Сабақтың көрнекілігі
Сабақтың құрылымы
9-сынып география сабағы Оңтүстік Қазақстан экономикалық ауданына арналады. Төменде сабақтың негізгі кезеңдері мен жұмыс түрлері берілген.
Кезеңдер
- I Ұйымдастыру бөлімі
- II Өткенді еске түсіру, электрондық оқулықпен жұмыс
- III Жаңа материалды меңгерту
- IV Нәтиже шығару
- V Формативті бағалау
- VI Үй тапсырмасы
- VII Қорытынды
Интербелсенді тапсырма
№2 тапсырма: Қазақстанның облыс орталықтарын дұрыс орналастыру.
Бұл тапсырма картамен жұмыс дағдысын нығайтып, әкімшілік-аумақтық бірліктерді есте сақтауға көмектеседі.
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты
Тақырып
Оңтүстік Қазақстан
Аймақтың табиғи ерекшеліктері, ресурстары және шаруашылық мамандануы қарастырылады.
Мақсат
- Оңтүстік Қазақстан табиғатының алуан түрлілігін түсіндіру.
- Аймақтың жер қойнауының түсті металл кендеріне және фосфоритке бай екенін ұғындыру.
- Суармалы жер қоры мен машина жасау өнеркәсібінің дамуын сипаттау.
- Оқушылардың шығармашылық ойлау қабілетін дамыту.
Көрнекіліктер
- Қазақстанның физикалық және экономикалық карталары
- Қазақстан атласы, 9-сынып атласы, кескін карта
- Электрондық оқулық, интерактивті тақта
Пәнаралық байланыс
Әдіс
ОСКТТ (Оқушының сабаққа қатысуы мен танымдық тапсырмаларын ұйымдастыруға бағытталған құрылым).
Жаңа материал: Оңтүстік Қазақстанға шолу
1) Анықтама
Оңтүстік Қазақстанның жер қойнауы жан-жақты зерттелген. Экономикалық аудан құрамына кіретін Алматы, Жамбыл, Қызылорда және Оңтүстік Қазақстан облыстарының пайдалы қазбалары аудан шаруашылығында ғана емес, республика көлемінде де жетекші орын алады.
2) ЭГЖ, халқы және еңбек ресурстары
Аумағы және табиғат жағдайы
- Аумағы: 711 мың км² (Батыс Қазақстаннан кейінгі екінші орын).
- Жер бедерінің басым бөлігі — шөл және таулы аймақтар, табиғат жағдайы күрделі әрі алуан түрлі.
- Су ресурстарына бай: елдегі су ресурстарының шамамен 49%-ы осы аймақта.
- Жерасты сулары мол; Мойынқұм, Бетпақдала, Қызылқұм сияқты шөлдерде шаруашылық үшін маңызы жоғары.
Халқы
- Халық саны: 5 538 мың адам.
- Қоныстану тығыздығы: 1 км²-ге 7,8–10 адам.
- Республика халқының шамамен 38,7%-ы осы аймақта шоғырланған.
- Этностық құрамы салыстырмалы біркелкі: 65,8% — қазақтар, 28,2% — орыстар, 5% — басқа ұлт өкілдері.
Аймақ еңбек ресурстарына бай. Өнеркәсіптің дамуына жер қойнауындағы пайдалы қазбалардың мол қоры ықпал етеді.
3) Шаруашылығы
Мамандануы
Суармалы егіншілік және инфрақұрылым
Оңтүстік Қазақстан — елдің басты суармалы егіншілік ауданы әрі отарлы мал жайылымына бейім өңір. Республикадағы суармалы егіншілік алқаптарының 70%-дан астамы және қой шаруашылығының 40%-дан астамы осы ауданға тиесілі.
Суармалы егіншілікті дамыту үшін бірқатар ірі нысандар салынды: Досан, Қарабас, Шәуілдір, Талас–Асы, Қордай, Қаратал суландыру жүйелері; Шу және Қызылорда бөгеттері; Арыс–Түркістан каналы; Бөген су қоймасы.
Өсімдік шаруашылығы аудан экономикасына айтарлықтай табыс әкеледі, өйткені ауылдық жерлерде еңбекке қабілетті халықтың көп бөлігі осы салада жұмыспен қамтылған.
Мал шаруашылығы
- Негізгі салалары: қой, ірі қара, түйе.
- Ірі қара тұқымдары: Алатау, Талас, етті-сүтті ақбас.
- Жылқы шаруашылығы — ауданның барлық облыстарында дамыған.
- Түйе шаруашылығы шөлді аймаққа тән болғандықтан, әсіресе Оңтүстік Қазақстан облысында кең таралған.
- Жібек құртын өсіру жұмыстары да қолға алынған.
4) Өнеркәсібі: жетекші салалар мен кәсіпорындар
Негізгі салалар
- Түсті металлургия
- Химия өнеркәсібі
- Мұнай өңдеу
- Машина жасау
- Металл балқыту
- Құрылыс материалдары
- Жеңіл және тамақ өнеркәсібі
Кен және химия кешені
- Ащысай полиметалл комбинатының шикізат базасы: Қаратау және Жоңғар Алатауы қойнауындағы полиметалл кендері.
- Фосфор өнеркәсібінің ірі кәсіпорындары: Қаратау, Химпром, Фосфор, Қазфосфат.
Мұнай және машина жасау
- Шымкент мұнай өңдеу және синтездеу зауыты Ресейдің Батыс Сібір ауданынан жеткізілетін шикізатқа сүйенеді (Омбы–Павлодар–Шымкент бағыты арқылы).
- Машина жасау негізінен сырттан әкелінетін металды пайдаланады: Алматыдағы ААМЖЗ, Поршень зауыты, Электроқұрал; Шымкенттегі Электроаппараттар зауыты.