Диқан баба аңыз
Сабақ туралы мәлімет
Сабақтың атауы
«Диқан баба» аңызы
Сілтеме
Әдебиет оқулығының әдістемесі
Сабақ түрі
Аралас сабақ, саяхат сабақ
Сабақтың жабдығы (мақсат-міндеттері)
- Мәтіндегі негізгі ой мен идеяны ұғындыру.
- Молшылық туралы мағлұмат беру, ой ұшқырлығын дамыту.
- Еңбекқорлыққа, іскерлікке, нанды қадірлеуге тәрбиелеу.
Көрнекіліктер
Ұйымдастыру кезеңі
Топқа бөлу
Оқушылар 1, 2, 3 сандары арқылы топтарға бөлінеді.
Ынтымақтастық атмосферасы
Психологиялық дайындық
Үлкенге де сіз,
Кішіге де сіз.
Бар адамды құрметтеп,
Бас иеміз біз.
Мұғалім: «Мен оң қолымды жайып, жүрегімнен қуаныш алып, сендерге сыйлаймын. Жер бетіндегі ең ақылды, ең күшті кім?» (Адам.) «Сендер де ақылды, күшті, зерексіңдер. Ендеше, өз білімімізге сеніп, сабағымызды бастайық».
Қызығушылықты ояту
Кіріспе әңгіме
Ертеде, адам баласы енді ғана қалыптасып келе жатқан заманда, Аспан ата мен Жер ана жан біткенді жарылқап, адамдарға ризық ретінде дән беріп отырған екен. Сол кезде Диқан баба жыл сайын жаңбырдың орнына арпа-бидай, қардың орнына аппақ ұн жаудырыпты.
Содан егін жердің шөбі секілді өзінен-өзі өсіп-өніп, мезгілімен пісетін болыпты. Ол заманның ел-жұрты «сенікі–менікі» демей, дайын астықты жинап алып, емін-еркін тұтына береді екен.
Бір жылы егін ерекше бітік шығыпты.
Астық соншалық молайып, қоймаға сыймай, аяқасты болып, ысырапқа ұшырай бастаған.
Молшылықты көтере алмай, мейманасы тасыған адамдар: «Диқан баба, биылғыдай көп беріп, қиқаңдама», — деп кесір сөз айтыпты. Көл-көсір астықты аяқасты етіп, қорлапты.
Бұл көргенсіздікке шамданған Диқан баба үш жыл бойы теріс қарап: «Ас қадірін білмесең, ашаршылық жазасы келсін», — депті де, көктен жаудырғанын тоқтатып, жер бетіне бір түйір дән өсірмей тастапты.
Түйін: Нан мен ас — қадірі білінгенде ғана береке; ысырап пен менмендік — жұттың бастауы.
Ашаршылыққа ұшырап, тентіреген жұрт Диқан бабаға қайтадан жалынып-жалбарыныпты. Шұбырып алдына барып, аяғына жығылып, кешірім сұрапты.
Жұрттың білместігін кешірген Диқан баба оларды қайтадан есіркепті. Бірақ бұрынғыдай аспаннан арпа-бидай, ақ ұн жаудырмай, оның орнына жазда жаңбыр, қыста қар жаудырып: «Жауын-шашын суына өздерің егін егіп, керектеріңе жарайтын қоректі еңбектеріңмен алып отырыңдар», — депті.
Ашаршылықты көріп, ас қадірін түсінген жұрт маңдай терін төгіп, өз қолымен егін еккен екен. Содан бері олар азықты төгіп-шашпай, нанның қасиетін құрметтеп, кесір сөз айтудан тыйылған екен.
Сөздік жұмысы
Мәтіндегі маңызды ұғымдарды нақтылау үшін төмендегі сөздердің мағынасын талдаңыз.
Мейманасы тасу
Астамшылық жасау, шектен шығу.
Кепиет сөз
Кесір сөз, теріс ниетпен айтылған ауыр сөз.
Оспадарлық
Көргенсіздік, әдепсіз іс-әрекет.
Есіркеу
Жаны ашу, аяу, мейірім таныту.