді бақылау
Салықтар, міндетті төлемдер, зейнетақы жарналары және әлеуметтік аударымдардың толық әрі уақтылы аударылуын бақылауды бағалау.
Есепке қою және тізілімдер
Салық төлеушілерді және өзге міндетті тұлғаларды есепке алуды ұйымдастыруды, есептелген және төленген сомалардың дұрыстығын тексеру.
Өндіріп алу тетіктері
Берешекті, айыппұлдар мен өсімпұлдарды өндіріп алуды ұйымдастырудың тиімділігін тексеру.
Құқықтық жұмыс
Салық заңнамасын қолдану, ӘҚБтК нормаларын сақтау және салық төлеушілермен жұмысты ұйымдастыруды бағалау.
Алдын алу және жолын кесу
Салық саласы құқық бұзушылықтарының алдын алу, анықтау және жолын кесу жөніндегі жұмысты тексеру.
Ішкі басқару
Ұйымдастыру, кадр жұмысы, қаржы-шаруашылық қызметтің жай-күйін бағалау.
2-тарау. Тексерудің түрлері
Жіктелуі
Салық органдарын тексеру: жоспарлы және жоспардан тыс, сондай-ақ кешенді және тақырыптық болып бөлінеді.
Жоспарлы тексеру
ҚР ҚМ СК Төрағасы немесе аумақтық салық органдарының басшылары бекітетін тексерулер жоспарына сәйкес жүргізіледі.
Жоспардан тыс (қайта) тексеру
Соңғы тексерудің уақытына, мәселелер тізбесіне және бұрын қамтылған кезеңге қарамастан, ҚР ҚМ СК Төрағасының немесе жоғары тұрған салық органы басшысының шешімімен жүргізіледі.
Кешенді тексеру
Әдетте белгілі бір салық органында екі жылда бір рет өткізіледі және тексеру бағдарламасында көзделген мәселелерді қамтиды. Тексерілетін кезең, әдетте, алдыңғы тексеруде қамтылған кезең аяқталған күннен кейінгі күннен басталады.
Тақырыптық тексеру
Белгілі бір уақыт кезеңі үшін салық органы қызметінің жекелеген мәселелерін тексеруге бағытталады.
2-бөлім. Тексеруді әкімшілендіру
3-тарау. Ұйымдастыру және жүргізу
Тексерудің кезеңдері
- 1 Кешенді тексерулердің күнтізбелік жылға арналған жоспарын жасау.
- 2 Дайындық жұмысы: мәселелер тізбесін айқындау, қолда бар құжаттар мен мәліметтерді зерделеу.
- 3 Тексеру тағайындау туралы бұйрықты, бағдарламаны (немесе жоспарды) әзірлеу және бекіту.
- 4 Тексеруді жүзеге асыру.
- 5 Кемшіліктерді жою бойынша салық органы қызметкерлерімен семинар-кеңес өткізу.
- 6 ҚР ҚМ СК басшылығының нәтижелерді қорытуы және қарауы.
- 7 Анықталған бұзушылықтар мен кемшіліктерді жою шараларының орындалуын бақылау.
Ревизиялық топ
- Құрамына, әдетте, салық органдарында кемінде 3 жыл жұмыс істеген білікті мамандар енгізіледі.
- Топ жетекшісі ҚР ҚМ СК Төрағасының шешімімен айқындалады.
- Жетекші ұйымдастырудың тиімділігі мен сапасына жауап береді және топ жұмысын үйлестіреді.
Мерзімдер
- ҚР ҚМ СК қызметкерлері жүргізетін тексеру
- 40 күнтізбелік күннен аспайды
- Салық органдары жүргізетін тексеру
- 15 күнтізбелік күннен аспайды
Қажет болған жағдайда көрсетілген мерзімдер тексеруді тағайындаған тұлға шешімімен ұзартылуы мүмкін.
Тексеруді бастау алдындағы талаптар
Тексеру басталар алдында тексерушілер бұйрықты және бағдарламаны (немесе тексеру жоспарын) тексерілетін салық органының басшысына, ол болмаған жағдайда — міндетін атқаратын тұлғаға көрсетуге міндетті.
Тексерілетін орган басшылығы тексерушілерді құрылымдық бөлімшелер басшыларымен таныстырып, жұмысқа қажетті үй-жай мен компьютер бөледі, материалдардың сақталуын қамтамасыз етеді және ақпараттық деректер базасына қол жеткізуді ұсынады.
Тексеру барысында ревизиялық топтың әрекеттері
- Құжаттарды, кітаптарды, журналдарды, тізілімдерді, дербес шоттарды және ақпараттық жүйелер деректерін тексеру.
- Лауазымды тұлғалардан қажетті ақпаратты алу.
- Басқа мемлекеттік органдардан, ұйымдардан және салық төлеушілерден ақпарат пен құжаттарды сұрату.
- Заңда белгіленген тәртіппен (тағайындаған тұлғаның келісімімен) материалдарды құқық қорғау органдарына жолдау.
- Өкілетті лауазымды тұлғаның қолы және мөрімен куәландырылған көшірмелерді алу.
- Анықталған бұзушылықтар бойынша жазбаша түсініктеме алу.
Қажет болған жағдайда тексерушілер құжаттардың түпнұсқаларын алып қоюға құқылы. Бұл кезде алынған құжаттардың тізімдемесі екі данада жасалып, бір данасы алынған көшірмемен бірге салық органында қалады.
Тексеру қалай жүргізіледі
- Лауазымды тұлғалардың әрекеттерінің заңдылығын анықтау үшін құжаттарды тексеру.
- Салық есептілігінің ақпараттық жүйелерде уақтылы және толық көрсетілуін бағалау.
- Есептілік деректерін құжаттармен және нақты орын алған деректермен салыстыру.
- Қажет болған жағдайда — бұрын тексерілген салық төлеушілерге кезектен тыс салық тексерулерін жүргізуді ұйымдастыру.
- Құжаттық салық тексерулерін жүргізу тәртібін, актілер мен өзге құжаттарды ресімдеуді, сондай-ақ әкімшілік іс жүргізуді тексеру.
Құжаттарды тексеру әдістері
Тұтас әдіс
Тексерілетін кезең бойынша тақырыпқа қатысты барлық құжаттарды толық қамтиды.
Таңдамалы әдіс
Құжаттардың бір бөлігі тексеріледі; көлемін тексеруші жұмыс учаскесінің сипатына қарай айқындайды.
Тексеру әдісі міндетті түрде тексеруші дайындайтын анықтамада көрсетілуі тиіс.
4-тарау. Нәтижелерді ресімдеу және кемшіліктерді жою тәртібі
Негізгі құжат — анықтама
Тексеру нәтижелері анықтама түрінде ресімделеді және ол, әдетте, тексеру аяқталған күннен кешіктірілмей екі данада жасалады.
Анықтамада міндетті түрде көрсетілетін деректемелер
- Тексерілетін салық органының атауы.
- Қамтылған мәселелер және тексерілетін кезең.
- Тексерудің басталу және аяқталу күні.
- Тексеруді жүргізген тұлғаның аты-жөні.
- Қосымшалар тізбесі, беттерді нөмірлеу (түсініктемелерді қоса).
- Тексерілетін мәселелер бойынша жауапты лауазымды тұлғалар туралы мәліметтер.
- Тексерушілердің, жауапты тұлғалардың және салық органы басшысының (немесе орынбасарының) қолы.
Тексерілетін органның лауазымды тұлғалары анықтама тапсырылғаннан кейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей қол қоюға міндетті.
Жиынтық анықтама және мазмұн сапасы
Кешенді тексеру кезінде ревизиялық топтың басшысы жиынтық анықтама жасайды. Оған салық органы қызметінің жекелеген учаскелері бойынша нәтижелер енгізіледі; оларды беру мерзімі мен тәртібін топ жетекшісі белгілейді.
Жиынтық анықтама тек нақты, негізделген және құжатпен расталған деректерге сүйенуі тиіс. Артық қайталаулар мен жанама деректер мәтінді көлеңкелемеуі керек; кестелер мен сызбалар қосымша ретінде беріледі.
Міндетті рәсім: семинар-кеңес
Тексеру қорытындысы бойынша ревизиялық топ салық органы қызметкерлерімен кемшіліктер талқыланатын семинар-кеңес өткізеді.
Бұзушылықтарды сипаттау және қаржылық салдар
Анықталған бұзушылықтар тиісті нормативтік құқықтық актілерге сілтеме жасай отырып, мүмкіндігінше толық сипатталуы тиіс.
Егер салық есептілігін, тексеру актілерін немесе дербес шоттарды талдау нәтижесінде бюджетке қосымша есептелуге және өндіріп алынуға тиіс сомалар (салықтар, міндетті төлемдер, өсімпұлдар) анықталса, олар анықтамада бюджетке жеткіліксіз түсу ретінде көрсетіледі. Мұндай жағдайларда тексерілген салық органы камералдық бақылау нәтижелері бойынша бұзушылықтарды жою туралы хабарландыруды салық төлеушілерге жолдайды.
Егер көрсетілген сомаларды объективті себептермен (банкроттық, мерзімнің өтуі, қайтыс болу, мемлекеттік тізілімнен шығару және т.б.) өндіріп алу мүмкін болмаса, олар анықтамада бюджет зияны ретінде көрсетіледі.
Келіспеушілік, қорытынды және кейінгі бақылау
- Ескерту немесе қарсылық болған жағдайда, салық органы басшысы және қызметкерлері бір жұмыс күні ішінде ревизиялық топ жетекшісіне жазбаша келіспеушілік пен түсіндірме береді.
- Тексеру аяқталғаннан кейін топ жетекшісі бұйрықта белгіленген мерзімнен кешіктірмей, тағайындаған тұлғаға жиынтық анықтамамен бірге қызметтік жазба түрінде қорытынды ұсынады.
- Тексерілген орган басшысы анықталған кемшіліктер мен бұзушылықтарды жою бойынша барлық қажетті шараларды қабылдауға міндетті.
- Кешенді тексеру қорытындысы қаралғаннан кейін, жиынтық анықтамаға қол қойылған күннен бастап 30 күнтізбелік күннен кешіктірмей, жою жөніндегі іс-шаралар жоспары және орындалуы туралы есеп ұсынылады.
- ҚР ҚМ СК Төрағасының шешімімен кемшіліктерді толық әрі дұрыс жою мәселесі бойынша кейіннен тақырыптық тексеру тағайындалуы мүмкін.
- Тақырыптық және кешенді тексеру материалдары іс жүргізу туралы заңнамаға сәйкес сақталады.