Құрмалас сөйлемнің түрлерін ата
Ойынның мақсаты
Бұл сценарий қазақ тілі мен әдебиеті пәні бойынша өткізілетін «Эрудит» интеллектуалдық ойынына арналған. Негізгі міндет — оқушылардың білімін тексеріп, тілдік дағдыларын дамыту және қазақ тілін үйренуге қызығушылықтарын арттыру.
Білімді тексеру
Қазақ тілі мен әдебиетінен білімдерін бағалау, сынау.
Тілді дамыту
Сөйлеу мәдениетін, ойды нақты жеткізу дағдысын жетілдіру.
Ынталандыру
Оқушыларды қазақ тілін үйренуге баулу, қызықтыру.
Ойын шарттары
- 1 Әр сыныптан 5 оқушыдан тұратын бір команда құрылады.
- 2 Команданың атауы, эмблемасы және ұраны болуы қажет.
Ойын кезеңдері
1) Таныстыру кезеңі
Топбасшы команда мүшелерін, атауын, эмблемасын және ұранын таныстырады. Ең жоғары балл — 10.
2) «Келсең, кел!» (топбасшылар сайысы)
10 сұрақ. Әр дұрыс жауап — 5 балл. Кім бірінші жауап берсе, ұпай соған жазылады.
3) «Асық иірім» (топ мүшелері сайысы)
Ойыншы асық иіреді: түскен қырына сай ұпай және сұрақ беріледі. Топпен ақылдасуға болады.
4) Сергіту сәті
Барлық командаларға ортақ тапсырма: диалог құрастыру.
5) Жанкүйерлер сайысы
Жанкүйерлер сұрақтарға жауап береді. Дұрыс жауап — 5 балл; ұпайды қалаған командасына береді.
6) «Тапқыр достар»
Әр командаға бір сөз беріледі. Сол сөздің әріптерінен жаңа сөздер құрастырады. 1 сөз — 5 балл.
7) Қорытынды кезең
Әділ қазылар жиналған ұпайды санап, жеңімпаз команданы марапаттайды.
Ұйымдастыру және ашылу сөзі
Ұйымдастыру кезеңі
- Әр сыныпты өз командасымен сәйкес орналастырып, қолайлы жағдай жасау.
Жүргізушінің кіріспесі
Армысыздар, құрметті қонақтар мен қатысушылар! Бүгінгі «Эрудит» интеллектуалдық ойынына қош келдіңіздер!
Ана тілің біліп қой —
Бостандығың, теңдігің.
Ана тілің біліп қой —
Мақтанышың, елдігің.Ана тілі — қазақ халқының мемлекеттік тілі. Тіл қай ұлтта, қай елде болса да қастерлі де құдіретті.
«Ана тілін білмеген — ақылы жоқ желікбас.
Ана тілін сүймеген — халқын сүйіп жарытпас», — деп Байділда Сарноғаев ана тілін білуге, үйренуге, дамытуға шақырады.
Ендеше, көп оқып, қазақ тілінің қызықты да құнарлы грамматикасын терең меңгерейік. Осылайша «Эрудит» интеллектуалдық ойынын ашық деп жариялаймын.
Әділ қазылар алқасы
- A Қасымова Ұлбике Байдрахманқызы — директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары.
- B Каскадамова Қарлығаш Шарапиқызы — қазақ тілі пәнінің мұғалімі.
Кезеңдер бойынша жүргізілу тәртібі
1-кезең: Таныстыру
Бірінші команда ортаға шығып, ойын шартына сай таныстыруын жүргізеді. Кейін келесі командалар кезекпен таныстырады.
2-кезең: «Келсең, кел!» (топбасшылар сайысы)
Топбасшылар ортаға шақырылады. Дайындық белгісі ретінде ту көтеріледі. Кім бірінші жауап берсе — 5 ұпай.
1.
Мемлекеттік тіліміз қандай және қай жылы қабылданды?
2.
«Үш бәйтерек» кімдер?
3.
«Кім? Не?» деген сұрақтарға жауап беретін сөз табы қайсы?
4.
Әнұран авторлары кімдер?
5.
Буынның неше түрі бар?
6.
Балалар әдебиетінің белгілі авторын атаңдар.
7.
Сын есім дегеніміз не?
8.
Қазақ тіліне тән дыбыстарды атаңдар.
9.
Дауысты дыбыстар қандай түрлерге бөлінеді?
10.
Әліпбидегі алтыншы әріпті атаңдар.
Топбасшыларға рахмет! Енді әділ қазылар алғашқы екі кезеңнен кейінгі ұпайларды хабарлайды.
3-кезең: «Асық иірім»
Әр команда кезекпен шығып, асық арқылы сұрақты таңдайды. Жауап беруде топ болып кеңесуге рұқсат.
Алшы — 5 ұпай
Жоғары ұпай- Сөйлемнің құрылысына қарай түрлері қандай?
- Құрмалас салалас сөйлемнің түрлерін атаңдар.
- Құрмалас сабақтас сөйлемнің түрлерін атаңдар.
- Сөйлем мүшелерін атаңдар.
- Омоним дегеніміз не? Мысал келтіріңдер.
- Бейімбет Майлиннің туған жері мен туған жылы.
Тәйке — 4 ұпай
Орташа ұпай- Құрмалас сөйлемнің түрлерін атаңдар.
- Тұрлаулы сөйлем мүшелерін атаңдар. Мысал келтіріңдер.
- Тұрлаусыз сөйлем мүшелерін атаңдар. Мысал келтіріңдер.
- Ыбырай Алтынсарин кім? Туған жерін атаңдар.
- Септіктерді сұрақтарымен бірге атаңдар. «Мектеп» сөзін септеңдер.
- Есімдіктің түрлерін атаңдар. Мысал келтіріңдер.
Қорытынды ескерту
Ойын шарттарымен таныстық. Қатысушыларға сәт-сапар! Ойын кезеңдері жоспар бойынша рет-ретімен жүргізіліп, ұпайлар әділ қазылар тарапынан есептеледі.