Қазақша рефераттар

Уақытты бағдарлау

Балаларды ойын арқылы санай білуге үйрету

Ойын — баланың өміріндегі аса маңызды әрекет. Ересектер үшін еңбек пен жұмыс қандай мәнге ие болса, бала үшін ойын да сондай құнды. «Бала ойында қандай болса, ол өскенде жұмыста да сондай болады», — А. С. Макаренко.

Психологиялық зерттеулер мектепке дейінгі кезеңде баланың қабылдау мүмкіндігі кең екенін көрсетеді. Бұл кезеңде бала білімнің бастапқы негіздерін кеңірек меңгеріп, өмір туралы түсінігін тереңдетіп, еңбекке деген сүйіспеншілік пен жағымды көзқарасты қалыптастыра алады.

Отбасындағы тәрбиенің орны

Мектеп жасына дейінгі баланы отбасында тәрбиелеудің маңызы ерекше. Ата-ананың жүйелі басшылығы арқылы баланың өмірлік тәжірибесі нығайып, адамгершілік түсініктері қалыптасады, мінез-құлықтың қарапайым дағдылары дамиды, сондай-ақ қоршаған ортаға және адамдарға қарым-қатынасы орнығады.

4–5 жастағы балаға арналған бағыт

«Зерек бала» бағдарламасы аясында баланы мектепке дайындаудың негізгі міндеттері белгіленген. Бұл міндеттер 4–5 жастағы балаларда математика туралы қарапайым түсініктерді қалыптастыруға мүмкіндік береді.

Әдістемелік құралға сандар мен цифрлар, геометриялық пішіндер, логикалық тапсырмалар бойынша қызықты ойындар мен жаттығулар жүйесі енгізілген. Оқу іс-әрекеттері заманауи әдіс-тәсілдермен ұйымдастырылып, баланың тек тыңдаушы емес, үдерістің белсенді қатысушысы болуына жағдай жасайды.

Дидактикалық ойындар арқылы балалар пайымдауға, шығармашылық тұрғыдан ойлануға, өз бетінше шешім қабылдауға және қорытынды жасауға үйренеді.

Тапсырмалар қандай бағыттарға бөлінеді?

  • Сан және санау
  • Көлем
  • Пішін
  • Уақытты бағдарлау
  • Кеңістікті бағдарлау

Сан және санау

Балалар 1-ден 5-ке дейінгі цифрлармен танысады, математикалық жұмбақтар шешеді, сандар туралы тақпақтар жаттайды. Цифрды заттардың санымен сәйкестендіруге арналған тапсырмалар сан мен цифрдың байланысын түсінуге көмектеседі.

Ертегілер мен шағын әңгімелер арқылы балалар реттік санауды меңгереді. Мұндай мәтіндер оқу үдерісін қызықты етіп, есте сақтауды жеңілдетеді және тақырыпқа деген қызығушылықты арттырады.

Сонымен бірге санның заттың көлеміне немесе кеңістіктегі орналасуына тәуелді еместігін түсіндіретін тапсырмалар ұсынылады. «Көп» және «екеу» ұғымдарын салыстыру да ойын арқылы меңгеріледі.

Көлем

Бұл бөлімде көзбен шамалау дағдыларын, қимыл-қозғалыс үйлесімділігін дамытуға арналған жаттығулар беріледі. Балалар «үлкен», «кіші», «қысқа», «қысқарақ» сөздерін дұрыс қолдануды үйренеді.

Уақытты бағдарлау

Балалар суреттер арқылы адамдардың іс-әрекеті мен тәуліктің бөліктері арасындағы байланысты анықтайды: таңертең ұйқыдан тұрамыз, күндіз ойнаймыз, түнде ұйықтаймыз. Жыл мезгілдерімен таныстыруға бағытталған оқу іс-әрекеттерінде жұмбақтар мен логикалық тапсырмалар қолданылады.

Кеңістікті бағдарлау

Балалар бұрынғы білімін бекітіп қана қоймай, қағаз бетінде бағдарлауды да үйренеді: жоғарғы және төменгі бөлік, оң жақ, орта сияқты ұғымдарды меңгереді.

Пішін

Балалар әртүрлі фигуралардың ішінен белгілі бір пішінді табуды, сондай-ақ заттардың арасынан таныс геометриялық фигураларға ұқсас нысандарды анықтауды үйренеді.

Неге дәл 4–5 жас кезеңі маңызды?

Бұл жаста баланың математикалық білімді қабылдау қабілеті ерекше белсенді болады: ол санауды үйренгісі келеді, сандарды білгісі келеді, мысалдар мен есептерді шығаруға талпынады. Сондықтан баланың икемділігіне сай танымдық тапсырмаларды түсіну қабілетін жүйелі түрде дамыту маңызды.

Оқу іс-әрекетіне дайындық: көрнекілік пен материал

Оқу іс-әрекетін бастамас бұрын дидактикалық (көрнекілік) материалды алдын ала дайындау қажет. Ол үшін әртүрлі ұсақ заттарды, ойыншықтарды, серуен кезінде жиналған табиғи материалдарды пайдалануға болады.

Қолдануға болатын материалдар

  • Ұсақ заттар, есепшотқа ұқсас санау материалдары, ойыншықтар
  • Табиғи материалдар (тас, жапырақ, жаңғақ, бұтақша)
  • Суреттер: жануарлар, құстар, жемістер, көкөністер
  • Геометриялық пішіндер және соларға ұқсас тұрмыстық заттар

Ойын арқылы санай білуге үйретудің құндылығы

Баланы санай білуге үйрету және есептей алу қабілетін жетілдіру — аса жауапты міндет. Оны ойын арқылы ұйымдастыру балалардың табиғи қызығушылығын қолдап, үйренуді жеңіл әрі нәтижелі етеді.

Логикалық ойындардың рөлі

Мектепке дейінгі балалардың жан-жақты дамуы үшін логикалық ойындардың орны ерекше. Ойын — мектепке дейінгі кезеңнен басталып, адам өмірі бойы қатар жүретін ерекше қызмет түрі. Логикалық ойындар баланың оқуға және еңбекке деген белсенділігін арттырудың тиімді құралы болып саналады.

Логикалық ойындар баланың психикасында сапалы өзгерістер туғызады: зейін мен жадының қалыптасуына, ойлау қабілетінің дамуына ықпал етеді. Ойлау — шығармашылық және таным әрекетінің өзегі, ал логикалық ойлау адамның интеллектуалдық қабілеттерінің негізін құрайды. Сондықтан дамытушы ойындарды жүйелі әрі кеңінен қолдану ерекше маңызды.