МҰҚАҒАЛИ МАҚАТАЕВ

Мұқағали Мақатаев: өмірі мен шығармашылық жолы

Мұқағали Сүлейменұлы Мақатаев (1931–1976) — қазақтың әйгілі ақыны. Ол Алматы облысы Нарынқол ауданындағы Шалкөде ауылында дүниеге келді. Ақынның мәңгілік тыныстап жатқан жері — Алматы қаласы.

Туған жері

Алматы облысы, Нарынқол ауданы, Шалкөде ауылы

Жерленген жері

Алматы қаласы

Балалық шағы және еңбек жолының басталуы

Мұқағалидың балалық шағы соғыс жылдарының ауыртпалығымен астасты: әкесі соғыста қаза тапты. Анасы Нағиман өзінен кейін туған үш ұлын жалғыз өзі асырап, қатарға қосты. Мұқағали орта мектепті интернатта жатып тәмамдап, еңбекке ерте араласты.

  • Ауылдық кеңестің хатшысы болып қызмет атқарды.

  • Қызыл отаудың меңгерушісі болды.

  • Комсомол қызметкері ретінде еңбек етті.

  • Жетіжылдық мектептің мұғалімі болды.

Кейін Нарынқол аудандық «Советтік шекара» газетіне орналасып, қаламгерлікке біржола ден қояды.

Баспасөз және әдеби ортадағы қызметі

Мұнан соң Мұқағали республикалық басылымдарда және әдеби ұйымдарда қызмет атқарды: «Социалистік Қазақстан» (қазіргі «Егемен Қазақстан») газетінде (1962–1963), «Мәдениет және тұрмыс» (қазіргі «Парасат») журналында (1963–1965), «Жұлдыз» журналында (1965–1972) редакция құрамында жұмыс істеді. Сондай-ақ Қазақстан Жазушылар одағында (1972–1973) қызмет атқарды.

Алматыда қазақ әдебиеті мен өнерінің таңдаулы өкілдері шоғырланған ортада өткізген аз ғана жылдардың өзінде-ақ Мұқағали өзіндік дара үнін, қайталанбас суреткерлік дарынын танытып, аса өнімді еңбек етті.

Жарияланған жыр жинақтары

Ақын көзі тірісінде бірнеше жыр жинағын жарыққа шығарды:

«Ильич»

1964

«Армысыңдар, достар»

1966

«Қарлығашым, келдің бе?»

жыр жинағы

«Мавр»

1970

«Аққулар ұйықтағанда»

1973

«Шуағым менің»

1975

Басқа жинақтар

өмірінде жарияланған еңбектері қатарында

Поэзиясының өзегі мен көркемдік әлемі

Мұқағали поэзиясының қайнар көзі мен шабыт тұғыры — туған елі, өскен жері, Отан тағдыры, замана тынысы және замандастарының арман-аңсары. Ақын осының бәрін жас дарынға тән қайталанбас шеберлікпен, поэтикалық мінсіз үйлесіммен, жүрекпен тіл табысар сыршыл да шыншыл сезіммен, нағыз поэзияға ғана тән бейнелі образдармен өрнектей білді.

Қазақ поэзиясына ықпалы

Мұқағали өз шығармалары арқылы қазақ поэзиясын жаңа биіктерге көтеріп, мазмұнын байытты. Оның поэзиясы — тек «өнер үшін өнер» деңгейіндегі құбылыс емес: ол халықтың сезімін байытып, кісілігін биіктетіп, парасатын кемелдендіре түсті.

Аудармадағы еңбегі

Мұқағали аударма саласында да өзіндік шеберлігімен танылды. Ол Дантенің «Құдіретті комедиясының» «Тамұқ» бөлімін, Шекспирдің «Сонеттерін», Уолт Уитменнің өлеңдерін қазақ тіліне аударды.

Біртуар дарын Мұқағали Мақатаевтың қаламынан туған қанатты жырлар халқымен бірге мәңгі жасай бермек.