Қазақша рефераттар

Үйге тапсырма

Пайдалы қазбалар және олардың адам өміріндегі маңызы

Пайдалы қазбалар — жер қойнауынан қазып алынып, адам қажетіне жұмсалатын тау жыныстары мен табиғи шикізат түрлері. Олар күнделікті тұрмыстан бастап өндіріс, құрылыс, көлік және энергетикаға дейінгі көптеген салалардың негізін құрайды.

Білімдік мақсат

Пайдалы қазбалардың түрлері мен маңызы туралы білім негізін қалыптастыру, еліміздің басты кен орындары жөнінде мағлұмат беру.

Дамытушылық мақсат

Алған білім бойынша тұжырым жасап, қорытынды шығару дағдысын дамыту; сын тұрғысынан және қисынды ойлауды жетілдіру.

Тәрбиелік мақсат

Табиғатты зерделеуге бағытталған іс-әрекетті қалыптастыру, табиғи байлықтарды қорғауға тәрбиелеу.

Сабақ форматы

  • Карта түрі: ауызша сабақ (№1)
  • Әдістері: ізденушілік, сұрақ-жауап, талдау-жинақтау, проблемалық оқыту
  • Пәнаралық байланыс: география, физика, химия
  • Көрнекіліктер: суреттер, кестелер

Оқу қарқыны

1 бет — 3 минут
2 бет — 6 минут

Тірек сөздер: негізгі ұғымдарды есте сақтаудың қысқа жолы

Жаңа тақырыпты меңгеруді жеңілдету үшін мұғалім 7 кілтті ұғымды ұсынады. Оқушылар оларды қысқа уақытта жаттап, дәптерге жазып, кейін мәтін мазмұнын сол тірек сөздер арқылы қайта құрастырады.

Пайдалы қазбалар ас тұзы бетон цемент әк отын металл

1) Жаттау

7 сөзге — 30 секунд.

2) Дәптерге жазу

Тақта жабылған соң — 30 секунд.

3) Нәтиже өлшемі

Оқушылардың кемі 63%-ы 6–7 сөз жазса — норма орындалды.

Одан кейін мәтін оқылады, ал тірек сөздер арқылы әр оқушы мағынасын ашып, мазмұндап береді. Бұл тәсіл ақпаратты жүйелеуге және негізгі ойды бөліп алуға көмектеседі.

Сын тұрғысынан сұрақтар: жылдам ойлау және дәлелдеу

Түсінуді тексеру үшін мұғалім тұжырымдарды ұсынады. Оқушы 3 секунд ішінде «иә/жоқ» деп жауап беріп, қажет болса түзетуін айтады. Мақсат — ұғымдарды шатастырмай, нақты білімге сүйене отырып жауап беру.

Тұжырымдар және дұрыс нұсқа

Төмендегі 14 сөйлем оқушының күнделікті өмірдегі пайдалы қазбалардың қолданылуын ажыратуын тексереді.

  1. Әрбір адам күнделікті тұрмыста пайдалы қазбалардың сан алуан түрін кездестіреді.

    Дұрыс жауабы: Иә.

  2. Күнделікті пайдаланып жүрген ас содасы тағамға белгілі бір дәм береді.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Тағамға дәм беретін — ас тұзы.

  3. Ас тұзы жердің терең қойнауынан алынады.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Ас тұзы көбіне тұзды көлдердің түбінен (немесе тұз қабаттарынан) өндіріледі.

  4. Үй салу үшін ең алдымен қабырғасын қалайды.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Ең алдымен іргетас құйылады.

  5. Іргетас құюға бетон мен тас қажет.

    Дұрыс жауабы: Иә.

  6. Іргетастың үстіне бірден шатыр қондырылады.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Алдымен кірпіш қаланып, қабырға көтеріліп, содан кейін шатыр жабылады.

  7. Кірпіштер бір-бірімен саз ерітіндісі арқылы байланыстырылып қаланады.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Кірпіш көбіне цемент ерітіндісімен қаланады.

  8. Үй, зауыт сияқты құрылыстарды салуда басқа құрылыс материалдары қолданылмайды.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Көп мөлшерде тас, құм, саз, әк сияқты материалдар жұмсалады.

  9. Тас, құм, әк, саз — барлығы жерден қазып алынады.

    Дұрыс жауабы: Иә.

  10. Тас көмір, мұнай, газ, шымтезек және тақтатас құрылысқа пайдаланылады.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Бұлар негізінен отын ретінде: тамақ пісіруге, үй жылытуға, зауыт-фабрикаларды және көлікті жұмыс істетуге қолданылады.

  11. Үй жиһаздарын, машиналарды, ұшақ пен кемені, темір жолды және көпірді жасау үшін цемент қажет.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Мұнда негізгі материал — металл.

  12. Металл жер қойнауынан өндірілетін көмірден алынады.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Металл кеннен алынады.

  13. Жерден қазып алынып, адам қажетіне жұмсалатын тау жыныстары пайдалы қазбалар деп аталады.

    Дұрыс жауабы: Иә.

  14. Адамдар пайдалы қазбаларды пайдаланбай да өмір сүре алады.

    Дұрыс жауабы: Жоқ. Қазіргі өмірді пайдалы қазбаларсыз елестету мүмкін емес.

Қорытынды: білімді жүйелеу

Тақырыпты бекіту үшін пайдалы қазбалардың атауын және олардың адам өміріндегі маңызын кесте арқылы жүйелеу ұсынылады.

Пайдалы қазбаның атауы Адам өміріндегі маңызы
Ас тұзы Тамақ дайындау, консервілеу, тұрмыстық және өндірістік қажеттілік.
Құм, тас, саз, әк Құрылыс материалдары: іргетас, қабырға, сылақ, әк ерітінділері.
Бетон, цемент Ғимараттар мен инженерлік нысандар салу, беріктік пен ұзақ қызмет ету.
Тас көмір, мұнай, газ, шымтезек Энергия көзі: жылыту, өндіріс, электр өндіру, көлік қозғалысы.
Металл (кендер) Машина жасау, көлік, көпір, темір жол, құрал-сайман және тұрмыстық бұйымдар.

Бағалау

Оқушылардың ООМ бойынша жинаған «+» белгілері саналады:

  • 5 — 4+ және жоғары
  • 4 — 3+
  • 3 — 2+

Үй тапсырмасы

  • 1 Мәтінді түсініп оқып, мазмұндау.